Dünyada ekstremal isti XƏBƏRDARLIQ

Son 30 ildə il ərzində ekstremal isti günlərin sayı əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Bu isə temperatur və rütubətin yüksəlməsinə qarşı təxirəsalınmaz tədbirlərin görülməsini zəruri edir.

Modern.az xəbər verir ki, bu qənaət Avstraliya alimləri və daha 18 ölkədən olan tədqiqatçıların birgə apardığı və “Ətraf Mühit və Resurslar üzrə İllik Baxış” adlı elmi nəşrdə dərc edilmiş araşdırmanın nəticələrində əks olunub.

Hesabata əsasən, ekstremal isti günlərin orta illik sayı 1990–2006-cı illərdə 12 olduğu halda, bu göstərici 2007–2023-cü illərdə 19,3-ə yüksəlib. Ən yüksək artım Afrikada, Yaxın Şərqdə və Asiyanın bəzi bölgələrində müşahidə olunur.

Mütəxəssislər bu dəfə ekstremal istilərin yaratdığı təhlükəni daha dəqiq qiymətləndirmək üçün yalnız hava temperaturu deyil, eyni zamanda rütubət, günəş radiasiyasının intensivliyi, küləyin sürəti və istiqaməti kimi göstəriciləri də nəzərə alıblar.

Tədqiqat göstərib ki, anomal istilər təkcə birbaşa sağlamlıq problemlərinə – günvurma və ürək-damar xəstəliklərinə deyil, həmçinin dolayı təsirlərə – psixi pozuntulara və hamilə qadınlar üçün risklərə də səbəb olur.

Alimlər ekstremal isti günlərin artdığı şəraitdə sağlamlığa və iqtisadiyyata dəyə biləcək zərərlərin minimuma endirilməsi üçün kompleks yanaşma təklif ediblər. Bu yanaşmaya beynəlxalq əməkdaşlıq, məlumat və resurs mübadiləsi, milli adaptasiya və xəbərdarlıq strategiyalarının hazırlanması, dövlət qurumları ilə elmi təşkilatlar arasında koordinasiya, yerli icmaların risklərin azaldılmasına dair tədbirlərinə fəal cəlb edilməsi, əhalinin məlumatlandırılması və fərdi qoruyucu tədbirlərin təşviqi daxildir.