Foreign Affairs: Si Cinpin və Donald Tramp sammitdən nə istəyirlər?

...ABŞ prezidenti Donald Tramp və Si Cinpin arasında keçirilən sammit artıq ABŞ və Çin liderləri arasında 1972-ci ildə keçmiş ABŞ və Çin liderləri Riçard Nikson və Mao Tszundun tarixi danışıqlarından bəri ən vacib görüşlərdən biri adlandırılır.

Lakin diplomatik təbəssümlərin arxasında iki supergüc arasında getdikcə şiddətlənən rəqabət dayanır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Foreign Affairs jurnalı xəbər verir.

Çin danışıqlara Pekinin hər bir ifadəni diqqətlə hazırlamaq və əsas razılaşmaları əvvəlcədən şərh etmək kimi ənənəvi strategiyası ilə yanaşır.

Si Cinpin üçün sammit təkcə ticarət və iqtisadiyyatla bağlı deyil, həm də ABŞ-a qarşı uzunmüddətli geosiyasi oyunun bir hissəsidir.

Təhlil müəllifləri qeyd edirlər ki, Çin lideri Sovet İttifaqının taleyindən yayınmaqla bağlı hələ də vasvasıdır.

Məhz buna görə də Si Kommunist Partiyasının sərt nəzarətinə, iqtisadi özünütəminata və Amerika texnologiyasından və bazarlarından asılılığın azaldılmasına diqqət yetirir.

İran danışıqlarda əsas rol oynayacaq. Çin Vaşinqtonla açıq münaqişə istəmir, lakin Tehranla əlaqələrindən imtina etmək niyyətində də deyil.

Pekin enerji böhranından və Hörmüz boğazından neft tədarükünə təhdidlərdən qorxur, eyni zamanda Amerikanın Yaxın Şərqdəki mövqeyinin zəifləməsindən faydalanmağa çalışır.

Tayvan ən gərgin məsələlərdən biri olaraq qalır. Si ABŞ-ın daxili problemlərini, siyasi fikir ayrılıqlarını və həddindən artıq gərginləşmiş Amerika ordusunu yaxından izləyir.

Pekin Cənubi Çin dənizində və Tayvan ətrafında təzyiqi artırmaq üçün indi əlverişli an olduğuna qərar verə bilər.

Eyni zamanda, Çin heç bir əhəmiyyətli iqtisadi güzəştə getməyə hazır deyil.

Pekin Amerika mallarının alışını artıra və ya nadir torpaq metallarının ixracına qoyulan məhdudiyyətləri müvəqqəti olaraq yumşalda bilər, lakin Si öz iqtisadi modelini kökündən dəyişdirmək niyyətində deyil.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, sammitin əsas təhlükəsi açıq münaqişə deyil, razılaşmaların fərqli şərhləridir. Dünyanın iki ən böyük gücü arasında hər hansı bir anlaşılmazlıq qlobal gərginliyi kəskin şəkildə artıra bilər.

Əli Babayev