Dünya ticarət dövriyyəsi altı ayda 13,7 trilyon dolları keçib

2026-cı ilin birinci yarısında dünya əmtəə ticarətinin həcmi təxminən 13,7 trilyon ABŞ dollarına çatıb ki, bu da 2025-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 12,5% çoxdur.

Oxuməni.az-ın BMT-nin Ticarət və İnkişaf Konfransına (UNCTAD) istinadən verdiyi məlumata görə, xidmət ticarəti 10,5% artıb. Ümumilikdə, mal və xidmətlər dünya ticarətinə təxminən 2 trilyon ABŞ dolları əlavə edib ki, bu da onun rekord illik göstəriciyə çatacağını proqnozlaşdırmağa əsas verir.

Artımın əhəmiyyətli hissəsi ticarət həcminin artması ilə deyil, qiymət artımı ilə bağlıdır. Buna Hörmüz boğazından keçən gəmiçilikdəki fasilələr, həmçinin enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqlar, enerji daşıyıcılarının, nəqliyyatın, logistikanın və istehsal xərclərinin bahalaşması təsir göstərib.

Ticarət olunan malların qiymətləri birinci rübdə təxminən 3,6%, ikinci rübdə isə təxminən 5% artıb ki, bu da əsasən enerji daşıyıcıları və bəzi xammal məhsullarının bahalaşmasını əks etdirir.

2026-cı ilin birinci rübü ərzində Şərqi Asiya Çin və Koreya Respublikasında idxal və ixracın yüksək göstəriciləri sayəsində dünya ticarətinin əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrilib. Digər Asiya subregionlarında ticarət azalıb, Afrika və Amerikada isə ixracla müqayisədə idxalın daha güclü artımı müşahidə olunub.

Şərqi Asiyanın rolu "Cənub-Cənub" ticarəti üçün də mərkəzi xarakter daşıyıb: bu region istisna olmaqla, inkişaf etməkdə olan ölkələr arasında ticarət birinci rübdə azalıb. Ticarət balansları dəyişməkdə davam edib: Çinin profisiti artıb, ABŞ-ın defisiti isə azalıb.

2026-cı ilin birinci rübü ərzində süni intellekt infrastrukturu, rəqəmsal texnologiyalar və elektromobilliyə olan tələbat texnoloji cəhətdən intensiv malların ticarət həcmində əhəmiyyətli artımı stimullaşdırıb. Kritik mineralların ticarəti 38%, yarımkeçiricilərin ticarəti 25%, batareyaların ticarəti 15%, İKT məhsullarının ticarəti 14%, elektromobillərin ticarəti isə 11% artıb.

Eyni zamanda, kimya sənayesi, metallurgiya və bəzi bərpa olunan enerji məhsulları üzrə ticarət azalıb. Qalıq yanacaq ticarəti isə əsasən qiymət artımı hesabına yüksəlib.

Almaz Həsənli