Əksər sağlam insanlarda viruslar yatmış vəziyyətdədir

Hətta tamamilə sağlam insanların belə bədənlərində az sayda olsa belə daim viruslar olur. Bu, alimlərin təxminən bir milyon insanın məlumatlarını təhlil etdikdən sonra gəldiyi nəticədir.

Azpost.info bildirir ki, tədqiqat “Nature” jurnalında dərc edilib.

Tədqiqat Harvard Tibb Məktəbinin tədqiqatçılarının rəhbərlik etdiyi bir qrup tərəfindən aparılıb. Onlar 917.000-dən çox insanın qan və tüpürcək nümunələrini təhlil ediblər və virus yükünü – bədəndəki virus DNT-sinin miqdarını hesablayıblar.

“Virusların xəstəliyə necə səbəb olduğu ilə bağlı fundamental suallara cavab vermək üçün insan genetikasından istifadə edə biləcəyimiz bir nöqtəyə çatmışıq”, – deyə genetik Nolan Kamitaki qeyd edib.

Məlum olur ki, əksər insanlarda viruslar hərəkətsiz vəziyyətdədir: onlar hüceyrələrdə mövcuddur, lakin simptomlar yaratmırlar. İmmun sistemi onların fəaliyyətini basdırır və infeksiyanın xəstəliyə keçməsinin qarşısını alır. Təhlil insan genomunda virus yükü səviyyələri ilə əlaqəli 82 bölgəni müəyyən edib. İmmun reaksiyasını tənzimləyən əsas sistem olan əsas histouyğunluq kompleksi (MHC) xüsusilə vacib rol oynayır.

Alimlər həmçinin fərdi viruslar üçün də qanunauyğunluqlar aşkar ediblər. Məsələn, Epşteyn-Barr virusu (EBV) yaşla əlaqədar daha çox yayılır və aktivliyi qışda artır, yayda isə azalır. Digər viruslar daha sabit bir model nümayiş etdirir. Mendelin təsadüfi seçimindən istifadə edərək tədqiqatçılar viruslar və xəstəliklər arasındakı əlaqəni qiymətləndiriblər. Yüksək EBV virus yükünün Hodgin limfomasının inkişaf riskini artırdığı aşkar edilib. Lakin, bu virus onun inkişafında amil hesab olunsa da, çox skleroz üçün oxşar bir əlaqə tapılmayıb.

“Bu nəticə göstərir ki, təkcə infeksiyanın özü deyil, həm də immun sisteminin ona necə reaksiya verməsi vacibdir”, Kamitaki izah edib.

Genetika ilə yanaşı, yaş, cins və hətta siqaret çəkmək kimi xarici amillər də virus səviyyələrinə təsir göstərir. Əksər viruslar kişilərdə daha çox yayılıb.

Genetika mütəxəssisi Stiven MakKarrolun qeyd etdiyi kimi, nəticələr genetika, həyat tərzi və immun sisteminin nə qədər sıx bağlı olduğunu göstərir: “DNT-nin bioloji proseslər və vərdişlərimizin və genlərimizin onları necə formalaşdırdığı barədə nə qədər məlumat verə biləcəyi təəccüblüdür.”

Müəlliflər vurğulayırlar ki, tədqiqat yalnız DNT viruslarını araşdırıb. Gələcəkdə alimlər insanlardakı “gizli” virus dünyası haqqında daha tam bir təsəvvür əldə etmək üçün koronaviruslar da daxil olmaqla RNT viruslarını da öyrənməyi planlaşdırırlar.

AzPost.az

Paylaş