Dünya uzunmüddətli yanacaq qıtlığı ilə üzləşir 2027 ci ildə nə dəyişəcək?

Hörmüz boğazının blokadasının qaldırılması belə vəziyyəti xilas etməyə bilər, çünki yanacaq istehsalının bərpası vaxt aparacaq.

Qlobal enerji bazarı uzun müddət davam edən yanacaq çatışmazlığı təhlükəsi ilə üzləşir və bunun təsiri Hörmüz boğazından gəmi daşınması bərpa edildikdən sonra belə hiss oluna bilər. 

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, Beynəlxalq Enerji Agentliyi (BEA) xəbərdarlıq edir ki, dizel çatışmazlığı 2027-ci ilə qədər davam edə bilər və qışın yaxınlaşması qiymətlərin kəskin artması ilə bağlı əlavə risklər yaradır.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin aylıq hesabatına istinadən verilən məlumata görə, böhranın əsas səbəblərindən biri İranda müharibə ilə əlaqəli hücumlar səbəbindən neft emalı gücünün azalması olub. Enerji infrastrukturuna dəyən ziyan yanacaq istehsalını məhdudlaşdırıb, qlobal enerji ehtiyatları isə artıq ciddi təzyiq altındadır.

Vəziyyət altı aydan çoxdur ki, qüvvədə olan və neft və neft məhsullarının tədarükü üçün əsas marşrut olan Hörmüz boğazının blokadası ilə çətinləşir. Məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması ilə bağlı razılaşmalar həyata keçirilsə belə, qlobal bazara normal tədarükü bərpa etmək xeyli vaxt apara bilər.

BEA qeyd edir ki, nəqliyyat maneələrinin aradan qaldırılması təkcə zədələnmiş neft emalı zavodlarının problemini həll etməyəcək. İstehsalın əvvəlki səviyyələrə qaytarılması infrastrukturun bərpasını tələb edəcək və o vaxta qədər dizel yanacağı təchizatı məhdud qala bilər.

Əlavə bir təhlükə enerji istehlakının mövsümi artmasıdır. Soyuq havaların başlaması ilə istilik və digər yanacaq növlərinə tələbat artır və bu da məhdud təchizat fonunda bazara təzyiqi artırır.

Emal gücü vaxtında bərpa olunmazsa, qlobal bazar yanacaq qiymətlərinin daha da artması ilə üzləşmək riski daşıyır. Əlverişsiz ssenaridə neft qiymətləri tarixi yüksəkliklərə yaxınlaşa bilər, baxmayaraq ki, bu ssenari zəmanətli proqnoz deyil, potensial risk olaraq qalır.

Enerji böhranı fonunda ABŞ prezidenti Donald Tramp Rusiyaya qarşı ABŞ sanksiyalarının müvəqqəti olaraq yumşaldılacağını elan edib. Məlumata görə, qərar ötən həftə sonu verilib və qlobal bazarda dizel yanacağının mövcudluğunu artırmaq məqsədi daşıyır.

Təxminən beş ildir qüvvədə olan və Moskvanın neft gəlirlərini azaltmaq məqsədi daşıyan bu məhdudiyyətlər Ukraynaya qarşı müharibənin maliyyələşdirilməsi üçün istifadə edilib. Sanksiyaların müvəqqəti yumşaldılması rus təchizatçılarına yanacaq ixracını genişləndirməyə və yaranan çatışmazlığı qismən kompensasiya etməyə imkan verməlidir.

Tramp ümid edir ki, əlavə təchizat bazarı sabitləşdirməyə və enerji qiymətlərini azaltmağa kömək edəcək. Lakin, ixracın sürətli artım potensialı məhdud olduğundan, bu həllin effektivliyi analitiklər arasında müzakirə mövzusu olaraq qalır.

Ekspertlər Rusiyanın növbəti üç ay ərzində qlobal qiymətlərə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmək üçün kifayət qədər dizel yanacağı tədarük edə biləcəyinə şübhə edirlər. Hətta mövcud həcmlərin artırılması belə, zədələnmiş neft emalı zavodları və pozulmuş beynəlxalq təchizat zəncirləri nəticəsində yaranan çatışmazlığın aradan qaldırılmasına zəmanət vermir.