Icma.az
close
up
RU
“Əkinçi”nin işığında oyanan milli ideologiya

“Əkinçi”nin işığında oyanan milli ideologiya

Sherg.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Media bu gün dövlətçilik və azərbaycançılıq ideyalarının ən güclü təbliğatçılarındandır 


Azərbaycançılıq ideyasının təbliği


Hər bir dövlətin bel sütunu milli ideologiyadır. Milli ideologiya dövlətin və millətin var olmasına xidmət edən ən güclü vasitədir. XXI əsrin internet, rəqəmsallaşma, süni intellekt pəncərəsindən keçmişə baxdıqda milli ideologiya daşıyıcısı ziyalıların məhz mətbuat vasitəsilə fikir və düçüncələrini yaydığı, xalqı birlik və həmrəyliyə səslədiyi görünür. 150 illiyini bu günlərdə qeyd etdiyimiz milli mətbuatımızın beşiyi başında da görkəmli mütəfəkkir Həsən bəy Zərdabi ilə yanaşı məsləkdaşları dayanıb. 

Bu mənada “Əkinçi” sıradan bir qəzet deyildi, Azərbaycan xalqının istiqlal, azadlıq arzularının səsləndiyi tribuna idi. “Əkinçi”nin nəşri ilə milli oyanışın, milli özünüdərkin təməli qoyulmuşdu. Məlumdur ki, milli oyanışa köklənmiş “Əkinçi”nin maarifçilik xəttinin davam etməsində o dövrün görkəmli şəxsiyyətləri Mirzə Fətəli Axundov, Seyid Əzim Şirvani, Nəcəf bəy Vəzirov, Mirzə Ələkbər Sabir, Əsgər ağa Gorani və daha neçə-neçə ziyalıların müstəsna xidmətləri olub. “Əkinçi” məhz dövrün ziyalılarının dəstəyi ilə milli oyanışı, milli ideologiyanı yayırdı. “Əkinçi”nin ömrü qısa, davamçıları isə çox oldu. XIX əsrin sonları XX əsrin əvvəllərində təşəkkül tapmış milli mətbuat nümunələrimiz “Əkinçi”nin başlatdığı milli ideologiya çağırışlarını ləyaqətlə davam etdirdilər. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun direktoru olmuş filologiya elmləri doktoru, professor Yaşar Qarayev məqalələrinin birində yazır ki, azərbaycançılıq milli özünüdərkin, etnik şüur intibahının fəlsəfədə, elmdə ideya ifadəsidir. Lakin bu ideya, bu fəlsəfə də nəzəriyyədən təcrübəyə, milli ideyadan milli şüura tam halda yalnız o zaman çevrilir ki, ayrı-ayrı ziyalılar, təklər yox, kütlələr əməldə, işdə ona sahiblik şüuru nümayiş etdirirlər. Bu baxımdan H.B.Zərdabinin “Əkinçi”si kütlələri oyadan, milli ideyanı milli şüura yeridən mətbu orqan idi. “Əkinçi” araşdırmaçılarının yekdil fikri budur ki, H.Zərdabi azərbaycançılıq görüşlərini “Əkinçi” vasitəsilə xalqa çatdırıb. 


 Milləti bir millət kimi səciyyələndirən cəhətlər, xalqın milli xarakterini müəyyən edən xüsusiyyətlər uzun əsrlər boyu xalqın konkret tarixi inkişafı prosesində və bu prosesin özünəməxsus cəhətlərini əks etdirərək yetişir, cilalanır və millətin, milli mədəniyyətin, milli şüurun təşəkkülü ilə yeni keyfiyyət alır, milli xarakteri müəyyən edən keyfiyyətə çevrilir. Milli şüurun oyanışı millətin öz əslini-kökünü, tarixini tanımasına bağlıdır. Bu mənada XIX əsrin sonlarına doğru “Əkinçi” qəzetinin nəşri təkcə milli mətbuatımızın yaranması deyil, maarifçilik və milli özünüdərk prosesinin yeni mərhələsi olaraq səciyyələndirilməlidir. “Əkinçi”nin nəşri ilə milli mətbuatımız təkbaşına yola çıxmadı, arxasınca milli düşüncə və milli ideologiyanı da apardı. Bu qəzet maarifçilik ideyalarını yaymaqla yanaşı, xalqın tarixi keçmişinə, dövlətçilik ənənələrinə də işıq salırdı. Bununla da, şüurlarda dövlətçilik ideyasını oyadırdı. Qafqazı işğal etmiş Rusiya imperiyasının siyasi dairələri də elə buna görə “Əkinçi”nin nəşrindən narahat idi və nəticədə qəzetin nəşri dayandırıldı. Amma Həsən bəy Zərdabi missiyasını yerinə yetirmişdi. Qısa bir vaxt ərzində dövrün görkəmli ziyalılarını, mütəfəkkirlərini “Əkinçi” ətrafında cəm etməklə mütərəqqi, demokratik ideyaların təbliğatçısı rolunu uğurla başa vurmuşdu. “Əkinçi”dən sonrakı nəşrlər də “Molla Nəsrəddin” “Kaspi”, “Ziya”, “Füyüzat”, “Kəşkül”, Həyat”, "Açıq söz” və digər mətbu orqanlar xalqın maariflənməsinə, milli şüurun formalaşmasına, xalqımızın azadlıq amallarının gerçəkləşməsinə və mənəvi dəyərlərimizin qorunmasına mühüm töhfələr verdilər. Prosesin davamı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə də, sovetlərin senzura maşınına rəğmən SSRİ dönəmində də davam etdi. Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etməsiylə azad mətbuat, müasir medianın formalaşması isə milli ideyaların sərbəst və daha yüksək səviyyədə inkişafıyla nəticələndi. Bu gün milli mediamız dövlətçilik və azərbaycançılıq ideyalarının ən güclü təbliğatçılarından biridir.  


Milli mətbuatımızın 150 illiyi ilə bağlı fikirlərini “Şərq”lə bölüşən millət vəkili Ceyhun Məmmədov bildirib ki, “Əkinçi” qəzeti xalqımızın milli oyanışında, milli birliyinin möhkəmlənməsində böyük rol oynayıb: 

- Bugünədək Azərbaycan milli mətbuatı çox şərəfli və zəngin inkişaf yolu keçib. Xalqımızın görkəmli ziyalıları, yazıçı-publisistləri, mütəfəkkirləri mətbuat vasitəsilə milli şüurun, mənəviyyatın və mədəniyyətin formalaşmasına və inkişafına güclü təkan veriblər. Milli mətbuatımız hər zaman Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği missiyasını uğurla, şərəflə həyata keçirib. 44 günlük Vətən müharibəsinin gedişində düşmən təbliğatına qarşı informasiya mübarizəsini qələbə ilə başa vurub, xalqın birlik və həmrəyliyini təcəssüm etdirib. Bu missiya bu gün də davam edir. Nə qədər ki dövlətimizə yönələn təhdidlər davam edir, milli mətbuatımız “Əkinçi”dən qaynaqlanan milli ideyalara söykənərək məhz dövlətimizin dəstəyi ilə üzərinə düşən vəzifəni yenə də ləyaqətlə davam etdirəcək, bədxahlara aman verməyəcək. Milli mətbuatımızın əsas missiyası milli - azərbaycançılıq ideyalarını qorumaq, dövlətçilik ənənələrinə sadiq qalmaqdır. 

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:205
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 23 İyul 2025 10:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see336

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see312

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see309

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see271

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see271

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see267

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see255

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see252

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see188

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri