Ermənistan sülhə nə qədər səmimidir: Prosesə əsas maneə nədir? ŞƏRH

Cənubi Qafqazda sülh və sabitlik məsələsi son illərin əsas regional və beynəlxalq gündəmində yer almaqdadır.

2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsi regionun geosiyasi mənzərəsini dəyişdi və yeni reallıqlar yaratdı. Bu reallıqlar fonunda Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh sazişinin imzalanması məsələsi aktuallığını qoruyur. Rəsmi İrəvan zaman-zaman sülhdən danışsa da, konkret addımların atılmaması, daxili siyasi ziddiyyətlər və ziddiyyətli açıqlamalar bu prosesə olan inamı zəiflədir.

Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan İrəvanda Slovakiyanın Baş naziri Robert Fitso ilə keçirdiyi birgə brifinqdə bir daha sülh sazişi ilə bağlı məsləhətləşmələrin davam etdiyini bildirib. Lakin bu bəyanatlar artıq cəmiyyətlər və beynəlxalq ictimaiyyət üçün yetərli deyil.

Əsas sual budur: Ermənistan sülhə nə qədər səmimidir və prosesin qarşısındakı əsl maneələr nələrdir?

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən Milli Məclisin deputatı Aydın Hüseynovun sözlərinə görə, Ermənistan 2020-ci ildəki kapitulyasiyadan sonra demək olar ki, hər dəfə sülh gündəliyinə qayıtdığını bəyan edir. Baş nazir Nikol Paşinyan müxtəlif beynəlxalq platformalarda Ermənistanın sülhə hazır olduğunu vurğulayır. Lakin burada əsas sual Paşinyanın sözlərinin real zəminə söykənib-söykənməməsidir:

"Reallıq odur ki, Ermənistan sülhə yalnız danışıq səviyyəsində hazırdır. Praktik addımlar isə ya gecikir, ya da bilərəkdən sabotaj edilir. Bu prosesin əsas əngəllərindən biri Ermənistan konstitusiyasıdır. Hələ də bu sənəddə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə zidd müddəalar yer alır. Belə olan halda, sülh sazişindən danışmaq formal bəyanatdan o yana keçmir. Əgər doğrudan da sülh istəyirlərsə, ilk növbədə konstitusiyada dəyişiklik edilməlidir. Əks halda, gələcəkdə istənilən erməni rəhbəri bu sənədə əsaslanaraq Azərbaycana qarşı yeni iddialar irəli sürə bilər".

Deputatın dediyinə görə, Paşinyanın bu məsələdə irəli sürdüyü bəyanatlar onun fərdi mövqeyidir. Sabah başqa bir siyasi lider hakimiyyətə gəlsə, tamamilə fərqli siyasət yürüdə bilər. Ona görə də sülh üçün dayanıqlı hüquqi əsaslar yaradılmalıdır. Azərbaycanın şərtləri də məhz bu reallığa söykənir: sərhədlər tanınmalı, ərazi iddialarına son qoyulmalı və regionda təhlükəsizlik təmin edilməlidir:

"Digər vacib məsələ isə ATƏT-in Minsk qrupunun taleyidir. Qarabağ münaqişəsi artıq tarixə qovuşub. Minsk qrupu bu illər ərzində problemi dondurmaqdan başqa real nəticə vermədi. İndi isə bu formatın saxlanması yalnız status-kvonu geri qaytarmaq istəyən qüvvələrə xidmət edə bilər. Ona görə də Minsk qrupu rəsmi şəkildə ləğv edilməlidir. Regionda yeni reallıqlar formalaşıb və bu reallıqlar əsasında hərəkət etmək lazımdır".

Aydın Hüseynov: Azərbaycan ədalətli və dayanıqlı sülh istəyir

Həmsöhbətimiz əlavə edib ki, əgər sülh sazişi imzalanarsa, bunun təkcə siyasi yox, iqtisadi dividentləri də olacaq. Zəngəzur dəhlizi, regional nəqliyyat və enerji layihələri, iqtisadi əməkdaşlıq platformaları və digər təşəbbüslər yalnız sülh mühiti şəraitində reallaşa bilər. Bu həm Ermənistanın özü, həm də regionun digər ölkələri üçün mühüm fürsət deməkdir:

"Azərbaycan ədalətli və dayanıqlı sülh istəyir. Azərbaycanın irəli sürdüyü şərtlər beynəlxalq hüquqa və bölgədə uzunmüddətli sabitliyə əsaslanır. Bu şərtlər qəbul olunmadan real sülh mümkün deyil".

Əli Hüseynov