Enerji artıq sadəcə bir əmtəə deyil Komitə sədri

"Enerji artıq sadəcə bir əmtəə deyil. Bu, iqtisadi sabitlik, milli təhlükəsizlik və diplomatiyanın eyni vaxtda kəsişdiyi strateji sistemdir".

525.az-ın Rizəyə ezam olunmuş əməkdaşı xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədri

Tahir Mirkişili Rizədə keçirilən Beynəlxalq Ayder Forumunda deyib.

O bildirib ki, son illərdə enerji bazarlarındakı hər bir pozuntunun üç kanal vasitəsilə çox tez yayıldığını gördük: qiymətlərdən inflyasiyaya, təchizat pozuntularından sənaye istehsalına və geosiyasi gərginliklərdən təhlükəsizlik arxitekturasına. Komitə sədri əlavə edib ki, enerji təhlükəsizliyi artıq yalnız təchizat məsələsi deyil, həm də dayanıqlılıq məsələsidir.

"Klassik yanaşma “kifayət qədər tədarük və münasib qiymət” deyirdi. Bu gün buna ən azı üç ölçü əlavə edilib.

Birincisi geosiyasi risk: Boru kəmərləri, boğazlar və kritik dəniz yolları artıq sadəcə logistik marşrutlar deyil; onlar strateji kövrək nöqtələridir.

Maliyyə riski: Enerji qiymətlərindəki dəyişkənlik inflyasiya və faiz dərəcəsi trayektoriyalarına təsir edir ki, bu da birbaşa artım və investisiya qərarlarını formalaşdırır.

Kiber və texnoloji risklər: Enerji infrastrukturu rəqəmsallaşdıqca, səmərəlilik artır, lakin hücum səthi genişlənir. Enerji təhlükəsizliyi indi kibertəhlükəsizliyi də əhatə edir.

Bu mənzərə bizə deyir ki, enerji artıq təkcə enerji nazirliklərinin işi deyil; xarici siyasət, müdafiə, iqtisadi idarəetmə və texnologiya siyasəti ilə yanaşı həll edilməli olan genişmiqyaslı bir məsələyə çevrilib", - deputat deyib.

Enerji keçidi barədə danışan T.Mirkişili söyləyib ki, bu, təkcə iqlim layihəsi deyil, eyni zamanda, rəqabət və təhlükəsizlik layihəsidir:

"Enerji keçidini yalnız ekoloji məqsədlərə endirsək, daha böyük mənzərəni əldən vermiş olarıq.

Çünki transformasiya həm də sənaye siyasətidir. Kim daha sürətlə inkişaf edərsə, maliyyələşmə daha ucuz başa gələrsə, daha güclü şəbəkə qurarsa və kritik mineralların tədarükünü təmin edərsə, o, yeni dövrün rəqabət üstünlüyünü qazanacaq.

Bərpa olunan mənbələrin payı artdıqca, şəbəkənin idarə edilməsi, saxlama, tələbin idarə edilməsi və davamlılıq vacib olur. Başqa sözlə, biz enerji sistemini gücləndirməklə bərabər, onu genişləndirməliyik".

Deputat vurğulayıb ki, enerji qiymətləri inflyasiyanın əsas komponentidir. Enerji idxalı qiymətləri cari balansa və məzənnə sabitliyinə təsir göstərir:

"Ona görə də yaxşı enerji siyasəti təkcə “ucuz enerji” deyil, həm də “proqnozlaşdırıla bilən və fasiləsiz enerji”ni  istehsal edir. Elektrik enerjisinin qarşılıqlı əlaqəsi və enerji ticarəti təchizat təhlükəsizliyi və qiymət sabitliyi üçün ən təsirli dinc vasitələrdən biridir. Enerji 21-ci əsrin strateji valyutasına çevrilib. Bu valyutanı güclü edən təkcə onun ehtiyatları deyil; onun etibarlılığı, davamlılığı, inteqrasiyası və texnoloji imkanlarıdır.

Böhran zamanı enerji haqqında danışmaq asandır; əsl uğur sülh və firavanlıq dövründə düzgün infrastrukturun, düzgün bazarın və düzgün diplomatik təməlin yaradılmasındadır".

Qeyd edək ki, başa çatan İkinci Beynəlxalq Ayder Forumu "Enerji, qlobal təhlükəsizlik və diplomatiya" mövzusuna həsr olunub.

Pərvanə Sultanova