Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Zülalla ən zəngin çərəz

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

Fidan diplomatiyası: Yüksək səslə danışmır, amma hamı onu dinləyir

Fidan diplomatiyası: Yüksək səslə danışmır, amma hamı onu dinləyir

Modern.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Türkiyənin xarici siyasətində son bir ildə müşahidə olunan dərin dəyişikliklərin arxasında uzun illər kəşfiyyat sahəsində formalaşmış, indi isə diplomatiyanın səssiz liderinə çevrilmiş bir şəxs dayanır. Söhbət Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidandan gedir.

Modern.az-ın məlumatına görə, "Türkiyə" qəzetində dərc edilən məqalədə deyilir ki, Rəcəb Tayyib Ərdoğanın "sirr küpüm" adlandırdığı diplomat-kəşfiyyatçı artıq sadəcə bir dövlət məmuru deyil, o yeni bir doktrinanın - Fidan doktrinasının müəllifidir.

13 il Türkiyənin Milli Kəşfiyyat Təşkilatının rəhbəri olaraq dünyanın ən mürəkkəb coğrafiyalarında informasiyanı silaha, təhlili diplomatik gücə çevirən Fidan indi bu təcrübəni Türkiyənin xarici siyasətinin təməl daşına çevirib.

Qəzet qeyd edir ki, o, kamera qarşısında çox görünməsə də, danışıqlar masasında proseslərə yön verən fiqura çevrilib.

NATO diplomatlarından biri onu belə ifadə edib: “Fidan otağa daxil olanda yüksək səslə danışmaz. Amma otaqdakıların hamısı onu dinləyir.”

Fidanın xarici siyasət yanaşması klassik "reaksioner diplomatiya", yəni proseslərə sadəcə münasibət bildirən diplomatiya anlayışını alt-üst edir. Onunla birlikdə Ankara artıq proseslərin arxasınca getməyən, əksinə, o proseslərin gedişatını əvvəlcədən dizayn edən gücə çevrilib. Bu yanaşma müxtəlif adlarla səslənsə də, Ankara diplomatik çevrələrində bu doktrina belə izah edilir “Böhrandan masaya, müharibədən sülhə...”

Doktrinanın təməl prinsipləri aşağıdakı kimidir:

360 dərəcə diplomatik baxış – yalnız Qərbə deyil, Şərqə, Afrikaya və Mərkəzi Asiyaya da yönələn çoxşaxəli siyasət.

Təhlükəsizlik və diplomatiyanın inteqrasiyası – PKK və İŞİD kimi aktorlarla yalnız hərbi yox, siyasi vasitələrlə də mübarizə.

Proaktiv diplomatik təşəbbüslər – Suriya, Qəzza, Sudan, Ukrayna və digər münaqişələrdə vasitəçilik.

Fidanın İraqda və Suriyada həyata keçirdiyi strategiyalar onun kəşfiyyat təcrübəsinin diplomatiyaya necə çevrildiyini aydın göstərir. Bağdad və Ərbil ilə üçlü mexanizmin qurulması, strateji təhlükəsizlik sazişi Türkiyənin İraq ərazisində həyata keçirdiyi əməliyyatların hüquqi və diplomatik əsasını gücləndirib.

Suriyada isə Əsəd sonrası dövrdə Fidan liderliyindəki Türkiyə diplomatiyası yeni idarəçiliyə dəstək verən, mühacirlərin təhlükəsiz qayıdışını təmin edən və bölgədə yeni enerji infrastrukturunun qurulmasına öncüllük edən gücə çevrilib. Fidanın “Suriya artıq geriyə baxmamalı, gələcəyə fokuslanmalıdır” fikri, yalnız Ankara deyil, Doha və Bakı daxil olmaqla regionda geniş rezonans doğurub.

Fidanın liderliyi ilə qurulan Qəzza Təmas Qrupu çərçivəsində Türkiyə Qəzza böhranında həm insani yardım, həm də siyasi proseslərdə aparıcı rol oynayıb. Madrid, Doha və Antalya görüşlərində Fidanın iştirakı nəticəsində İspaniya, Norveç və İrlandiya Fələstin dövlətini tanıyıb. Fransa və Finlandiyada da siyasi mövqelər dəyişməyə başlayıb.

Hakan Fidanın diplomatiyası yalnız Şərqə deyil, Qərbə də yönəlib. ABŞ-da F-35 proqramına qayıdış və CAATSA sanksiyalarının ləğvi üçün aparılan danışıqlar nəticəsində Trampdan “mümkündür” mesajı alınıb.

Almaniya, Macarıstan, İtaliya və İngiltərə ilə müdafiə sənayesi və enerji əməkdaşlığı isə Avropa ilə balanslı münasibətlərin nümunəsidir. Fidanın HÜRJET, Eurofighter Typhoon və enerji təhlükəsizliyi üzrə təşəbbüsləri NATO çərçivəsində Türkiyənin çəkisini artırmaqdadır.

Rusya-Ukrayna müharibəsində vasitəçilik, Somali-Efiopiya danışıqları, Sudan-BƏƏ gərginliyi və Asiyada (Əfqanıstan, Pakistan, Filippin) yürüdülən təşəbbüslər Fidanın diplomatik mühəndisliyinin məhsuludur. Bu gün İstanbul və Antalya artıq yalnız turizm yox, barış diplomatiyasının da mərkəzləridir.

2025-ci ilin mayında 2 min nəfərlik Rusya-Ukrayna əsir mübadiləsi Türkiyənin tarixində diplomatik uğur olaraq yazılıb. Bu əməliyyata birbaşa Hakan Fidan və MİT rəhbəri İbrahim Kalın rəhbərlik etdi.

Fidan haqqında danışanlar onu bir çox metaforla təsvir edirlər. Yunan mediası onu “sakit, lakin təhlükəli şirin təbəssümlə” xarakterizə edir. Diplomatik çevrələrdə “əl sıxdıqda gülümsəyər, amma hiss etmədən barmaqlarınızı itirə bilərsiniz” tipli zarafatlar dolaşır. İsrail mətbuatı isə onu “Türkiyənin növbəti prezidenti ola biləcək strateji risk” kimi dəyərləndirir.

Həqiqət isə budur ki, Fidan siyasi deyil, sistem fiqurudur. Klassik diplomatlardan fərqli olaraq, o, xarici siyasətə “dərin dövlət”in praqmatik və analitik kodları ilə yanaşır. O, nə şoumen diplomatdır, nə də populist siyasətçi. O, sistematik planlarla, sənədlərlə, səssiz danışıqlarla və geniş kəşfiyyat analizləri ilə işləyir.

Fidan doktrinası ilə Türkiyə artıq nə Qərbə bağlı, nə də yalnız Şərqə yönəlmiş bir ölkədir. O, öz mərkəzində duran, bütün istiqamətlərə təsir edən aktor halına gəlib. Hakan Fidan isə bu yeni Türk xarici siyasətinin ruhudur.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:192
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 05 Avqust 2025 15:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see315

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see286

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see284

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see279

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see231

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see227

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see226

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see221

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see219

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see211

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see209

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see202

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see199

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see195

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see192

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see187

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see184

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see176

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see176

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri