Dünyada hər il 73 milyon abort edilir Ən çox hansı ölkələrdə baş verir?

Abort dünyada ən çox müzakirə olunan səhiyyə və sosial məsələlərdən biridir. Bir tərəfdən qadın sağlamlığı və reproduktiv hüquqlar, digər tərəfdən etik, dini və hüquqi baxışlar bu mövzunu daim gündəmdə saxlayır. Dünyanın müxtəlif ölkələrində abortla bağlı qanunlar fərqli olsa da, hər il milyonlarla qadın müxtəlif səbəblərdən hamiləliyin dayandırılması qərarını verir.

Lent.az-ın əməkdaşı bu həssas mövzu barədə etibarlı beynəlxalq mənbələrin (ÜST/WHO, Guttmacher Institute, BMT) açıqladığı statistikalar və tibbi məlumatlar əsasında araşdırma hazırlayıb.

Həmin araşdırmanı təqdim edirik:

Dünyada hər il neçə abort edilir?

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) və Guttmacher İnstitutunun birgə araşdırmalarına görə, dünyada hər il orta hesabla təxminən 73 milyon abort həyata keçirilir. Bu göstərici 15–49 yaş arasında olan qadınlar arasında baş verən hamiləliklərin təxminən üçdə birinə yaxındır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, abortların sayı ölkələrin əhalisi, doğum səviyyəsi, kontraseptiv vasitələrdən istifadə imkanları, səhiyyə sisteminin əlçatanlığı və qanunvericilik kimi amillərdən asılı olaraq dəyişir.

Araşdırmalar göstərir ki, abortların yalnız bir hissəsi rəsmi statistikaya düşür. Bəzi ölkələrdə prosedurun qanunla məhdudlaşdırılması və ya qeyri-rəsmi şəkildə həyata keçirilməsi səbəbindən real rəqəmlərin daha yüksək olduğu ehtimal edilir.

Ən çox abort hansı ölkələrdə edilir?

Mütləq say baxımından abortların ən çox qeydə alındığı ölkələr adətən əhalisi çox olan dövlətlərdir. Bunlara əsasən aşağıdakılar daxildir:

* Çin

* Hindistan

* ABŞ

* Rusiya

* Vyetnam

Lakin mütəxəssislər vurğulayırlar ki, yalnız ümumi saylara baxmaq düzgün yanaşma deyil. Əhalisi çox olan ölkələrdə abortların ümumi sayı da təbii olaraq yüksək olur. Buna görə də beynəlxalq araşdırmalarda daha çox reproduktiv yaşda olan hər 1000 qadına düşən abort göstəricisindən istifadə edilir.

Abort göstəricisinin yüksək olduğu regionlar

Araşdırmalar göstərir ki, abort göstəriciləri dünyanın müxtəlif bölgələrində fərqlənir. Nisbətən yüksək göstəricilər aşağıdakı regionlarda müşahidə olunur:

* Şərqi Avropa

* Karib hövzəsi

* Cənubi Amerika ölkələrinin bir hissəsi

* Mərkəzi və Cənubi Asiyanın bəzi bölgələri

Bununla yanaşı, abortun qanunsuz olduğu və ya ciddi məhdudlaşdırıldığı bəzi ölkələrdə də abortların baş verdiyi bildirilir. Fərq ondadır ki, həmin prosedurlar daha çox qeyri-rəsmi və təhlükəli şəraitdə həyata keçirilir.

Abortların əsas səbəbləri

Mütəxəssislərin araşdırmalarına görə, abort qərarı adətən bir deyil, bir neçə səbəbin üst-üstə düşməsi nəticəsində verilir. Ən çox rast gəlinən səbəblər bunlardır:

Planlaşdırılmamış hamiləlik

Abortların böyük hissəsi planlaşdırılmamış hamiləliklə bağlıdır. Kontraseptiv vasitələrdən istifadə edilməməsi və ya onların uğursuz olması bu vəziyyətə səbəb ola bilir.

Maddi çətinliklər

Bir çox ailə maddi vəziyyətini nəzərə alaraq əlavə uşaq böyütməyin mümkün olmadığını düşünür. Mənzil, təhsil, qida və tibbi xərclər bu qərara təsir edən əsas amillərdəndir.

Təhsil və karyera

Bəzi qadınlar təhsilini başa vurmaq və ya peşə fəaliyyətini davam etdirmək məqsədilə hamiləliyi davam etdirməməyi seçirlər.

Ana sağlamlığı

Bəzi hallarda hamiləliyin davam etməsi ananın həyatı və ya sağlamlığı üçün ciddi risk yarada bilər. Belə vəziyyətlərdə həkimlər tibbi göstəriş əsasında hamiləliyin dayandırılmasını tövsiyə edə bilərlər.

Dölün ağır inkişaf qüsurları

Müasir prenatal müayinələr nəticəsində bəzi hallarda dölün həyatla uzlaşmayan və ya çox ağır anadangəlmə qüsurları müəyyən edilir. Bu kimi vəziyyətlərdə ailələr və həkimlər çətin qərar qarşısında qala bilirlər.

Sosial və ailədaxili problemlər

Məişət zorakılığı, tərəfdaş dəstəyinin olmaması, nikahdankənar hamiləlik və digər sosial amillər də abort qərarına təsir göstərə bilir.

Abort təhlükəlidirmi?

Abortun riski onun hansı şəraitdə, hansı üsulla və hamiləliyin hansı mərhələsində həyata keçirilməsindən asılıdır. ÜST bildirir ki, ixtisaslı tibb işçiləri tərəfindən, tibbi standartlara uyğun və qanuni şəkildə aparılan abort ümumilikdə təhlükəsiz tibbi prosedur hesab edilir. Lakin prosedur qeyri-peşəkar şəraitdə aparıldıqda ciddi fəsadlar yarana bilər.

Təhlükəli abort nədir?

ÜST təhlükəli abortu lazımi tibbi hazırlığı olmayan şəxslər tərəfindən və ya tibbi standartlara cavab verməyən şəraitdə həyata keçirilən hamiləliyin dayandırılması kimi qiymətləndirir. Belə hallarda aşağıdakı ağırlaşmalar baş verə bilər:

* güclü qanaxma;

* uşaqlıq və digər daxili orqanların zədələnməsi;

* ağır infeksiyalar;

* sonsuzluq riski;

* sepsis;

* bəzi hallarda ölüm.

ÜST-nin məlumatına görə, hər il dünyada on minlərlə qadın təhlükəli abortların yaratdığı ağırlaşmalar nəticəsində həyatını itirir, yüz minlərlə qadın isə uzunmüddətli sağlamlıq problemləri ilə üzləşir.

Abort psixoloji təsir göstərə bilərmi?

Bu mövzuda bütün qadınlara aid vahid nəticə yoxdur. Bəzi qadınlar abortdan sonra emosional rahatlıq hiss etdiklərini bildirirlər. Digərlərində isə kədər, peşmanlıq, stress və ya narahatlıq müşahidə oluna bilər. Psixoloqlar qeyd edirlər ki, emosional reaksiyalar qadının fərdi xüsusiyyətlərindən, ailə və sosial dəstəyindən, hamiləliyin səbəbindən və qərarın necə verilməsindən asılı olaraq dəyişir.

Abortların sayını azaltmaq mümkündürmü?

Səhiyyə mütəxəssislərinin fikrincə, abortların sayını azaltmağın ən effektiv yolu planlaşdırılmamış hamiləliklərin qarşısını almaqdır. Bunun üçün əsas vasitələr aşağıdakılardır:

* reproduktiv sağlamlıq üzrə maarifləndirmə;

* ailə planlaşdırılması xidmətlərinin əlçatan olması;

* kontraseptiv vasitələr haqqında düzgün məlumatlandırma;

* qadınların keyfiyyətli tibbi xidmətə çıxışının artırılması.

Araşdırmalar göstərir ki, kontrasepsiya vasitələrindən düzgün istifadə imkanlarının geniş olduğu ölkələrdə planlaşdırılmamış hamiləliklərin sayı azalır və bu, abort göstəricilərinə də təsir göstərir.

Abort həm tibbi, həm hüquqi, həm də sosial baxımdan mürəkkəb mövzulardan biridir. Dünyada hər il təxminən 73 milyon abort həyata keçirilir və bunun arxasında planlaşdırılmamış hamiləlikdən tutmuş tibbi göstərişlərə, sosial və iqtisadi problemlərə qədər müxtəlif səbəblər dayanır.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, qadın sağlamlığının qorunması, təhlükəli abortların qarşısının alınması və planlaşdırılmamış hamiləliklərin azaldılması üçün ən vacib addımlar maarifləndirmə, keyfiyyətli səhiyyə xidmətləri və ailə planlaşdırılması imkanlarının genişləndirilməsidir.