Hər gün soyuq duş qəbul etsəniz, nə baş verər?

Mütəmadi olaraq soyuq duş qəbul etmək insanların xəstəlik səbəbindən işə getmədikləri günlərin sayının azalması və özlərini daha yaxşı hiss etmələri ilə əlaqəli ola bilər.

Lent.az xarivi KİV-ə istinadən xəbər verir ki, İsveçrənin Bazel Universitetinin psixoloqu Lena Qlazer soyuq duşun insan orqanizminə təsirini araşdıran üç təsadüfi seçim əsasında aparılmış nəzarətli tədqiqatın nəticələrini təhlil edib.

Soyuq duşla bağlı təcrübə nə göstərib?

Tədqiqatlarda ümumilikdə 719 nəfər iştirak edib. İştirakçılar 12 həftə ərzində evlərindəki su təchizatı sisteminin imkan verdiyi qədər soyuq su ilə duş qəbul etməli olublar. Təcrübəyə 18-65 yaş arasında olan sağlam şəxslər cəlb edilib. Onların heç biri tədqiqata başlamazdan əvvəl müntəzəm olaraq soyuq duş qəbul etməyib. Ümumi təhlilin nəticələrinə əsasən, mütəmadi soyuq duş qəbul edən şəxslərin xəstəlik səbəbindən işə getmədikləri günlərin sayı nəzarət qrupu ilə müqayisədə 31 faiz az olub.

Bundan əlavə, həmin şəxslərin özlərini xəstə hiss etdikləri günlərin sayı əsasən ilıq su ilə duş qəbul edənlərlə müqayisədə 26 faiz aşağı olub. Alimlər iştirakçıların psixoloji vəziyyətində də müəyyən müsbət dəyişikliklər qeydə alıblar. Soyuq duş qəbul edənlər fiziki vəziyyətlərində də yaxşılaşma hiss etdiklərini bildiriblər. Lakin bu göstərici statistik baxımdan əhəmiyyətli hesab edilməyib.

İnsanlar soyuq suya alışa biliblərmi?

Təcrübənin əvvəlində bir çox iştirakçı onlar üçün qeyri-adi olan bu prosedurdan imtina edib. Ən çox iştirakçı ilk iki həftə ərzində tədqiqatdan ayrılıb. Sonrakı həftələrdə isə təcrübəni yarımçıq qoyanların sayı azalıb. Tədqiqatın şərtlərinə ən azı 70 faiz əməl edən iştirakçılar arasında müvafiq həftə ərzində soyuq duş qəbul etdiyini bildirənlərin göstəricisi 77,3 faizlə 90 faiz arasında dəyişib. Lena Qlazerin sözlərinə görə, bu nəticələr insanların tədricən soyuq suya alışa bildiyini göstərir.

İştirakçılar soyuq duşdan sonra özlərini daha gümrah və enerjili hiss etdiklərini bildiriblər. Bəziləri isə narahatlıq hissinin öhdəsindən gəlməyi bacardıqları üçün psixoloji məmnunluq yaşadıqlarını qeyd ediblər.

Soyuq duş həqiqətən immuniteti gücləndirirmi?

Alimlər təcrübənin nəticələrini izah edə biləcək bioloji mexanizmləri birbaşa araşdırmayıblar. Buna görə də iştirakçıların daha az xəstəlik günü bildirməsinin məhz soyuq suyun təsiri ilə bağlı olduğunu qəti şəkildə söyləmək mümkün deyil. Bununla belə, əvvəlki elmi araşdırmalar soyuğun təsiri ilə immun sisteminin reaksiyaları arasında müəyyən əlaqələrin ola biləcəyini göstərib. Xüsusilə 2024-cü ildə aparılmış tədqiqatda soyuq duş qəbul edən şəxslərin immun reaksiyasının bəzi göstəricilərində artım müşahidə olunub. Soyuq suya dalma ilə bağlı araşdırmalarda da oxşar nəticələr qeydə alınıb. Lakin bu dəyişikliklərin xəstəlik günlərinin azalmasını birbaşa izah edib-etmədiyi hələ məlum deyil. Alimlər hesab edirlər ki, bunun müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.

Alimlər niyə tələsməməyi məsləhət görürlər?

Lena Qlazerin rəhbərliyi ilə aparılan təhlilin nəticələri hələ müstəqil elmi ekspertizadan keçməyib. Bundan əlavə, iştirakçıların sağlamlıq vəziyyəti ilə bağlı məlumatların əhəmiyyətli hissəsi onların öz cavablarına əsaslanıb. Tədqiqat zamanı şəxslərin soyuq duşu nə qədər müntəzəm qəbul etmələri də nəzərə alınıb. Bu səbəbdən nəticələr soyuq duşun infeksiyalardan mütləq qoruduğunu və ya xəstəliklərin qarşısının alınması üçün digər profilaktik tədbirləri əvəz edə biləcəyini sübut etmir. Bununla belə, araşdırma müəllifləri hesab edirlər ki, soyuq duş gündəlik həyat tərzində kiçik, lakin faydalı ola biləcək dəyişikliklərdən biridir. Lena Qlazer bu proseduru sınamaq istəyən insanlara tədricən başlamağı və suyun temperaturunu zamanla azaltmağı tövsiyə edir. Onun sözlərinə görə, suyun hər gün eyni dərəcədə soyuq olması vacib deyil. Əsas məsələ insanın öz orqanizminin reaksiyalarını izləməsi və sağlamlıq vəziyyətinə diqqət yetirməsidir.

Soyuq suyun orqanizmə təsiri ilə bağlı digər araşdırmalar

Soyuq duşun insan sağlamlığına təsiri alimlərin diqqətini ilk dəfə cəlb etmir. Əvvəlki təcrübələrdən birində kişi üç ay ərzində hər gün buz kimi soyuq su ilə duş qəbul edərək bunun orqanizminə təsirini müşahidə edib. Araşdırmada təkcə fiziki vəziyyət deyil, psixoloji dəyişikliklər, xüsusilə soyuq duşdan sonra əhvalın necə dəyişməsi də nəzərdən keçirilib. Temperatur dəyişikliklərinin immun sisteminə təsiri sauna ilə bağlı təcrübələrdə də araşdırılıb. Məsələn, Finlandiya saunasında 30 dəqiqə qaldıqdan sonra iştirakçıların qanında bəzi növ ağ qan hüceyrələrinin sayının artdığı müəyyən edilib. Lakin bu təsir qısamüddətli olub. Alimlər isti mühitdən sonra soyuq duş qəbul edilməsinin də immun hüceyrələrinin miqdarına necə təsir göstərə biləcəyini araşdırırlar.

Bununla belə, mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, orqanizmin qəfil soyudulması hər zaman təhlükəsiz deyil. Buz kimi soyuq su orqanizmdə güclü stress reaksiyası yarada bilər. Xüsusilə ürək-damar xəstəlikləri və müəyyən digər sağlamlıq problemləri olan şəxslər üçün bu, riskli ola bilər. Bu səbəbdən sərin suya tədricən alışmaqla orqanizmi qəfil, həddindən artıq soyuğa məruz qoymaq arasındakı fərqi nəzərə almaq vacibdir. Soyuq duşun potensial faydaları olsa da, onun hər kəs üçün uyğun olduğunu söyləmək mümkün deyil.