Dünyanı silkələyən prezident istefaları TARİXİN SİRLƏRİ
Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumat verir.
Dünya tarixində elə prezidentlər olub ki, hakimiyyətə gəlmək üçün illərlə mübarizə aparıb, lakin bir gün gözlənilmədən istefa vermək məcburiyyətində qalıblar. Kimisi korrupsiya qalmaqalından sonra, kimisi xalq etirazlarının təzyiqi altında, kimisi isə siyasi böhranı aradan qaldırmaq üçün prezident kürsüsündən ayrılıb. Hətta elə dövlət başçıları olub ki, istefa verdikdən sonra həbsxanaya düşüb, bəziləri isə ölkəsini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.
Maraqlıdır, dünya tarixində ən səs-küylü prezident istefaları hansılardır? Hakimiyyətdən gedən liderlərin sonrakı taleyi necə olub? Azərbaycanda prezident istefası ilə bağlı hansı tarixi hadisələr yaşanıb?
Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edirik:
ABŞ tarixində görünməmiş hadisə: Nikson niyə istefa verdi?ABŞ tarixində istefa verən yeganə prezident Riçard Niksondur.
1974-cü il avqustun 8-də Nikson televiziya vasitəsilə xalqa müraciət edərək prezidentlikdən gedəcəyini açıqladı. Ertəsi gün istefası qüvvəyə mindi.
Buna səbəb məşhur “Uotergeyt” qalmaqalı idi. Prezidentin yenidən seçilməsi ilə əlaqəli şəxslərin Demokratlar Partiyasının qərargahına qanunsuz daxil olması və sonradan hadisənin ört-basdır edilməsinə yönələn cəhdlər ölkədə böyük siyasi böhran yaratmışdı.
Niksonun impiçment yolu ilə vəzifədən uzaqlaşdırılması ehtimalı getdikcə artırdı. Nəticədə o, istefanı seçdi.
Ən maraqlısı isə odur ki, onun yerinə keçən Cerald Ford bir ay sonra Niksonu prezidentliyi dövründə törətmiş ola biləcəyi federal cinayətlərə görə əfv etdi.
Bir gecədə dəyişən hakimiyyət: Boris Yeltsinin gözlənilməz qərarı1999-cu il dekabrın 31-də Rusiya Prezidenti Boris Yeltsin televiziya ilə xalqa müraciət edərək istefa verdiyini açıqladı.
Yeni ilin başlanmasına saatlar qalmış verilən bu qərar milyonlarla insan üçün gözlənilməz oldu.
Yeltsin prezidentlik səlahiyyətlərini o dövrdə baş nazir olan Vladimir Putinə təhvil verdi. Putin prezident vəzifələrini müvəqqəti icra etməyə başladı.
Yeltsinin bu addımı Rusiyanın siyasi tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu.
Etirazlardan sonra istefa verən prezident2011-ci ildə Misirdə baş verən kütləvi etirazlar prezident Hüsnü Mübarəkin 30 illik hakimiyyətinə son qoydu.
Yanvarın sonlarında başlayan nümayişlər qısa müddətdə bütün ölkəni əhatə etdi. Etirazçılar siyasi dəyişikliklər və prezidentin istefasını tələb edirdilər.
Fevralın 11-də Mübarəkin istefa verdiyi elan olundu. Hakimiyyət Silahlı Qüvvələrin Ali Şurasına keçdi.
Mübarək sonradan müxtəlif cinayət işləri üzrə məhkəmə qarşısına çıxarıldı. O, 2020-ci ildə vəfat etdi.
2018-ci ildə Cənubi Afrika Respublikasının prezidenti Ceykob Zuma hakim partiyanın təzyiqi altında istefa verdi.
Zumanın prezidentliyi illərlə korrupsiya iddiaları və siyasi qalmaqallarla müşayiət olunmuşdu.
Hakim Afrika Milli Konqresi onun istefasını tələb etdikdən sonra Zuma vəzifəsindən ayrıldı.
2021-ci ildə isə o, korrupsiya iddialarını araşdıran komissiyanın fəaliyyətinə hörmətsizliklə bağlı məhkəmə qərarına əməl etmədiyinə görə 15 ay həbs cəzasına məhkum edildi.
Beləliklə, vaxtilə ölkənin ən yüksək vəzifəsini tutan siyasətçi həbsxanaya düşdü.
Azərbaycan tarixində prezident istefasıAzərbaycanın müstəqillik tarixində də prezidentlərin vaxtından əvvəl vəzifədən ayrılması halları yaşanıb.
1992-ci il martın 6-da Azərbaycan Prezidenti Ayaz Mütəllibov Xocalı faciəsindən sonra yaranmış ağır siyasi böhran və ictimai təzyiqlər fonunda istefa verdi.
Həmin il mayın 14-də Ali Sovet onun prezident səlahiyyətlərini bərpa etmək barədə qərar qəbul etdi. Lakin ertəsi gün baş verən siyasi hadisələr nəticəsində Mütəllibov hakimiyyəti yenidən itirdi.
Azərbaycan tarixində digər mühüm hadisə 1993-cü ildə yaşandı.
Prezident Əbülfəz Elçibəy həmin ilin iyununda Bakını tərk edərək Kələki kəndinə getdi. Ölkədə yaranmış siyasi böhrandan sonra prezident səlahiyyətləri Heydər Əliyevə keçdi.
Lakin burada mühüm hüquqi fərq var: Elçibəyin hakimiyyətdən uzaqlaşması rəsmi istefa ilə deyil, 1993-cü ilin avqustunda keçirilən etimad referendumu və sonrakı prezident seçkisi ilə nəticələnən siyasi proseslə bağlı idi.
Prezidentlər niyə istefa verirlər?Tarixi hadisələr göstərir ki, prezident istefalarının səbəbləri bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənir.
Bəzi dövlət başçıları hüquqi məsuliyyət və impiçment təhlükəsi ilə üzləşir, digərləri kütləvi etirazlar və hakim partiyanın təzyiqi altında vəzifəsini tərk edir. Bəzən isə istefa siyasi varisliyin təmin edilməsi üçün istifadə olunan vasitəyə çevrilir.
Ancaq bir həqiqət dəyişmir: prezidentin istefası təkcə bir şəxsin vəzifədən getməsi deyil. Belə qərarlar bəzən ölkənin siyasi istiqamətini onilliklər boyu dəyişdirir.
Niksonun istefası ABŞ-da prezident hakimiyyətinə nəzarət məsələlərini yenidən gündəmə gətirdi. Yeltsinin qərarı Rusiyada yeni siyasi dövrün başlanmasına şərait yaratdı. Mübarəkin hakimiyyətdən getməsi isə Misirdə uzunmüddətli siyasi keçid prosesinin başlanğıcı oldu.
Tarix göstərir ki, hakimiyyətə gəlmək nə qədər çətin olsa da, ondan necə ayrılmaq bəzən daha böyük tarixi əhəmiyyət daşıyır.
Bu mövzuda digər xəbərlər:
Baxış sayı:84
Bu xəbər 17 Noyabr 2026 11:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir



Daxil ol
Online Xəbərlər
Xəbərlər
Hava
Maqnit qasırğaları
Namaz təqvimi
Kalori kalkulyatoru
Qiymətli metallar
Valyuta konvertoru
Kredit Kalkulyatoru
Kriptovalyuta
Bürclər
Sual - Cavab
İnternet sürətini yoxla
Neftin Qiyməti
Azərbaycan Radiosu
Azərbaycan televiziyası
Haqqımızda
TDSMedia © 2026 Bütün hüquqlar qorunur







Günün ən çox oxunanları



















