Hava çirkliliyi beyində ciddi zədələrə səbəb olur TƏDQİQAT AZƏRTAC

Bakı, 16 yanvar, AZƏRTAC

Epidemioloji tədqiqatlar çirkli havanın demensiya, depressiya, narahatlıq və psixoz risklərini artırdığını göstərib. 2012-ci ildə Nyu-Yorkun Roçester Universitetindən Debora Kori-Slekta havanın çirklənməsinin beyin üzərindəki təsirlərini araşdırmağa başlayıb və nəticələr bu sahədəki tədqiqatları yönləndirib. Hava çirkliliyi astma və ağciyər xəstəlikləri ilə yanaşı, beyində də ciddi zədələrə səbəb olur.

AZƏRTAC “Nature” jurnalına istinadla xəbər verir ki, tədqiqatlar, havadakı hissəciklər, ozon və digər zəhərli qazların demensiya və digər beyin xəstəlikləri ilə əlaqəli olduğunu sübut edir. 2020-ci ildə Lanset komissiyası, hava çirklənməsini demensiya üçün risk faktoru kimi tanıyıb. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) isə hava çirkliliyinin beyin üzərindəki təsirlərini araşdırmağın vacibliyini vurğulayıb.

Tədqiqatlar, həmçinin Mexiko və Pekin kimi şəhərlərdə hava çirkliliyi ilə əlaqədar beyin dəyişiklikləri və koqnitiv zəifləmə arasında birbaşa əlaqə tapıb. 2023-cü ildə Böyük Britaniya Biobankı və digər araşdırmalar, hava çirkliliyinə məruz qalmanın depressiya və narahatlıq riskini artırdığını göstərib.

Hava çirkliliyinin beyindəki təsirlərini anlamaq üçün daha çox tədqiqat aparılmalıdır. Çirklənmə mənbələri, kimyəvi maddələr və hissəciklərin müxtəlifliyi nəticəsində, bu təsirlərin dəqiq mexanizmlərini müəyyən etmək çətindir. Laboratoriya tədqiqatları, çirkləndiricilərin beyinə verdiyi zərəri daha yaxşı anlamağa kömək edəcək. Məlumatların göstərdiyinə görə, havadakı nano hissəciklər bədənin müxtəlif hissələrinə nüfuz edərək ciddi beyin dəyişikliklərinə səbəb ola bilər. Ümumilikdə, hava çirkliliyi və beyin xəstəlikləri arasındakı əlaqəni tam başa düşmək üçün daha çox eksperimental tədqiqat və laboratoriya işi tələb olunur.