Dünyada tezliklə səhraya çevriləcək doqquz yer

Yer kürəsinin ən böyük su hövzələrindən bəziləri sürətlə quruyur. Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, bu proses təkcə planetin görünüşünü dəyişmir, həm də bütöv ekosistemlərin və milyonlarla insanın həyatını təhlükə altına salır.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, son onilliklərdə peyklər vasitəsilə əldə olunan görüntülər qlobal su böhranının miqyasını aydın şəkildə nümayiş etdirir.

Bir vaxtlar bol sulu olan çaylar, göllər və bataqlıqların əhəmiyyətli hissəsi artıq quruyaraq tozlu və çatlamış torpaq sahələrinə çevrilir.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu prosesin əsas səbəbləri uzunmüddətli quraqlıqlar, orta temperaturun yüksəlməsi, kənd təsərrüfatında su ehtiyatlarından həddindən artıq istifadə və şəhərlərin artan su tələbatıdır.

Parana çayı (Argentina)

Cənubi Amerikanın əsas ticarət yollarından biri hesab edilən Parana çayında uzun sürən quraqlıq səbəbindən suyun səviyyəsi kəskin şəkildə azalıb. Nəticədə əvvəllər su altında qalan ərazilərdə yeni adalar yaranıb, çayın dibi isə görünməyə başlayıb.

Poopo gölü (Boliviya)

Bir vaxtlar ölkənin ikinci ən böyük gölü olan Poopo demək olar ki, tamamilə quruyaraq duzla örtülmüş düzənliyə çevrilib. İqlim dəyişikliyi və su ehtiyatlarının həddindən artıq istifadəsi burada yaşayan icmaların həyatına ciddi təsir göstərib.

Nqami gölü (Botsvana)

Okavanqo hövzəsindən asılı olan bu göl qeyri-sabit yağıntılar səbəbindən sürətlə kiçilir və yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalıb.

Laquna-de-Akuleo (Çili)

Vaxtilə turistlərin sevimli istirahət məkanlarından biri olan bu göl uzunmüddətli quraqlıq və su çatışmazlığı səbəbindən demək olar ki, tamamilə quruyub.

Urmiya gölü (İran)

Yaxın Şərqin ən böyük duzlu gölü olan Urmiya əvvəlki sahəsinin 10 faizindən də az hissəsini qoruyub saxlayıb. Buna intensiv suvarma, yeraltı suların həddindən artıq istifadəsi və çayların istiqamətinin dəyişdirilməsi səbəb olub.

Əl-Çibayiş bataqlıqları (İraq)

Dəclə və Fərat çaylarından qidalanan qədim Mesopotamiya bataqlıqları sürətlə məhv olur. Bu vəziyyət bölgənin nadir biomüxtəlifliyini ciddi təhlükə qarşısında qoyur.

Ambovombe bölgəsi (Madaqaskar)

Madaqaskarın cənubunda yerləşən Ambovombe bölgəsində isti hava, qum fırtınaları və yağıntıların azalması ekoloji böhrana səbəb olub. Kənd təsərrüfatı zəifləyib, yerli əhalinin bir hissəsi isə yaşadığı əraziləri tərk etmək məcburiyyətində qalıb.

Faqibin gölü (Mali)

Səhranın kənarında yerləşən bu göl Niger çayının daşqın sularından məhrum qaldığı üçün qurumağa başlayıb. Gölün yatağı çöküntülərlə dolub və ətraf ərazilərdə səhralaşma prosesi sürətlənib.

Mid gölü (ABŞ)

ABŞ-ın ən böyük su anbarı olan Mid gölündə suyun səviyyəsi son illərdə rekord həddə enib. Bu su hövzəsi milyonlarla insanı su ilə təmin etdiyindən onun sürətlə kiçilməsi gələcəkdə ciddi su qıtlığı riski yaradır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu doqquz su hövzəsində baş verən dəyişikliklər ayrı-ayrı təbiət hadisələri deyil, qlobal iqlim və su böhranının ciddi göstəriciləridir. Su ehtiyatlarının azalması iqtisadiyyata, kənd təsərrüfatına, biomüxtəlifliyə və insanların yaşayışına uzunmüddətli təsir göstərir.

Ekspertlərin fikrincə, bəzi bölgələrdə düzgün su idarəçiliyi və iqlim şəraitinin yaxşılaşması sayəsində vəziyyəti qismən bərpa etmək mümkündür. Lakin artıq elə ekosistemlər var ki, onlar geri dönüşü olmayan həddi keçiblər.

Alimlər hesab edirlər ki, bu proses Yer kürəsinin su ehtiyatlarının daha səmərəli qorunmasının vacibliyini bir daha göstərir. Əks halda, bu gün lokal görünən problemlər gələcəkdə qlobal miqyaslı böhrana çevrilə bilər.