Foreign Policy: “Taliban”ı çətin günlər gözləyir...

...Hakimiyyətə qayıtdıqdan beş il sonra “Taliban” Əfqanıstana nəzarət etməyə davam edir və bir çoxlarının gözlədiyindən daha sabit olduğunu sübut etdi.

Lakin, qarşıdakı illərdə hərəkat eyni anda bir neçə ciddi təhlükə ilə üzləşə bilər - yeni silahlı müqavimətdən Pakistanla münaqişəyə və daxili fikir ayrılıqlarına qədər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Foreign Policy yazır.

2021-ci ilin avqustunda Amerika qoşunlarının geri çəkilməsindən sonra “Taliban” dağılmış iqtisadiyyatı, zəif özəl sektoru və xarici yardımdan tam asılılığı olan bir ölkə əldə etdi.

...Buna baxmayaraq, rejim ərazi üzərində nəzarəti saxlaya bildi.

2021-ci ildən bəri, təxminən qırx ildir ki, ölkənin həyatının bir hissəsi olan genişmiqyaslı müharibə Əfqanıstanda yenidən başlamayıb.

“Taliban” həmçinin “Xorasan İslam Dövləti”ni zəiflədə bildi və bu da terror hücumlarının sayının azalmasına səbəb oldu. Lakin vəziyyət qadınlar, dini azlıqlar və rejim əleyhdarları üçün son dərəcə çətin olaraq qalır.

İqtisadiyyat da proqnozlardan daha yaxşı nəticələr göstərdi. Dünya Bankı ölkənin ÜDM-nin saatda təxminən 5 faiz artacağını gözləyir.

“Taliban” vergilər və gömrük rüsumları vasitəsilə gəlirlərini artırır və Orta Asiya dövlətləri ilə ticarət iqtisadi fəaliyyəti qorumağa kömək edir. Eyni zamanda, rejimin beynəlxalq təcridi tədricən zəifləyir.

Təxminən 20 ölkə Kabildə diplomatik nümayəndəliklərini saxlayır və Talibanın nümayəndələri bir sıra Asiya paytaxtlarında işləyir. Rusiya hərəkatı rəsmi olaraq Əfqanıstan hökuməti kimi tanıyan yeganə ölkə olaraq qalır. “Lakin, rejimin qarşıda daha mürəkkəb bir dövrü ola bilər. Keçmiş Əfqan əsgəri Sami Sadat “Taliban”a qarşı yeni silahlı hərəkat yaradıldığını elan etdi.

Müəlliflər yazır ki, “İqtisadi çətinliklər əhalinin narazılığını artıra və müqavimətə yeni tərəfdarlar cəlb edə bilər”.

Digər bir təhlükə hücum edə biləcək “Xorasan İslam Dövləti”dir. Eyni zamanda, “Taliban”ın Pakistanla münasibətləri pisləşir.

İslamabad hərəkatı Pakistan əleyhinə yaraqlıları gizlətməkdə ittiham edir və artıq Əfqanıstan ərazisinə zərbələr endirib. Xarici təzyiq Talibanın öz daxilindəki ziddiyyətləri artıra bilər.

Nəşr yazır ki, “növbəti beş il qrup üçün o qədər də asan olmayacaq”.

“Taliban” indiyə qədər gözlənilməz sabitlik nümayiş etdirib, lakin onun sabitliyi əsasən iqtisadiyyatı eyni zamanda qorumaq, silahlı qrupları idarə etmək və qonşuları ilə açıq münaqişənin qarşısını almaq qabiliyyətindən asılıdır.

Məhz bu amillərin birləşməsi növbəti beş ili rejim üçün birincisindən daha çətin edə bilər.

Əli Babayev