Icma.az
close
up
RU
Ədəbiyyatın Cənub düyünü Milli kodlarımızı necə qorumalıyıq?

Ədəbiyyatın Cənub düyünü Milli kodlarımızı necə qorumalıyıq?

Kulis.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Kulis.az Sayman Aruzun "Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatının əhəmiyyəti və vahid milli ədəbi məkanın zərurəti barədə" yazısını təqdim edir.

Azərbaycan ədəbiyyatı coğrafi sərhədlərlə məhdudlaşan bir hadisə deyil. O, tarixi yaddaşın, dilin, mədəni kodların və milli kimliyin daşıyıcısıdır. Bu baxımdan Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı ümumi Azərbaycan ədəbi prosesinin periferiyası yox, onun ayrılmaz və strateji hissəsidir. Bu ədəbiyyat təkcə regional yaradıcılıq sahəsi deyil, milli ədəbi bütövlüyün qorunmasında və gələcək istiqamətinin müəyyənləşməsində əsas sütunlardan biridir.

Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı – milli yaddaşın qoruyucusu kimi uzun müddət: dil məhdudiyyətləri, mədəni təzyiqlər, nəşr və təhsil imkanlarının darlığı şəraitində formalaşıb. Bu çətin mühit ədəbiyyatı zəiflətməyib, əksinə ona xüsusi bir missiya yükləyib: o da kimliyi qorumaq missiyasıdır. Burada ədəbiyyat sadəcə estetik hadisə olmayıb. O: ana dilinin yaşadılması, tarixi yaddaşın ötürülməsi, milli özünüdərkin qorunması üçün vasitəyə çevrilib. Bu xüsusiyyət Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatını ümumi ədəbi proses içində mənəvi dayaq nöqtəsinə çevirir.

Tarixi reallıq Azərbaycan ədəbiyyatını inzibati sərhədlərlə iki yerə bölüb, amma ədəbi mahiyyət bölünməyib. Eyni dil, eyni folklor kökü, eyni tarixi yaddaş və oxşar mədəni simvollar bu ədəbiyyatı təbii şəkildə vahid sistemə bağlayır. Bu baxımdan qarşıda duran əsas məsələ: ədəbi əlaqələrin gücləndirilməsı, müəlliflərin qarşılıqlı tanıdılması ortaq ədəbi platformaların yaradılması, ortaq ədəbi müzakirə mühitinin formalaşdırılmasıdır. Vahid ədəbiyyat inzibati deyil, mədəni inteqrasiya yolu ilə qurulur. Vahid ədəbi diln formalaşması olduqca vacib məsələdir. Dil milli ədəbiyyatın onurğa sütunudur. Cənubi və Şimali Azərbaycanda istifadə olunan ədəbi dil arasında fərqlər mövcuddur, lakin bu fərqlər ayrılıq yox, zənginlik mənbəyidir. Gələcək baxımından vacib olan: qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirən ortaq ədəbi norma, terminoloji yaxınlaşma, dilin süni parçalanmasının qarşısının alınmasıdır. Bu proses məcburi yox, təbii ədəbi ünsiyyət və ortaq nəşr mühiti vasitəsilə formalaşmalıdır. Vahid ədəbi dil milli mədəni məkanın möhkəmlənməsi deməkdir. Ədəbiyyat yalnız fərdi yaradıcılıq deyil, həm də mədəni istiqamət daşıyır. Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatının ümumazərbaycan ədəbi sistemində fəal yer alması: milli kimlik şüurunun möhkəmlənməsi, ortaq tarixi baxışın formalaşması, mədəni özünəinamın artması ilə nəticələnə bilər. Burada “vahid ədəbi ideya” anlayışı siyasi şüar yox, mədəni məqsəd kimi başa düşülməlidir: dilin, kimliyin, mədəni yaddaşın qorunması və inkişafından söhbət gedir.

Cənubi Azərbaycan amilinin gələcəkdə artan rolunu görməmək mümkün deyil. Regional və beynəlxalq proseslər göstərir ki, mədəni faktorlar getdikcə daha çox geosiyasi və ictimai əhəmiyyət qazanır. Bu kontekstdə Cənubi Azərbaycan: böyük insan potensialı, zəngin mədəni mühit, güclü tarixi şəhər mədəniyyəti ilə gələcəkdə daha diqqətçəkən subyektə çevrilə bilər. Belə bir perspektivdə ədəbiyyat öncədən möhkəmlənməli olan sahədir. Çünki mədəni əsaslar olmadan ictimai və siyasi proseslər dayanıqlı olmur.

Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatının:, nəşri, tədqiqi, tədrisi, media və mədəni platformalarda tanıdılması strateji əhəmiyyət daşıyan vacib məsələdir. Bu, yalnız ədəbi ədalət məsələsi deyil, milli mədəni təhlükəsizlik məsələsidir. Unudulan ədəbiyyat zəifləyir, zəifləyən ədəbiyyat isə milli yaddaşın boşalmasına səbəb olur. Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı ümumi Azərbaycan ədəbiyyatının ayrılmaz hissəsi, milli kimliyin qoruyucusu, gələcək mədəni inteqrasiyanın əsas dayaqlarından biridir. Vahid ədəbi məkanın formalaşması, ortaq dil normalarının yaxınlaşması və ortaq mədəni məqsədin güclənməsi Azərbaycan ədəbiyyatını təkcə sayca yox, təsir gücü baxımından da böyüdə bilər. Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatına diqqət göstərmək bir bölgəyə deyil, bütövləkdə milli mədəni gələcəyimizə sərmayə qoymaq deməkdir. Vaxt, bir mərkəzdən idarə olunan vahid ədəbiyyatın, vahid ədəbi dilin, vahid ədəbi ideologiyanın formalaşması vaxtıdır.

Soyuq havada cəzalandırıldığı üçün böyrəyini itirən Xalq artisti - Onun atası evdəki pianonu niyə qıfıllı saxlayırdı? İsanın günahı - İsaak Babelin hekayəsi Aşıq Ələsgərin nəticəsi vəfat etdi
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:204
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 27 Yanvar 2026 15:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see295

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see289

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see252

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see239

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see237

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see235

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see234

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see232

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see225

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see221

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see220

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see216

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see208

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see199

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see198

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see195

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see190

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see189

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri