Əhalini xəstəxanalıq edən virus: Poliklinikalarda peyvənd növbəsi yaşanır

Əhalini xəstəxanalıq edən virus: ağırlaşmalar çoxalır, poliklinikalarda peyvənd növbəsi yaşanır

Hazırda böyüklərin və uşaqların yoluxduğu və ağırlaşma ehtimalı çox olan metapnevmovirus geniş yayılıb. Bəzən bunu qriplə də eyniləşdirirlər. Metapnevmovirusda həm burun axma, həm boğaz, həm dərin öskürək ola bilər. Adətən xəstəlik 5-7 gün çəkib bitir. Amma ağciyər xəstəlikləri olanlarda, astma xəstələrində, immunitet defisiti olanlarda pnevmoniya ilə ağırlaşa bilər. Metapnevmovirus pandemiyadan sonra hər il dövr edir və mövsümi yoluxma olur. Bu infeksiyaya qarşı spesifik dərman yoxdur. Ona görə hərarətsalıcı, burun açıcı, öskürək əleyhinə dərmanlardan istifadə olunur. Tez-tez pnevmoniyaya çevrildiyi üçün antibiotiklər təyin edilir, amma bunu həkim təyin etməlidir.

“Peyvədləmə epidemik hal olmazdan öncə aparılmalıdır”. Bunu Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti, infeksionist Təyyar Eyvazov deyib. O qeyd edib ki, qripə qarşı peyvənd təhlükəsiz preparatdır, həm azyaşlılar, həm də hamilələr peyvənd oluna bilər: “Qrip bütün infeksion xəstəliklərin 90 faizini təşkil edir. İnsan ömrünün, orta hesabla, bir ili xəstə halda keçir. Ağır formalı infeksiyalar - qrip bəzən insan həyatına son qoya bilər. Hər kəs vaxtında peyvənd olunmalıdır ki, bu cür problemlərlə qarşılaşmasınlar”.

Təyyar Eyvazov onu da bildirib ki, son vaxtlar qripə qarşı vaksinasiya ilə bağlı müraciət edənlərin sayı artıb: “Vaksinasiya zamanı insanlar xəstəliyi yüngül keçirir. Demək olar ki, fəsadlaşma olmur. Uşaqlar bu xəstəliyin risk qrupuna daxildir. Uşaqlarda qripə yoluxma olarsa, valideynlər onları izolyasiya etməli, ətrafı yoluxdurmamağa çalışmalıdırlar”.

T.Eyvazov həmçinin peyvənd vurdurmaqdan imtina edənlərlə bağlı sualı cavablandırıb: “Düzdür, qrip virusları mutasiya edir, ştamların növləri dəyişir. Yay aylarında Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı payız-qış mövsümündə regionlarda hansı ştamların olacağını müəyyənləşdirir və vaksinlər təyin edir. Viruslara qarşı bu peyvəndlər effektiv olur. Qeyd edim ki, hamilə qadınlara da bu peyvəndi vurdurmaq olar, bunlar təhlükəsizdir və yan təsirləri yoxdur”.

Açıqlamadan aydın olur ki, metapnevmovirusa yoluxmamaq üçün elə mövsümi qripə qarşı vaksin olunmaq kifayət edir. Amma bəzi poliklinikalarda peyvəndim olmaması problem yaradıb. “Yeni Müsavat”a müraciət edən valideynlər qeyd edirlər ki, 12 və 22 saylı poliklinikalara üz tutsalar da, orada peyvəndin olmadığı bildirilib.

Məsələ ilə bağlı səhiyyə qurumlarına müraciət etdik. TƏBİB-in İctimaiyyətlə əlaqələr və kommunikasiya departamentindən “Yeni Müsavat”a bildirilib ki, poliklinikalar aidiyyəti üzrə peyvəndlə təmin olunub: “Ola bilər, tələbat çox olduğundan bəzi poliklinikalarda peyvənd bitsin. Peyvənd bitərsə, poliklinikalar yenidən gigiyena epidemiologiya mərkəzlərindən əldə edə bilərlər”.

Səhiyyə Nazirliyinin Media və kommunikasiya şöbəsindən də məsələyə münasibət bildirilib: “Ölkəmizdə kifayət qədər vaksin ehtiyatı mövcuddur. Müraciət edən tibb müəssisələri qrip peyvəndi ilə dərhal təmin edilir”.

Qeyd edək ki, Azərbaycanın Səhiyyə Nazirliyi Çində sürətlə yayılan virusla bağlı yanvarın 6-da əhaliyə müraciət ünvanlayıb. Nazirliyin açıqlamasına görə, bu xəstəlik Çinlə yanaşı, Azərbaycana qonşu olan Rusiya və Qazaxıstanda da aşkarlanıb. Bu virusa hələlik Azərbaycanda rast gəlinməsə də, nazirlik əhaliyə xəbərdarlıq edərək, risk qrupuna aid insanları peyvənd olunmağa çağırıb. Alimlər qorunmaq üçün qızıl qaydalara əməl olunmağı tövsiyə edirlər: əlləri ən azı 20 saniyə sabunla yumaq, yuyulmamış əllərlə gözə, buruna və ağıza toxunmamaq, xəstə insanlarla təmasdan çəkinmək, xəstə insanların stəkanlarından, eləcə də qab-qaşıqlarından istifadə etməmək, qapı tutacaqlarını, eləcə də uşaqların ümumi oyuncaqlarını davamlı olaraq təmizləmək və tibbi spirtlə dezinfeksiya etmək. COVİD-19 pandemiyasından fərqli olaraq HMPV ilə bağlı hər hansı sosial məhdudiyət və ya qadağalara ehtiyac olmadığı bildirilir.

Onu da nəzərə çatdıraq ki, son dövrlər qripin də ağır gedişatlı olması narahatlıq doğurur. Qrip, ya da tibbi adıyla influenza, hər il dünyada təxminən 2-5 milyon insana yoluxan, 250 mindən çox insanın isə ölümünə səbəb olan influenza virusunun törətdiyi bir infeksion xəstəlikdir. Növbəti pandemiya ilə bağlı müzakirələrdə qrip tez-tez potensial təhlükə mənbəyi olaraq qeyd olunur. Bunun səbəbi qrip viruslarının (xüsusən influenza A) dəyişkənliyi, heyvanlardan insana keçmək qabiliyyəti və geniş yayılma potensialıdır. Qrip virusu kiçik mutasiyalara məruz qalaraq insanlar arasında əvvəlki immuniteti qeyri-effektiv edir. Qeyd edilir ki, heyvanlarda yayılan (məsələn, quş qripi və donuz qripi) qrip virusu insanlara uyğunlaşaraq pandemiyaya səbəb ola bilər.

Tarixdə bilinən ən böyük qrip epidemiyalarından biri Birinci Dünya müharibəsi zamanında qeydə alınan və müharibənin özündən daha çox ölümə səbəb olan İspan qripidir. 2009-ildə Meksikadan başlayıb dünyaya yayılan ən son pandemiyaya isə H 1 N 1 pndm (Donuz qripi) virusu səbəb olub, qlobal miqyasda 700 milyondan çox insan yoluxub. Qrip virusu heyvanlardan insana keçdikdə, daha ölümcül və yoluxucu ola bilər.