Həyəcan siqnalı: əmisiz xalasız nəsil formalaşır

Dayı-xalanın, əmi-bibinin hər birinin olması üçün ailədə ən azı dörd uşağın dünyaya gəlməsi lazımdır. Ki, sabah bu uşaqlar böyüyüb ailə qurduqdan sonra onların qardaş-bacıları dünyaya gələcək övladlarının dayı-xalası, əmi-bibisi olsun.

Bu, lap əvvəllər idi, ailələrdə 3-11, hətta daha çox uşaq dünyaya gəlirdi. Aramızda 3-5 dayısı, 4-5 xalası, bu sayda, hətta bundan bir qədər az və çox əmi-bibisi ola yüzlərlə insan var idi. Bəs son illər necədir? Övladlarımızın hər birinin dayı-xalası, əmi-bibisi varmı? Biz onlardan nəyi əsirgəyirik, nələrin dadını dadmağı onlara çox görürük? Gələcək həyatlarında onları nə üçün tək qoyuruq?

Bütün bu qənaətlərə 26 iyulun Beynəlxalq Əmilər (dayılar) və Xalalar (bibilər) Günü olması ilə gəldim. Maraqlıdır, dayılar-əmilər və xalalar-bibilər günü... Bu xüsusi gün dayı-əmilərin və xala-bibilərin sevgi dolu münasibətlərini qeyd etməyə həsr olunub. Çünki onların hər biri uşaqların həyatında mühüm fiqurlardır və ailə bağlarının ayrılmaz hissəsidir.

Beynəlxalq Dayılar (əmilər) və Xalalar (bibilər) Günü insanları bu yaxınlarını xatırlamağa, onlara təşəkkür etməyə və münasibətləri möhkəmləndirməyə təşviq edir. Bu gün həm də dayı-əmi və xala-bibi olmağın nə demək olduğunu vurğulayaraq, sevgi və dəstəkləyici ailə mühitinin dəyərini özündə ehtiva edir. Dayı-əmilər və xala-bibilər uşaqların həyatına töhfə verir və onların böyümə prosesində mühüm rol oynayır. Məhz bu qiymətli münasibətləri xüsusi günlə qeyd etmək vacibdir.

Əlbəttə, hər bir uşağın həyatında dayı-əminin, xala-bibinin nə qədər böyük əhəmiyyətə malik olduğunun hər birimiz şahidi olmuşuq. Lakin gəlin, görək, bu sevgi dolu gündən dünyada və ölkəmizdə neçə uşaq məhrumdur? Və həmin günün sevincini dayı-əmisi, xala-bibisi ilə birlikdə yaşaya bilirmi?.. Kaş ki bunun da statistikası olardı, bəlkə rəqəmlər bizi qəflət yuxusundan oyadardı.

Bu gün bütün dünyada uşaq doğumu ildən-ilə azalır. Avropa ailələrində illər öncə 2-3 uşaq dünyaya gəlirdisə, artıq müasir dövrdə bu say 1-ə enib. Elə biz də qapılarımızı Avropanın üzünə taybatay açdığımızdan və onların ailə dəyərlərimizi yerlə yeksan edən “dəyərlərinə” boyun əydiyimizdən son 20-30 ildə ailələrimizdə uşaqların sayı azalmağa başladı. Sanki ailə quran cütlüklər qarşılarına məqsəd qoydular ki, bizim iki övladımız olmalıdır: biri oğlan, biri qız. Və zaman-zaman belə də oldu. İndi əksər ailələrdə yalnız iki uşağın doğulması mümkündür. O halda iki uşaqdan çox uşağı olan ailələr ola bilər ki, orada birinci qız doğulsun və oğlanın dünyaya gəlməsinədək bu proses davam etsin: məsələn, iki qız, bir oğlan. Bu da çox təsadüfi hallarda olur. Çünki USM müayinələri ildən-ilə daha da təkmilləşir və dölün cinsiyyətini daha dəqiq göstərməklə, valideynləri bu “problemdən” “xilas” edir.

Beləliklə, nə baş verir? Əlbəttə, biri qız, biri oğlan olan övladlarımızın gələcəkdə öz övladlarının əmi və xala problemi. Bəlkə də bu çoxları üçün adi görünə bilər. Bəlkə də “olur olsun, olmur da olmasın”,- deyib soyuqqanlıqla ötənlər də olar. Lakin məsələnin mahiyyətini dərk edəndə bunun əsaslı problem olduğunu anlamaq bir o qədər çətin deyil.

Biz övladlarımızı əmi və xala kimi yaxın qohumlardan məhrum edirik. Onların ətrafında doğma insanların azalmasına səbəb oluruq. Sabah dünyamızı dəyişəndən sonra onların tamamilə tək qalmasına bu gündən şərait yaradırıq. Axı əmi-xalalar hər zaman gənclərin yolgöstərəni olub, hər hansı çətinliklə qarşılaşanda ağsaqqal- ağbirçək kimi onlara müraciət edib məsləhət alıblar. Ən xüsusi günlərində onları yanlarında görüb, qayğısı, nəvazişi ilə böyüyüblər.

Bu gün bir oğlumuz və bir qızımız sabah bir-birinin övladlarının dayısı və bibisi olacaq. Bəs əmi və xala? Onlar kim olacaq?

Düşünürəm ki, bu barədə ciddi şəkildə fikirləşmək lazımdır. Buna müvafiq qurumların ailələrlə, xüsusilə analarla işini gücləndirməsi, maarifləndirməni artırması, bir də ən əsası, selektiv abortların ləğvi ilə nail olmaq olar.

Beləliklə, həyəcan təbili çalmaq lazımdır. Çünki ailədə iki uşağın olması, göründüyü kimi, gələcək genefonda vurduğu zərbələrlə yanaşı, həm də yeni bir nəslin formalaşmasına səbəb olur: əmisiz və xalasız nəslin.

Mətanət Məmmədova