Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Emal olunmuş qidalar ömrü qısaldır? Dəhşətli FAKTLAR

Emal olunmuş qidalar ömrü qısaldır? Dəhşətli FAKTLAR

Olke.az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Emal olunmuş və qablaşdırılmış məhsullar uzun müddət xarab olmadan qala bilər. Bunun səbəbi onların tərkibində çoxlu miqdarda süni maddələrin olmasıdır. Duz və şəkərlə zəngin qidalar ürəyə mənfi təsir göstərir. 

2024 və 2025-ci illərdə dərc olunmuş beynəlxalq elmi hesabatlar göstərir ki, ultra emal olunmuş qidalar yalnız çəki artımına səbəb olmur, həm də ürək xəstəliyi, depressiya və xərçəng riskini kəskin şəkildə artırır. Dünya miqyasında xəbərdarlıqlar artmaqdadır, lakin qida sənayesi susur.

Dünya miqyasında supermarket rəflərini dolduran ultra emal olunmuş qidalar (UPF) artıq sadəcə sağlam olmayan pəhriz seçimi olmaqdan çıxıb, onlar artıq qlobal sağlamlıq təhdididir. 20 fevral 2024-cü ildə "The Lancet"də dərc olunmuş genişmiqyaslı meta-analiz göstərdi ki, ultra emal olunmuş qida istehlakı ürək-damar xəstəlikləri riskini 24%, bütün səbəblərdən ölüm riskini isə 28% artırır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO) və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən 2023-cü ilin dekabr ayında dərc edilmiş birgə hesabatda bildirilir ki, UPF istehlakı, xüsusən də Latın Amerikası, Cənub-Şərqi Asiya və Şimali Amerikada sürətlə artır və bu da uşaqlıq dövründə piylənmənin kəskin şəkildə artmasına səbəb olur.

Emal olunmuş qidaların təsirləri yalnız fiziki deyil. 15 may 2024-cü ildə JAMA Psixiatriyasında dərc olunmuş bir araşdırmada ən çox ultra emal olunmuş qidalar istehlak edən şəxslərin narahatlıq və ağır depressiya riskinin 34% daha yüksək olduğu bildirilir.

2025-ci ilin fevral ayında "Nature Reviews Neurology" jurnalında dərc olunmuş başqa bir araşdırmada UPF istehlakının yaşla əlaqəli idrak geriləməsini sürətləndirə və Alzheimer xəstəliyi riskini artıra biləcəyi göstərilmişdir. Tədqiqatçılar bu qidalardakı emulqatorların, süni dadlandırıcıların və trans yağların sinir sistemi üzərindəki zərərli təsirlərinin “təcili şəkildə yenidən qiymətləndirilməli olduğunu” vurğulayırlar.

Fransada yerləşən "NutriNet-Santé" kohort tədqiqatının 2024-cü il nəticələri göstərdi ki, UPF istehlakı döş xərçəngi, kolorektal xərçəng və mədəaltı vəzi xərçəngi riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Bu tədqiqat 100.000-dən çox insanın 10 illik sağlamlıq məlumatlarından istifadə etməklə aparılmışdır.

Braziliya, Çili və Meksika kimi bəzi Latın Amerikası ölkələri emal olunmuş qida qablaşdırmalarına sağlamlıqla bağlı xəbərdarlıq etiketləri vurmağı məcbur etsə də, Avropa Birliyi və ABŞ kimi böyük bazarlar hələ də oxşar addımlardan yayınırlar. Harvard İctimai Səhiyyə Məktəbindən Dr.Karlos Monteyro bildirir ki, "Bu qidalar tütün qədər asılılıq yarada bilər və tənzimlənmədikcə ictimai sağlamlığı təhdid etməyə davam edəcək".

Elmi məlumatlar göstərir ki, ultra emal olunmuş qidalar ürək sağlamlığı və zehni rifahdan xərçəngə və vaxtından əvvəl ölümə qədər geniş sahələrdə ciddi sağlamlıq nəticələrinə malikdir. Lakin, bu məlumatlara baxmayaraq, hələ də qlobal miqyasda hərtərəfli qaydalar tətbiq olunmur. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, həm fərdlər, həm də hökumətlər ictimai sağlamlığı qorumaq üçün daha qətiyyətli addımlar atmalıdırlar.

Ölkə.Az,

Həmidə İbrahimova

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:263
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 13 Yanvar 2026 17:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see404

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see324

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see303

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see302

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see299

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see291

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see280

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see277

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see273

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see259

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see255

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see251

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see237

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see232

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see216

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see212

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see195

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see185

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see176

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri