Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Emal olunmuş qidalar ömrü qısaldır? Dəhşətli FAKTLAR

Emal olunmuş qidalar ömrü qısaldır? Dəhşətli FAKTLAR

Olke.az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Emal olunmuş və qablaşdırılmış məhsullar uzun müddət xarab olmadan qala bilər. Bunun səbəbi onların tərkibində çoxlu miqdarda süni maddələrin olmasıdır. Duz və şəkərlə zəngin qidalar ürəyə mənfi təsir göstərir. 

2024 və 2025-ci illərdə dərc olunmuş beynəlxalq elmi hesabatlar göstərir ki, ultra emal olunmuş qidalar yalnız çəki artımına səbəb olmur, həm də ürək xəstəliyi, depressiya və xərçəng riskini kəskin şəkildə artırır. Dünya miqyasında xəbərdarlıqlar artmaqdadır, lakin qida sənayesi susur.

Dünya miqyasında supermarket rəflərini dolduran ultra emal olunmuş qidalar (UPF) artıq sadəcə sağlam olmayan pəhriz seçimi olmaqdan çıxıb, onlar artıq qlobal sağlamlıq təhdididir. 20 fevral 2024-cü ildə "The Lancet"də dərc olunmuş genişmiqyaslı meta-analiz göstərdi ki, ultra emal olunmuş qida istehlakı ürək-damar xəstəlikləri riskini 24%, bütün səbəblərdən ölüm riskini isə 28% artırır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO) və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən 2023-cü ilin dekabr ayında dərc edilmiş birgə hesabatda bildirilir ki, UPF istehlakı, xüsusən də Latın Amerikası, Cənub-Şərqi Asiya və Şimali Amerikada sürətlə artır və bu da uşaqlıq dövründə piylənmənin kəskin şəkildə artmasına səbəb olur.

Emal olunmuş qidaların təsirləri yalnız fiziki deyil. 15 may 2024-cü ildə JAMA Psixiatriyasında dərc olunmuş bir araşdırmada ən çox ultra emal olunmuş qidalar istehlak edən şəxslərin narahatlıq və ağır depressiya riskinin 34% daha yüksək olduğu bildirilir.

2025-ci ilin fevral ayında "Nature Reviews Neurology" jurnalında dərc olunmuş başqa bir araşdırmada UPF istehlakının yaşla əlaqəli idrak geriləməsini sürətləndirə və Alzheimer xəstəliyi riskini artıra biləcəyi göstərilmişdir. Tədqiqatçılar bu qidalardakı emulqatorların, süni dadlandırıcıların və trans yağların sinir sistemi üzərindəki zərərli təsirlərinin “təcili şəkildə yenidən qiymətləndirilməli olduğunu” vurğulayırlar.

Fransada yerləşən "NutriNet-Santé" kohort tədqiqatının 2024-cü il nəticələri göstərdi ki, UPF istehlakı döş xərçəngi, kolorektal xərçəng və mədəaltı vəzi xərçəngi riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Bu tədqiqat 100.000-dən çox insanın 10 illik sağlamlıq məlumatlarından istifadə etməklə aparılmışdır.

Braziliya, Çili və Meksika kimi bəzi Latın Amerikası ölkələri emal olunmuş qida qablaşdırmalarına sağlamlıqla bağlı xəbərdarlıq etiketləri vurmağı məcbur etsə də, Avropa Birliyi və ABŞ kimi böyük bazarlar hələ də oxşar addımlardan yayınırlar. Harvard İctimai Səhiyyə Məktəbindən Dr.Karlos Monteyro bildirir ki, "Bu qidalar tütün qədər asılılıq yarada bilər və tənzimlənmədikcə ictimai sağlamlığı təhdid etməyə davam edəcək".

Elmi məlumatlar göstərir ki, ultra emal olunmuş qidalar ürək sağlamlığı və zehni rifahdan xərçəngə və vaxtından əvvəl ölümə qədər geniş sahələrdə ciddi sağlamlıq nəticələrinə malikdir. Lakin, bu məlumatlara baxmayaraq, hələ də qlobal miqyasda hərtərəfli qaydalar tətbiq olunmur. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, həm fərdlər, həm də hökumətlər ictimai sağlamlığı qorumaq üçün daha qətiyyətli addımlar atmalıdırlar.

Ölkə.Az,

Həmidə İbrahimova

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:242
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 13 Yanvar 2026 17:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see271

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see269

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see260

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see259

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see253

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see249

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see244

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see240

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see226

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see217

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see215

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see205

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see203

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see200

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see199

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see196

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see194

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see188

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri