GENDER BƏRABƏRLİYİ SİYASƏTİ

Gender bərabərliyi cəmiyyətin bütün üzvlərinin – qadın və kişilərin – hüquq, imkan və resurslardan bərabər şəkildə istifadə etməsini təmin edən əsas prinsipdir. Müasir dövrdə gender bərabərliyi yalnız sosial ədalət məsələsi deyil, həm də davamlı inkişafın, iqtisadi tərəqqinin və demokratik idarəçiliyin əsas şərtidir. Gender bərabərliyi siyasəti cinsə görə ayrı-seçkiliyin qarşısını almağı, qadın və kişilər üçün bərabər imkanlar yaratmağı və cəmiyyətdə mövcud olan stereotipləri aradan qaldırmağı hədəfləyir.

Azərbaycan Respublikasında gender bərabərliyi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir. Konstitusiyaya əsasən, qadın və kişilər eyni hüquq və azadlıqlara malikdirlər. Bununla yanaşı, “Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında” Qanun gender bərabərliyinin hüquqi əsaslarını müəyyən edir.

Gender bərabərliyinin məqsədi və prinsipləri

Gender bərabərliyi siyasətinin əsas məqsədi qadın və kişilər arasında hüquq və imkan bərabərliyini təmin etmək, cinsə görə ayrı-seçkiliyin qarşısını almaq və sosial ədaləti gücləndirməkdir.

Bu siyasətin əsas prinsipləri aşağıdakılardır:

Bərabər hüquqlar prinsipi – Qadın və kişilərin qanun qarşısında bərabər olması. Ayrı-seçkiliyin yolverilməzliyi – Cinsə görə hər hansı məhdudiyyətin və ya üstünlüyün aradan qaldırılması. Bərabər imkanların yaradılması – Təhsil, məşğulluq, səhiyyə və digər sahələrdə hər iki cins üçün eyni şəraitin təmin olunması. Gender əsaslı zorakılığın qarşısının alınması – Məişət zorakılığı və digər zorakılıq formalarına qarşı mübarizə. İştirakçılıq – Qadınların qərar qəbuletmə proseslərində fəal iştirakının təmin edilməsi.

Gender bərabərliyinin əsas istiqamətləri Təhsil sahəsində

Təhsil gender bərabərliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Qız və oğlan uşaqları üçün bərabər təhsil imkanlarının yaradılması, erkən nikah hallarının azaldılması və gender stereotiplərinin dərsliklərdən çıxarılması vacib məsələlərdəndir.

Əmək və məşğulluq sahəsində

Qadın və kişilərin əmək bazarında bərabər iştirakının təmin edilməsi əsas hədəflərdəndir. Eyni əməyə görə eyni əməkhaqqı prinsipi tətbiq edilməli, iş yerlərində ayrı-seçkilik hallarının qarşısı alınmalıdır. Həmçinin qadın sahibkarlığının inkişafı dəstəklənməlidir.

Siyasi iştirak

Qadınların parlamentdə, bələdiyyələrdə və digər qərarverici orqanlarda təmsilçiliyinin artırılması gender bərabərliyinin mühüm göstəricisidir. Qadın liderliyinin təşviqi cəmiyyətin inkişafına müsbət təsir göstərir.

Sosial müdafiə və səhiyyə

     Ana və uşaq sağlamlığının qorunması, sosial müdafiə mexanizmlərinin gücləndirilməsi və həssas qruplara dəstək gender siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir.

Gender bərabərliyinin əhəmiyyəti

     Gender bərabərliyi iqtisadi inkişafı sürətləndirir, yoxsulluğun azalmasına kömək edir və sosial sabitliyi gücləndirir. Qadınların əmək bazarında və idarəetmədə fəal iştirakı ölkənin ümumi potensialının artmasına səbəb olur.

     Bərabər imkanların yaradılması cəmiyyətdə ədalət hissini gücləndirir və insan hüquqlarının qorunmasına xidmət edir. Gender bərabərliyi yalnız qadınların deyil, bütün cəmiyyətin rifahına yönəlmiş siyasətdir.

     Gender bərabərliyi siyasəti cəmiyyətin davamlı və balanslı inkişafı üçün vacibdir. Hüquqi mexanizmlərin təkmilləşdirilməsi, maarifləndirmə işlərinin gücləndirilməsi və ictimai stereotiplərin aradan qaldırılması bu siyasətin uğurla həyata keçirilməsinə töhfə verir.

     Qadın və kişilərin bərabər hüquq və imkanlara malik olduğu cəmiyyət daha güclü, daha ədalətli və daha inkişaf etmiş cəmiyyətdir. Buna görə də gender bərabərliyi siyasəti hər bir dövlətin və cəmiyyətin əsas prioritet istiqamətlərindən biri olmalıdır.

Ələmdar Cabbarov

Yap Ordubad Rayon Təşkilatının müavini