“Dindarların dini məsələləri sakit şəkildə müzakirə etməsi mümkün deyil” İLAHİYYATÇI

“İslam adı ilə təqdim olunan, lakin əslində dırnaqarası uydurulmuş bir din forması uzun illərdir cəmiyyətə sırınır. Bu yanaşma hər cür islahatın qarşısını alır. Min il əvvəl yaşamış fəqihlərin, məzhəb başçılarının və müctəhidlərin öz dövrlərinin şəraitinə uyğun verdikləri fətvaların bu gün – 21-ci əsrdə – dəyişmədən təqdim olunması dini düşüncənin inkişafını əngəlləyir. Nəticədə bu, həm gerçək dini təfəkkürün qarşısını alır, həm də insanlarda narazılıq və aqressiya yaradır”.

Bu sözləri Gununsesi.info -ya açıqlamasında ilahiyyatçı Tural İrfan bildirib.

Onun sözlərinə görə, müasir və sərbəst yaşamaq istəyən insanlar, o cümlədən inamsız təbəqə, bu sərt və dar çərçivəli dini baxışlara qarşı ikrah hissi ilə yanaşır:

“Onlar daim “haram”, “qadağa” kimi ifadələrlə qarşılaşdıqları üçün daxilən bir gərginlik və qarşıdurma hissi formalaşır. Maraqlıdır ki, bu aqressiya bəzən həmin qadağaları təqdim edənlərin özündə də görünür. Çünki insan təbiəti etibarilə həm qadağalara, həm də azadlığa meyllidir. Qadağan edilən şeylərə maraq insan fitrətindən irəli gəlir. Əgər bu qadağalarla yanaşı alternativ yollar göstərilmirsə, bu zaman istər dindar, istərsə də qeyri-dindar şəxslərdə narahatlıq və daxili təzyiq yaranır.

Orta əsrlərdə formalaşmış dini fətvalar o dövrün imperiya və hüquq sisteminə uyğun olaraq hazırlanmışdı. O zaman üçün bu normal görünə bilərdi. Amma həmin hökmlərin bu günün azad və fərqli cəmiyyətlərinə olduğu kimi tətbiqi ciddi sosial və psixoloji ziddiyyətlər doğurur. Reformların qarşısı məhz bu səbəblə alınır.

İŞİD kimi radikal qrupları doğuran nə Quran idi, nə də İslamın ilkin prinsipləri. Bu, reformların qarşısını alan təhrif olunmuş təfəkkürün nəticəsidir. Belə qruplar dini hakimiyyət adı ilə qadınları istismar edir, onları alver predmetinə çevirir, zorakılıq və qətllərə yol verirlər. Halbuki insanın mənəvi ehtiyacları var və bu ehtiyaclar haram yollarla deyil, halal və icazəli yollarla qarşılanmalıdır. Bunun üçün cəmiyyət də, dövlət qanunları da uyğun şərait yaratmalıdır”.

İlahiyyatçı qeyd edib ki, bu gün cəmiyyətdə, hətta bəzi alimlər arasında belə, Quranın ruhundan uzaq, təhrif olunmuş yanaşmalar var:

“Onlar Allahın kəlamına öz maraqları prizmasından yanaşaraq insanları istismar edirlər. Əslində isə Quranın orijinal mahiyyəti, onun mexanizmi və dərin mənası kənarda qalır. Təəssüf ki, bu insanlar sadəcə özlərinin uydurduqları və fərdi maraqlara əsaslanan yozumlara əsaslanırlar. Tərcümə və təfsirlərin bir çoxu isə Quranın həqiqi mənasını deyil, şəxsi düşüncə və yanaşmaları əks etdirir.

Həqiqi Quranın və əsl İslamın ortaya çıxmasına imkan verilmir. Kim ki bu barədə danışmağa çalışır , məsələn, mənim kimi biri bir neçə nəfər oturub gerçəklikdən danışırsa dərhal başqa insanlar çıxıb onu təhqir edir, ona qarşı mübarizə aparırlar. Hətta xaricdən olanlara qarşı fətvalar verilir. Məhz bu yanaşma reformların qarşısını alan əsas maneədir. Radikallıq və aqressiyanın kökündə həmin qapalı və təhrif olunmuş düşüncə dayanır və bu acı reallığı qəbul etmək lazımdır.

Bu vəziyyət sosial şəbəkələrdə də özünü göstərir. Cəmiyyətimizdə bir neçə dindarın bir yerə yığışıb dini məsələləri sakit, anlayışlı şəkildə müzakirə etməsi, demək olar ki, mümkün deyil. Halbuki elm, təhsil, səhiyyə kimi sahələrdə mütəxəssislər fikir mübadiləsi aparır, ortaq nəticəyə gəlirlər. Dində isə hər kəsin fərqli məzhəb və məktəbinə bağlılığı səbəbindən ən sadə müzakirə belə tez bir zamanda mübahisə və qarşıdurmaya çevrilir”.

Şəbnəm Rəhimova

Gununsesi.info