Həyat Yer kürəsində necə yaranıb? Alimlər mühüm ipucu tapdılar

ABŞ-nin Baffalo Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, ilk hüceyrələr yaranmazdan əvvəl RNT (ribonuklein turşusu) ayrı-ayrı "damcılar" şəklində cəmləşə bilərdi. Bu proses həyatın yaranmasının ilkin mərhələlərindən biri ola bilər. Təcrübələr zamanı RNT DNT (dezoksiribonuklein turşusu) ilə müqayisədə təxminən 10 dərəcə daha aşağı temperaturda belə strukturlar formalaşdırıb.

Turkustan.az xəbər verir ki, bu barədə "Nature Communications" jurnalında dərc olunan araşdırmada deyilir.

İlk hüceyrələr yaranmazdan əvvəl molekulları bir yerdə saxlayan membran mövcud deyildi. Alimlərin sözlərinə görə, bu, həyatın mənşəyi ilə bağlı əsas suallardan biridir: kövrək molekulların kimyəvi reaksiyalara daxil olmaq üçün kifayət qədər yüksək konsentrasiyada necə toplana bildiyi məlum deyil.

Təcrübələr göstərib ki, RNT duzlu suda öz-özünə yüksək konsentrasiyalı damcılar formalaşdırmaqla bu problemi həll edə bilər. Tədqiqatçılar eyni ardıcıllığa malik RNT və birzəncirli DNT molekullarını müqayisə edərək gözlənilməz fərq aşkar ediblər. RNT DNT-dən təxminən 10 dərəcə aşağı temperaturda damcılar yaratmağa başlayıb. Təcrübələrdən birində bu fərq 15 dərəcəyə çatıb.

"Təəccüblü fərqin səbəbi kiçik bir kimyəvi detalda gizlənir. RNT və DNT şəkərin quruluşunda cəmi bir əlavə oksigen atomu olan qrupla fərqlənir. Bu xüsusiyyət RNT-nin maqnezium ionları və su molekulları ilə fərqli şəkildə qarşılıqlı əlaqədə olmasına imkan verir. Nəticədə RNT zəncirləri bir-birinə daha asan yaxınlaşaraq damcılar halında birləşir", - deyə tədqiqatçılar izah ediblər.

Müəyyən şəraitdə bu damcıların bəziləri gelə çevrilib. Molekulların daxilində sıx şəbəkə yaranıb və onlar sərbəst hərəkət edə bilməyiblər. Adi maye damcılarından fərqli olaraq, bu vəziyyət soyuduqdan sonra həmişə yox olmayıb. Alimlərin fikrincə, belə struktur RNT-ni əlverişsiz mühitdən əlavə qoruyub saxlaya bilərdi.

Nəticələr RNT-nin həyatın ilkin mərhələlərində həm genetik məlumatı saxlaya, həm də kimyəvi reaksiyalarda iştirak edə bildiyini irəli sürən "RNT dünyası" fərziyyəsi ilə uyğun gəlir.

Araşdırma hələlik belə damcıların həqiqətən də gənc Yer kürəsində mövcud olduğunu sübut etmir. Bununla belə, alimlər onların yalnız RNT-ni qoruyub saxlaya bildiyini deyil, həm də daxilində biokimyəvi reaksiyaları başladıb-başlada bilmədiyini araşdırmaq istəyirlər./oxu.az