Icma.az
close
up
RU
Emal olunmuş qidalar ömrü qısaldır? Dəhşətli FAKTLAR

Emal olunmuş qidalar ömrü qısaldır? Dəhşətli FAKTLAR

Olke.az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Emal olunmuş və qablaşdırılmış məhsullar uzun müddət xarab olmadan qala bilər. Bunun səbəbi onların tərkibində çoxlu miqdarda süni maddələrin olmasıdır. Duz və şəkərlə zəngin qidalar ürəyə mənfi təsir göstərir. 

2024 və 2025-ci illərdə dərc olunmuş beynəlxalq elmi hesabatlar göstərir ki, ultra emal olunmuş qidalar yalnız çəki artımına səbəb olmur, həm də ürək xəstəliyi, depressiya və xərçəng riskini kəskin şəkildə artırır. Dünya miqyasında xəbərdarlıqlar artmaqdadır, lakin qida sənayesi susur.

Dünya miqyasında supermarket rəflərini dolduran ultra emal olunmuş qidalar (UPF) artıq sadəcə sağlam olmayan pəhriz seçimi olmaqdan çıxıb, onlar artıq qlobal sağlamlıq təhdididir. 20 fevral 2024-cü ildə "The Lancet"də dərc olunmuş genişmiqyaslı meta-analiz göstərdi ki, ultra emal olunmuş qida istehlakı ürək-damar xəstəlikləri riskini 24%, bütün səbəblərdən ölüm riskini isə 28% artırır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO) və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən 2023-cü ilin dekabr ayında dərc edilmiş birgə hesabatda bildirilir ki, UPF istehlakı, xüsusən də Latın Amerikası, Cənub-Şərqi Asiya və Şimali Amerikada sürətlə artır və bu da uşaqlıq dövründə piylənmənin kəskin şəkildə artmasına səbəb olur.

Emal olunmuş qidaların təsirləri yalnız fiziki deyil. 15 may 2024-cü ildə JAMA Psixiatriyasında dərc olunmuş bir araşdırmada ən çox ultra emal olunmuş qidalar istehlak edən şəxslərin narahatlıq və ağır depressiya riskinin 34% daha yüksək olduğu bildirilir.

2025-ci ilin fevral ayında "Nature Reviews Neurology" jurnalında dərc olunmuş başqa bir araşdırmada UPF istehlakının yaşla əlaqəli idrak geriləməsini sürətləndirə və Alzheimer xəstəliyi riskini artıra biləcəyi göstərilmişdir. Tədqiqatçılar bu qidalardakı emulqatorların, süni dadlandırıcıların və trans yağların sinir sistemi üzərindəki zərərli təsirlərinin “təcili şəkildə yenidən qiymətləndirilməli olduğunu” vurğulayırlar.

Fransada yerləşən "NutriNet-Santé" kohort tədqiqatının 2024-cü il nəticələri göstərdi ki, UPF istehlakı döş xərçəngi, kolorektal xərçəng və mədəaltı vəzi xərçəngi riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Bu tədqiqat 100.000-dən çox insanın 10 illik sağlamlıq məlumatlarından istifadə etməklə aparılmışdır.

Braziliya, Çili və Meksika kimi bəzi Latın Amerikası ölkələri emal olunmuş qida qablaşdırmalarına sağlamlıqla bağlı xəbərdarlıq etiketləri vurmağı məcbur etsə də, Avropa Birliyi və ABŞ kimi böyük bazarlar hələ də oxşar addımlardan yayınırlar. Harvard İctimai Səhiyyə Məktəbindən Dr.Karlos Monteyro bildirir ki, "Bu qidalar tütün qədər asılılıq yarada bilər və tənzimlənmədikcə ictimai sağlamlığı təhdid etməyə davam edəcək".

Elmi məlumatlar göstərir ki, ultra emal olunmuş qidalar ürək sağlamlığı və zehni rifahdan xərçəngə və vaxtından əvvəl ölümə qədər geniş sahələrdə ciddi sağlamlıq nəticələrinə malikdir. Lakin, bu məlumatlara baxmayaraq, hələ də qlobal miqyasda hərtərəfli qaydalar tətbiq olunmur. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, həm fərdlər, həm də hökumətlər ictimai sağlamlığı qorumaq üçün daha qətiyyətli addımlar atmalıdırlar.

Ölkə.Az,

Həmidə İbrahimova

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:238
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 13 Yanvar 2026 17:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see313

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see301

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see297

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see293

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see293

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see289

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see280

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see277

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see272

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see271

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see249

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see246

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see242

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see240

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see240

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see235

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see229

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see228

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see226

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see224
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri