Gültəkin Hacıbəylini kim QURBAN VERDİ? KONKRET

Parlament paraşütü, süni liderlər və unudulmaq istənən yaddaş…

Siyasətdə bəzən qurbanlar olur.
Amma bəzən də qurban hekayəsi düzəldilir.

Uzaq 2000-ci illərin parlament siyahılarına baxanda bir detal xüsusi diqqət çəkir: qadın millət vəkillərinin əksəriyyətinin arxasında az-çox tanınan ictimai fəaliyyət, peşəkar yol, jurnalistika, hüquq, mədəniyyət və ya vətəndaş cəmiyyəti təcrübəsi görünür. Bir istisna ilə.

Gültəkin Hacıbəylinin parlamentə gəlişi siyasi biologiyada “təbii təkamül” deyil, “paraşütlə enmə” kimi izah olunur. Haradan gəldi? Hansı ictimai dalğa onu gətirdi? Hansı seçici onu tələb etdi?

Bu sualların cavabı yoxdur. Və cavab yoxdursa, bu artıq cavabın özüdür.

Sabir demişkən:
“A qare, niyə böylə ağardırsan gözünü?”
Çünki göz ağardılan yerdə çox vaxt keçmiş gizlədilir.

Süni bioqrafiya: siyasi laboratoriyada yetişən kadr

Parlamentə qədər Gültəkin Hacıyeva (sonradan Hacıbəyli) adlı bir ictimai fiqur varmıydı?

Məqalələri? Tribunası? Aksiyası? Cəmiyyətlə canlı dialoqu?

Yox.

Bu, təsadüf deyil. Bu, siyasi kadr istehsalı texnologiyasıdır. Keçid cəmiyyətlərində tez_tez rast gəlinir: hazır, səssiz, idarəolunan fiqur tapılır, cilalanır və “nümayəndə” adı ilə vitrinə qoyulur. Bu tip kadrlar xalqın içindən çıxmır – xalqın üstünə çıxarılır.

Belə fiqurlar sonradan özlərini “xalqın səsi” kimi təqdim edəndə ortaya paradoks çıxır:
Səsi olmayan necə rupor olur?

Unudulan AŞPA çıxışları və seçmə yaddaş

Bu gün Gültəkin Hacıbəylini müdafiə edənlərin ən çox etdiyi şey yaddaşı redaktə etməkdir. Xüsusilə AŞPA dövrünü.

Halbuki o iclaslarda iştirak edən ağbirçək hüquq müdafiəçiləri çox yaxşı xatırlayır: həmin tribunada Gültəkin nə dissident idi, nə də siyasi məhbusların qəti müdafiəçisi. Əksinə, çıxışları sistemlə uzlaşan, problemli mövzuları yumşaldan xəttdə idi.

Bu faktlar niyə indi xatırlanmır?

Çünki qurban hekayəsi yalnız təmiz keçmişlə işləyir. Keçmiş ləkəlidirsə, onu susdurmaq lazımdır.

Qənirə Paşayeva – Nəsib Nəsibli epizodu: unudulmuş hekayə

Bu hekayədə çox vaxt səssiz keçilən bir səhifə də var: Nəsib Nəsibli və mərhum Qənirə Paşayevanın Gürcüstan-Azərbaycan parlamentlərarası qrupundakı fəaliyyəti.

Siyasi kuluarlarda yaxşı bilinir ki, həmin istiqamətdə mövqe tutmaq, görünmək və önə çıxmaq uğrunda aparılan manevrlər təkcə rəqabət deyildi. Bu, himayə ilə yer dəyişmə cəhdi idi. Kiminsə “7 arşın quyunun dibinə sallanması” məhz bu mexanizmlərin nəticəsi idi -və bu cəhdlər xeyir-duasız baş vermirdi.

Bu epizodlar bu gün niyə danışılmır?
Çünki indiki qurban hekayəsi üçün uyğun deyil. Halbuki siyasətdə susdurulan hekayələr bəzən danışılanlardan daha çox şey deyir.

Birdən-birə müxalifət, birdən-birə lider

Sonra nə baş verdi?

Bir gün Gültəkin Əli Kərimlinin yanında mitinqlərdə göründü.
Bir qədər sonra Avropaya “müxalif qadın lider” kimi təqdim olundu.

Bu, ideoloji oyanış deyildi. Bu, ehtiyat planı idi.

Əgər iqtidardan “qadın sima” önə çıxmalı olsaydı, hazır kadr vardı. Siyasətdə buna şahmat dilində “çoxgedişli kombinasiya” deyirlər. Oyunu quranlar fərqli fiqurları eyni lövhədə sınaqdan keçirirlər. Hansı tutsa, o oynayır.

Tarix planları pozanda

Amma siyasətdə bir detal var: tarix bəzən ssenarini pozur.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası, İlham Əliyevin xalqını ətrafında birləşdirməsi və Vətənin işğaldan azad edilməsi bütün bu süni konstruksiyaları mənasız etdi. “Xalqdan qopmuş lider layihələri” birdən-birə boşluqda qaldı.

Bu nöqtədə Ramiz Papa məktəbi və onun yetişdirdiyi kadrlar çaşqınlığa düşdü: ard-arda səhv addımlar, emosional bəyanatlar, xarici tribunalara ümid…

Və nəhayət – qurban hekayəsi.

Bir müraciət də buradan: Ərdoğanı rahat buraxın

Bu yerdə bir cümləni açıq demək lazımdır:
Ərdoğanı rahat buraxın.

Sizi bu günə salan nə Ankara, nə də Türkiyə dövlətidir.
Sizi bu günə salan Ramiz Mehdiyev məktəbi və öz siyasi acgözlüyünüzdür.

Hesabı Ankaradan yox, Ramiz Mehdiyevdən soruşun.
Və bir az da özünüzdən.

Bəs axırda kim qurban getdi?

Xalqmı?
Dövlətmi?
Demokratiyamı?
Xeyr.
Qurban gedən özünü xalq zənn edən, amma xalq tərəfindən tanınmayan siyasi konstruksiyadır. Qurban gedən – himayəni mandat, mandatı isə ömürlük legitimlik sayan düşüncə tərzidir.

Siyasət qəddar deyil.
Siyasət yaddaşlıdır.
Və yaddaş selektiv olmayanda, qurban maskası tez düşür.

Sabir demişkən,
gülüş bəzən mərhəmət deyil -hökm formasıdır.

Rəsmiyyə Şərifova
KONKRET.az