Hizbullah tərk silah edilir? İsrailin Livan torpağında qalmaqda marağı yoxdur

"Hizbullah" təşkilatı İsrail qoşunlarının Livanı tamamilə tərk edəcəyi təqdirdə tərksilahla bağlı dialoqa hazır olduğunu açıqlayıb. "İsrail Livanın cənubundakı işğal olunmuş beş bölgədən qoşunlarını çıxarıb bombardmanları dayandıracağı təqdirdə Livan Prezidenti Cozef Aunla hərbi arsenalımızın gələcəyini müzakirə etməyə hazırıq", - deyə "Hizbullah" təmsilçisi vurğulayıb. Artıq "Hizbullah"ın bir neçə məntəqədən geri çəkildiyi də bildirilir. Bəs bu gedişat nə vəd edir? Təşkilat tamamilə tərk-silah edilə bilərmi?

Mövzu ilə bağlı Oxu.Az-a danışan Yaxın Şərq üzrə ekspert Vüqar Zifəroğlu deyib ki, "Hizbullah"ın bu kimi açıqlamaları nadir hallarda olur və ümumiyyətlə, təşkilat öz silahlarından vaz keçmək və ya onları müzakirə etmək məsələsində sərt mövqe sərgiləyib:

"Bəyanatın özü diplomatik proseslərin mümkün inkişafına dair mühüm siqnaldır. "Hizbullah"ın İsrailin geri çəkilməsi və bombardmanların dayanması şərti ilə silahlanma məsələsində dialoqa açıq olması, regional səviyyədə gərginliyin azaldılması istiqamətində irəliləyiş kimi qiymətləndirilə bilər. Bu, Livanın cənubunda daha sabit vəziyyətin yaranmasına səbəb ola bilər".

"Hizbullah"ın Livan prezidenti ilə hərbi arsenal barədə danışmağa razı olmasını bildirməsi isə daxili siyasi inteqrasiya baxımından əhəmiyyətlidir. Əgər bu dialoq baş tutarsa, Livan hökuməti ölkə daxilində silahlı qrupların nəzarətinə dair daha çox söz sahibi ola bilər. Bu kimi dialoqların baş tutması və "Hizbullah"ın silahsızlanması ehtimalı İran, Suriya və Qərb ölkələrinin Livan üzərindəki təsir balansını dəyişə bilər. Xüsusilə İran-"Hizbullah" xəttinin zəifləməsi mümkün olarsa, bu, ABŞ və Fransanın dəstəklədiyi Livan hökuməti üçün imkanlar yarada bilər", - deyə ekspert vurğulayıb.

Mütəxəssis əlavə edib ki, "Hizbullah"ın şərtinin İsrailin tam geri çəkilməsi və hücumları dayandırması olduğunu nəzərə almaq lazımdır:

"Bu addımlar atılmasa, bəyanat daha çox siyasi təzyiq vasitəsi kimi də qiymətləndirilə bilər. Amma əgər İsrail bu çağırışlara qismən də olsa müsbət cavab verərsə, sülh prosesi üçün hər halda bir zəmin yarana bilər. Lakin "Hizbullah"ın bu bəyanatı real silahsızlanma niyyəti ilə yanaşı, beynəlxalq təzyiqlər və ictimai rəyin yönləndirilməsi üçün də verilmiş ola bilər. Təşkilat öz mövqeyini qorumaq üçün zaman-zaman bu tip yumşaq ritorikalardan istifadə edib. Fikrimizcə, bu bəyənatın arxasında nə dərəcədə real istəklərin durmasına həm də hazırda davam edən ABŞ-İran danışıqları və onun gedişatı da birbaşa təsir göstərən vacib amildir. Bəyənatın məhz indi Omanda keçirilmiş və bu həftə Romada davam etdirilməsi razılaşdsırılmış ABŞ-İran danışıqları fonunda verildiyini də nəzərə almaq lazımdır. Əgər bu proses davamlı və qarşılıqlı etimadla müşayiət olunsa, İsrail və Livan arasında uzun illərdir davam edən qarşıdurmada dönüş nöqtəsi ola bilər".

İsrail Knessetinin sabiq deputatı, akademik tədqiqatçı Elina Bordaç-Yalov isə Oxu.Az-a deyib ki, "Hizbullah"ın açıqlamasına çox ehtiyatla yanaşmaq lazımdır:

"Dialoqa girmək istəyi zahirdə müsbət görünsə də, biz xatırlamalıyıq ki, "Hizbullah" İran tərəfindən dəstəklənən, İsrail mülki əhalisinə və əsgərlərinə qarşı saysız-hesabsız hücumlara görə məsuliyyət daşıyan terror təşkilatıdır. Həqiqi tərksilah bu cür təşkilatın müəyyən etdiyi şərtlərə əsaslana bilməz və sövdələşmə vasitəsi kimi də xidmət etməməlidir".

"Bununla belə, İsrailin Livan torpağında qalmaqda marağı yoxdur və heç vaxt Livan xalqı ilə münaqişəyə can atmayıb. Əsas məqsəd həmişə vətəndaşlarımızı qorumaq və şimal sərhədimizin artıq terror meydançası çevrilməməsinə çalışmaq olub. "Hizbullah" təcavüzdən və tərksilahdan geri çəkilməkdə ciddidirsə, Livan dövləti məsuliyyəti öz üzərinə götürməlidir. Biz sərhədlərimizi və vətəndaşlarımızı müdafiə etmək hüququmuzun yanında olmağa davam edirik. Gərginliyin azaldılması istiqamətində istənilən həqiqi addım yoxlanılmalı, tam və qeyd-şərtsiz olmalıdır".

Mərahim Nəsib