“Ərtoğrul süvari alayının Qalata körpüsündən keçidi” Fausto Zonaronun tablosu

Bu gün məşhur italyan rəssam Fausto Zonaronun doğum günüdür.
Kulis.az “Palitra” rubrikasında boyakarın “Ərtoğrul süvari alayının Qalata körpüsündən keçidi” əsəri haqqında materialı təqdim edir.

İtalyan rəngkarı, orientalizm cərəyanının görkəmli nümayəndəsi Fausto Zonaro İtaliyanın Masi kəndində anadan olub, Verona və Venesiya İncəsənət akademiyalarında təhsil alıb.
1891-ci ildə İstanbula gələn rəssam Şərqin füsunkar atmosferinə, boğazın işığına və Osmanlı məişətinə valeh olaraq ömrünün 20 ilə yaxın dövrünü bu şəhərdə keçirib.
O, II Əbdülhəmidin diqqətini cəlb edərək Osmanlı Saray Rəssamı tituluna layiq görülmüş, sarayın, hərbi paradların və tarixi hadisələrin rəsmi salnaməçisinə çevrilmişdi.
Zonaronun vizual dili akademik detallıqla impressionizmin işıq-kölgə oyunlarının, canlı küçə səhnələrinin və dinamik kompozisiya ritminin sintezindən ibarət idi.
1909-cu ildə İtaliyaya qayıdan və 1929-cu ildə San-Remoda vəfat edən rəssamın yaradıcılığı XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəlləri İstanbulunun və Osmanlı saray həyatının dəqiq vizual sənədi olaraq qiymətləndirilir.

“Ərtoğrul süvari alayının Qalata körpüsündən keçidi”

Fausto Zonaronun saray rəssamı olduğu dövrdə ərsəyə gətirdiyi və Osmanlı hərbi heybətini əks etdirən bu məşhur əsəri 1901-ci ildə tamamlanıb.
Sultan II Əbdülhəmid tərəfindən xüsusi olaraq təşkil edilən "Ərtoğrul süvari alayı"nın cümə keçidi zamanı bu mənzərəni Qalata körpüsündə müşahidə edən Zonaro, dinamik səhnəni dərhal eskizləşdirmişdi.
Rəssam keçidi tam dəqiqliyi ilə təsvir etmək üçün hətta körpü yaxınlığındakı bir mağazanı kirayələyərək həftələrlə hərbçilərin hərəkətini və atların addım ritmini izləmişdi.
Əsər Sultana təqdim edildikdən sonra çox bəyənilmiş və rəssama xüsusi mukafat qazandırmışdı.
Tablo hazırda İstanbuldakı Milli Saraylar Muzeyində sərgilənir.
Əsərdə ilk baxışdan izləyiciyə doğru hərəkət edən nəhəng hərbi süvari sütunu diqqəti cəlb edir.
Zonaro tabloda kəskin perspektiv tətbiq edərək alayın köprünün dərinliyindən birbaşa tamaşaçının üzərinə doğru axdığı illüziyasını yaratmışdı.
Ağ və boz atların üzərindəki hərbçilərin qırmızı fesləri, şabalıdı formaları və əllərindəki nizələrin şaquli ritmi rəsmə fövqəladə hərbi nizam qatır.
Körpünün sağ və sol tərəflərində toplanmış İstanbul kütləsi — din xadimləri, Osmanlı qadınları, satıcılar və küçə uşaqları şəhərin multikultural cəmiyyət quruluşunu əks etdirir.
Fonda dumanlı İstanbul səması, Süleymaniyyə məscidinin silueti vən Haliç sularının parıltısı nümayiş olunur.
Zonaro impressionist fırça toxunuşları ilə günəş işığının nizələrdən və atların dərisindən əks olunmasını göstərməyə nail olub, hərbi nizamla mülki həyatın təbii qarşılaşmasını kətanda əbədiləşdirib.