Alimlər superərinti yaratdı Texnologiyada inqilab gözlənilir

Mühəndislər uzun müddətdir nikel əsaslı superərintilərdən istifadə edirlər, lakin onların da ciddi çatışmazlıqları var. Yüksək temperaturda işləyə bilən metallara aviasiya mühərrikləri, qaz turbinləri və rentgen avadanlıqları kimi texnologiyalarda ehtiyac duyulur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "SciTechDaily" nəşrinin məlumatına görə, ən istiliyədavamlı metallar arasında volfram, molibden və xrom kimi elementlər var. Onlar 2000°C və daha yüksək temperaturda ərisələr də, bu metallarda ciddi problemlər mövcuddur.

Belə metallar otaq temperaturunda kövrəkləşir və havada tez oksidləşərək cəmi 600–700°C-də materialın dağılmasına səbəb olur. Buna görə də onların istifadəsi yalnız mürəkkəb vakuum şəraitində mümkündür.

Bu çətinliyi aradan qaldırmaq üçün mühəndislər uzun illərdir nikel əsaslı superərintilərə güvənirlər. Onlar qaz turbinlərinin və digər yüksək temperaturlu qurğuların istehsalında geniş istifadə olunur.

"Mövcud superərintilər çoxsaylı, o cümlədən nadir metallardan ibarətdir və bu, onlara müxtəlif xüsusiyyətlər qazandırır. Onlar otaq temperaturunda plastik, yüksək temperaturda sabit və oksidləşməyə qarşı davamlıdır", deyə KIT Tətbiqi Materiallar İnstitutu – Materialşünaslıq və Mühəndislikdən professor Martin Haylmayr izah edir.

Lakin problem ondadır ki, bu ərintilərin təhlükəsiz işləmə temperaturu maksimum 1100°C civarındadır. Bu isə turbinlərin və digər yüksək temperaturlu sistemlərin effektivliyini artırmaq üçün kifayət etmir, çünki yanma proseslərinin məhsuldarlığı temperatur artdıqca yüksəlir.

Alimlər bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaq üçün yeni həll axtarırlar. Yüksək ərimə temperaturuna malik yeni ərinti misilsiz xüsusiyyətlər nümayiş etdirir.

"Bu ərinti otaq temperaturunda plastik qalır, onun ərimə temperaturu təxminən 2000°C-dir və məlum digər yüksək temperaturlu ərintilərlə müqayisədə çox yavaş oksidləşir, hətta kritik istilik diapazonunda belə. Bu, 1100°C-dən xeyli yuxarı temperaturda işləyə bilən komponentlərin hazırlanmasına ümid verir. Beləliklə, tədqiqat nəticələrimiz texnologiyada əsl irəliləyişə səbəb ola bilər", deyə Bohum Rur Universitetindən professor Aleksandr Kaufmann bildirib.

Aydın