Fərid Şəfiyev: Sülh müqaviləsi üçün, ilk növbədə, Minsk qrupu rəsmi olaraq ləğv edilməlidir

Paşinyanın çıxışında ümumən narrativ münaqişə yox, sülhlə bağlı olub. Bununla belə, burada bəzi qarışıq məqamlar var: Ermənistan Konstitusiyasında (preambula vasitəsilə Müstəqillik Bəyannaməsinə) “Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsi”nə istinad var. Oxşar presedentlə Konstitusiyada dəyişikliklər edilməsi ilə bağlı beynəlxalq təcrübə mövcuddur.

Bu barədə Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin (BMTM) İdarə Heyətinin sədri Fərid Şəfiyevin Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın normallaşma prosesi ilə bağlı səsləndirdiyi son fikirlərlə bağlı şərhində deyilir.

O, eyni zamanda, bildirib: “Məsələn, dəfələrlə qeyd olunduğu kimi, Böyük Britaniya ilə məsələni yoluna qoymaq məqsədilə 1998-ci ildə İrlandiya referendum keçirdi. Qeyd edək ki, İrlandiya nümunəsində referendum keçirmək öhdəliyi sülh sazişində aydın şəkildə öz əksini tapıb və ölkə sazişi imzaladıqdan sonra bir ay ərzində referendumu reallaşdırıb. Azərbaycan və Ermənistan arasındakı sülh müqaviləsi layihəsində belə bir bənd yoxdur, çünki Ermənistan tərəfi belə bir maddənin mətnə salınmasına qarşı çıxıb. Əvəzində sadəcə daxili qanunvericiliklə bağlı qeydlər var və bu da problemi tam həll etmir”.

F.Şəfiyev, həmçinin diqqətə çatdırıb ki, Ermənistan tərəfindən Azərbaycan Konstitusiyasının gündəmə gətirilməsi faydasız cəhddir. Azərbaycan Konstitusiyasında və ya Müstəqillik Bəyannaməsi kimi hər hansı digər sənəddə Ermənistan ərazisinə heç bir iddia yoxdur. 1918-1920-ci illərin birinci respublikasına istinad da əsassızdır. Eyni qaydada, digər ölkələrin də müstəqillik sənədlərində belə hallar var, lakin bu, Ermənistan tərəfindən heç vaxt narazılıqla qarşılanmayıb.

BMTM-nin İdarə Heyətinin sədri qeyd edib ki, Ermənistan-Azərbaycan məsələsində müasir münaqişənin (1987-2023) səbəbi doğrudan da Qarabağdır. Bundan başqa, Ermənistan Konstitusiyasının/Bəyannaməsinin “Dağlıq Qarabağ”la bağlı bəndinin praktik tətbiqi var. Robert Köçəryan ikinci prezident seçiləndə (1998-ci il) Konstitusiya Məhkəməsi onun Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşamasını Ermənistan prezident seçkiləri üçün məqbul olaraq qəbul etmişdi. Çox sayda Ermənistanın başqa rəsmi sənədləri də var. Belə bir referendum bəzi ölkələrdə, o cümlədən bu təcrübəni yaşamış ölkələrdə olduğu kimi, Ermənistanda da qeyri-populyar ola bilər, amma müəyyən hallarda insanlar problemin həlli naminə müsbət səs veriblər.

“Minsk qrupuna gəlincə, Paşinyan və ətrafı onun rəsmi şəkildə ləğvi üçün ATƏT-də konsensus olmasının zəruriliyini qeyd etsə də, bu yaxınlarda, 2024-cü ilin dekabrında Maltada ATƏT Nazirlər Şurasının iclasında təkcə Ermənistan deyil, Fransa, sonra isə ABŞ-dakı Bayden administrasiyası Minsk qrupunun buraxılmasının əleyhinə çıxmışdı. Ona görə də tamamilə mümkündür ki, sabah bu qrupun ləğvi məsələsi yenidən gündəmə gəlsə, Ermənistanın müttəfiqləri konsensusun olmadığını əsas gətirərək, sadəcə olaraq, yenidən qərarın qarşısını alacaqlar. Bu, tipik siyasi oyundur. Buna görə də sülh müqaviləsi üçün, ilk növbədə, Minsk qrupu rəsmi olaraq ləğv edilməlidir.

Artıq verdiyim bəzi müsahibələrdə bildirmişdim ki, bütün bu addımlar gələcəyə hesablanaraq atılır. Ermənistan rəhbərliyi 10-20 il ərzində bu problemə geri dönmə ehtimalını az da olsa, saxlamaq məqsədilə bəzi mexanizm və strukturları qorumaq istəyir. Minsk Qrupu mövcud olduğu müddətcə, faktiki olaraq qeyri-funksional olsa belə, o, “davam edən münaqişə” ilə məşğul olan struktur kimi qəbul ediləcək. Eyni məsələni Ermənistan Konstitusiyasına da şamil etmək olar: orada ərazi iddiaları kimi təfsir edilə biləcək müddəalar qaldıqca, bu, gələcəkdə münaqişəni yenidən alovlandıra biləcək əlavə spekulyasiyalar üçün potensial səbəb olacaq”, - deyə F.Şərifov əlavə edib.(azərtac)