Dövlət öz iqtisadiyyatına qarşı müharibə aparır

Rusiya Federasiyasının iqtisadiyyatında çöküş sürətlənib. Bu haqda Rusiyada nəşr olunan və ölkənin Xarici Kəşfyyat Xidmətinə yaxınlığı ilə tanınan "Nezavisimaya qazeta" (NQ) geniş məqalə dərc edib. Məqalənin müəllifi NQ-nin iqtisadiyyat şöbəsinin müdiri Mixail Sergeyevdir.

Müəllif yazır ki, Rusiyada 2025-ci ildə yeni investisiya planlarından imtina edən müəssisələrin sayı əvvəlki dövrə nisbətən kəskin artıb. Buna əsas səbəb olaraq Rusiyanın Ukraynaya qarşı apardığı müharibə göstərilir. Qəzet bunu "xüsusi hərbi əməliyyat" adlandırsa da, mahiyyət təcavüzkar müharibədir.

İqtisadi reqressin daha bir səbəbi kimi kreditlərin hədsiz bahalaşması göstərilir.

Məqalədə yazılır ki, heç də bütün metallurgiya zavodları "artım raportları verə bilmir". Həmçinin o da qeyd olunub ki, Rusiya Dövlət Statistika Komitəsinin (Rosstat) investisiya qoyuluşunun 9 faiz artdığını göstərsə də, müəssisələr investisiya layihələrindən imtina etdiklərini bildirirlər. Başqa sözlə, rəsmi statistika ilə real vəziyyət arasında ziddiyyət var.

Əslində Ukraynada apardığı təcavüzkar müharibə nəticəsində Rusiyanın iqtisadi vəziyyətinin sürətlə və hərtərəfli pisləşdiyini adi gözlə də görmək olar.

Rusiya Elmlər Akademiyası Xalq Təsərrüfatının Proqnozlaşdırılması İnstitutunun apardığı tədqiqatlara istinad edən qəzet yazır ki, investisiya fəallığı 2024-cü ilin yazında son 12 ilin ən yüksək həddinə çatmışdı (63,7 faiz), 2025-ci ilin yazında isə bu rəqəm minimuma - 49,7 faizə düşüb. Məqalədə Rusiya iqtisadiyyatındakı tənəzzülü aşkar göstərən xeyli faktlar, tədqiqat nəticələri, rəqəmlər və rəsmi şəxslərin çıxışlarından bədbin sitatlar var.

Yazının tam mətni ilə bu linkdə tanış ola bilərsiniz:

https://www.ng.ru/economics/2025-07-10/4_9291_indicator.html

Artıq uzun müddətdir, Rusiya hökumətinin iqtisadi blokuna daxil olan nazirliklərin, dövlət komitələrinin və agentliklərin rəhbər şəxsləri, mütəxəssisləri davamlı olaraq, həyəcan təbili çalır. Bu yaxınlarda Rusiya Mərkəzi Bankı sədrinin müavini səviyyəsində də Rusiya iqtisadiyyatındakı acınacaqlı vəziyyət təsvir olunmuş və müharibə davam edəcəyi təqdirdə bədbin proqnozlar verilmişdi. NQ-dəki məqalədən də göründüyü kimi, Rusiya baş nazirini birinci müavini Denis Manturov da bir çox sahələrdəki aşkar geriləmələri etiraf edib.

Rusiyada iqtisadiyyata cavabdeh dövlət rəsmiləri artıq ölkənin müharibəni davam etdirməyə real iqtisadi gücünün çatmayacağını deyirlər. Eyni zamanda Rusiya iqtisadiyyatına artan xarici sanksiyalar öz təsirini göstərir. Real vəziyyət bundan ibarətdir ki, Rusiyanın 90 federasiya subyektinin yarısında iqtisadi fəallıq ən azı yarıbayarı düşüb. Elə regionlar var ki, bütün iqtisadi sahələr üzrə çöküş qeydə alınıb.

Rusiyanın təbliğat ruporları olan media orqanları, ayrı-ayrı siyasətçilər, "ekspertlər" deyirlər: "Rusiyadan Azərbaycaba gedən pulları dayandırarıq" və sair. Belə getsə, Rusiyadakı miqrantların nəinki öz ölkələrinə - ailələrinə göndərməyə, heç orda özünü dolandırmağa pulu olmayacaq. Vladimir Solovyov Azərbaycan pomidorunu almayacaqları ilə təhdid edir. Məsələ ondadır ki, Rusiya baş nazirinin birinci müavini Denis Manturovun etiraf etdiyi kimi, Rusiya iqtisadiyyatında neqativ proseslər davam etsə, Azərbaycanın öz kənd təsərrüfatı məhsullarını Rusiyaya ixrac etməsi Azərbaycanın özünə, öz fermerlərinə, sənaye müəssisələrinə sərfəli olmaya bilər. Çünki Rusiyada əhalinin alıcılıq qabiliyyəti sürətlə aşağı düşür. Azərbaycan isə çox davamlı və effektli Yaxın Şərq siyasəti qurub; bir ərəb ölkələrinə daha çox məhsul satmaq imkanı var, nəinki Rusiyaya. Başqa sözlə, bu cür təhdidlər elə də ciddi qəbul olunmur.

Rusiya özü Azərbaycanla iqtisadi əlaqələrə zərbə vuran addımlar atır. Məsələn, götürək baş nazirin müavini - hökumətlərarası iqtisadi komissiyanın Rusiya tərəfdən olan sədri Aleksey Overçukun iyunda Bakıya baş tutmayan səfərini. Bu səfərin gerçəkləşməməsi Rusiya tərəfinin birbaşa təqsiridir. Həmin ərəfədə Rusiyanın güc strukturları Yekaterinburqda arasında Rusiya vətəndaşları da olan etnik Azərbaycanlılara basqın etdilər, zorakılıq və işgəncələr nəticəsində iki Azərbaycanlı öldürüldü, xeyli Azərbaycanəsilli şəxs xəsarət aldı, həbs olundu. Buna cavab olaraq, Azərbaycan hökuməti Overçukun səfərini məqsədəuyğun saymadı. Bu, təbii, siyasi və insani refleks idi. Həmin səfərdə yeni investisiya layihələri haqda birgə qərar veriləcəkdi, Rusiya iqtisadiyyatı da qazanacaqdı. Ancaq Kreml özü buna mane oldu. Ardınca isə bu cür hücumları davam etdirdi.

Rusiyanın elə öz mediasını, öz rəsmi qərarlarını, rəsmi şəxslərin çıxışlarını təhlil edəndə, bu dövlətin öz səhvini israrla davam etdirdiyi aydın görünür. Generallar müharibənin davam etməsində maraqlıdırlar; müharibə dövründə siyasi qərarlara generalitetin təsiri üstün olur, eyni zamanda onlar - generallar müharibədən varlanırlar. Ancaq iqtisadçılar, maliyyəçilər tamamilə əks fikirdədirlər. Müharibənin davam etməsinin dərin böhran yarasacağını (artıq yaratdığını) görən ayıq mütəxəssislər hələ ki generallara uduzurlar. Rusiya kəşfiyyatının qeyri-rəsmi orqanı olan NQ də hələ ki uduzanların səsidir.

P.S. Yeri gəlmişkən, Rusiya Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri Sergey Narışkin Prezident Putinin ən yaxln silahdaşlarından olsa da, Ukraynaya qarşı müharibənin qatı tərəfdarlarından olmamışdı. 2022-ci ildə Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının iclasında Putin Narışkindən müharibəyə dəstək ifadəsini zorla qopartmışdı. Artıq sonradan Narışkin istefa vermədi və bu təcavüzkar müharibədə Putinin əmrlərini icra edib və edir.

Bahəddin Həzi, Bizimyol.info