Husilər qlobal neft trafikini təhdid edir

Yəmənin İranpərəst Ənsar Allah qrupunun (daha çox Husilər kimi tanınır) qüvvələri dünyanın ən vacib su yollarından biri olan Bab əl-Məndəb boğazına yaxınlaşıblar. Əgər onlar onu idarə edə bilsələr, Körfəz Ərəb monarxiyalarından (əsasən Səudiyyə Ərəbistanından) qlobal bazara neft tədarükü əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşəcək.

AP agentliyinin məlumatına görə, husilər Mocha şəhərini ələ keçiriblər. Bu liman, Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi ərəb ölkələri koalisiyası tərəfindən dəstəklənən müxalif hökumət qüvvələri üçün əsas təchizat mərkəzidir. Mochanın süqutu husilərə Bab əl-Məndəb boğazından keçən gəmilərə daha dəqiq və dəqiq hücum etməyə imkan verəcək. Bu boğaz Qırmızı dənizi Hind okeanı ilə birləşdirir və hazırda Səudiyyə Ərəbistanı üçün son dərəcə vacibdir. Neft çatdırılmasının ənənəvi üsulu (Hörmüz boğazından tankerlərlə) İran-ABŞ müharibəsi səbəbindən mane olub. Hörmüz boğazı faktiki olaraq bağlıdır: İran və Amerikanın atəşi səbəbindən sülh dövründə adi hal olan yüzlərlə gəmi əvəzinə gündə cəmi bir neçə onlarla gəmi keçə bilər. Hind okeanına bağlı başqa bir su hövzəsi təhlükəli hala gələrsə, Səudiyyə Ərəbistanından neft tədarükü əhəmiyyətli dərəcədə azalacaq.

Yəməndəki vəziyyət iyul ayında gərginləşməyə başladı. Daha sonra husilər Səudiyyə Ərəbistanını sülh bağlamaq istəməməkdə günahlandıraraq yenidən hərbi əməliyyatlara başladılar. Onlar krallığın sahil xəttini tamamilə blokada etmək məqsədlərini elan etdilər. Səudiyyə Ərəbistanı Pakistan vasitəsilə İrana husilərə təzyiq göstərmək tələbini çatdırdı. Mətbuat üçün açıqlama verilərkən İranın cavabı yox idi.

"İslam NATO-su" isə husiləri təhdid edir

Pakistan İranı ötən həftə Yəmənin sahil ərazilərində hücuma başlayan radikal Ənsar Allah (Husi) hərəkatının hərbi fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq zərurəti barədə xəbərdar edib. Husilər təkcə Yəmən hökumət mövqelərinə hücum etmir, həm də beynəlxalq səviyyədə tanınmış hökumətin əsas himayədarı olan Səudiyyə Ərəbistanına qarşı raket və pilotsuz təyyarə hücumları həyata keçirirlər. Krallıq artıq "İslam NATO-su"ndakı tərəfdaşlarından - Pakistan və Türkiyəni də əhatə edən Məkkə Müdafiə Alyansından kömək istəyib.

Bir neçə regional ölkədəki mənbələr Reuters agentliyinə bildiriblər ki, Səudiyyə Ərəbistanının xahişi ilə Pakistan İranı Qırmızı dənizdə artan hərbi əməliyyatlarla bağlı xəbərdar edib. Onlar bildiriblər ki, Pakistan Tehranı 20 avqustda dörd ildən sonra ilk dəfə Səudiyyə ərazisinə hücumları bərpa edən Yəmən müttəfiqləri Husilərin hərbi fəaliyyətini məhdudlaşdırmağa çağırıb.

"Pakistanın Səudiyyə Ərəbistanı ilə razılaşması var, amma ümid edirəm ki, vəziyyət Pakistanın faktiki olaraq müdaxilə etməli olduğu nöqtəyə çatmayacaq", - deyə bir mənbə Reuters-ə bildirib. "İndilik üçün ölkə diplomatik həll yolu axtaracaq".

Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının 7 avqust 2026-cı ildə Ər-Riyad, İslamabad və Ankara arasında imzalanmış Məkkə Müdafiə Paktı çərçivəsində qarşılıqlı hərbi yardım öhdəlikləri var. Bu müqavilə kollektiv müdafiə prinsipinə əsaslanır və imzalayanlardan birinə silahlı hücum bütün ittifaqa qarşı hücum hesab olunur. İran və İranın proksi qüvvələri olan husilər arasında qeyri-rəsmi hərbi və maliyyə əməkdaşlığı mövcuddur ki, bu da Yaxın Şərqdə müharibənin başlanğıcından bəri güclənib. Reuters agentliyinin məlumatına görə, husilər ötən həftə Qırmızı dəniz sahillərinə nəzarəti ələ keçirmək və Bab əl-Məndəb boğazını daimi olaraq bağlamaq üçün Tehranın xahişi ilə Yəməndə hücuma başlayıblar.

Husilər və Yəmən mərkəzi hökumət qüvvələri arasında hazırda bir neçə əyalətdə toqquşmalar davam edir. Son günlərdə hər iki tərəfdən yüzlərlə itki qeydə alınıb. Bəzi məlumatlara görə, 10 sentyabr tarixinə qədər üsyançılar hökumət ordusu və ona sadiq qəbilə qüvvələrinin əks-hücumuna baxmayaraq, Yəmənin qərb sahilindəki strateji əhəmiyyətli Mocha limanına çatmağı bacarıblar.

Prezident İdarəetmə Şurasının təmsil etdiyi mərkəzi hökumət, Husi müdafiə xəttini dağıtmaq və təxminən 12 ildir Ənsar Allah hərəkatının nəzarəti altında olan paytaxt Sənanı geri almaq niyyətində olduğunu bəyan edib.

"Beynəlxalq ictimaiyyətin eskalasiyanı kimin başlatdığını dəqiq müəyyən etməsini, silah götürənləri məsuliyyətə cəlb etməsini və dövlətin beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq vətəndaşlarını və suverenliyini müdafiə etmək hüququnu dəstəkləməsini gözləyirik", - deyə Prezident İdarəetmə Şurasının rəhbəri Rəşad əl-Əlimi 9 sentyabrda bildirib.

Yəmənin mərkəzi hökumətini dəstəkləyən Səudiyyə Ərəbistanı Husi mövqelərinə hücum edib. 9 sentyabr axşamı Ənsar Allah hərbi sözçüsü Yəhya Səria Səudiyyə Hərbi Hava Qüvvələrinin 12 saat ərzində altı əyalətdə 54 hava hücumu həyata keçirdiyini bildirib. Husilər Ər-Riyada dron və raketlərdən istifadə edərək kütləvi birləşmiş hücumlarla cavab veriblər.

Turkiye Today mənbələrə istinadən xəbər verir ki, bu yaxınlarda Səudiyyə rəhbərliyi Məkkə Müdafiə Paktı çərçivəsində Pakistandan hərbi yardım istəyib. Bu mənbələrə görə, Pakistan hakimiyyəti husilərə qarşı məhdud hava qüvvələri əməliyyatı planlaşdırmağa başlayıb.

"Turkiye Today" qəzetinin məlumatına görə, potensial Pakistan hücumlarının əsas hədəfi Yəmənin şimal-qərbindəki Səədə əyaləti ola bilər. Ucqar dağlıq ərazidə yerləşən bu bölgə, Ənsar Allah hərəkatının qalası hesab olunur və qrupun yüksək hərbi rəhbərliyinin, o cümlədən husilərin siyasi, dini və hərbi lideri Əbdül Məlik əl-Hutinin gizləndiyinə inanılır.

Pakistan eskalasiyadan yayınmaq istədiyini açıq şəkildə bildirib, lakin diplomatik həll yolu üçün vaxt bağlanır. Mənbələr Reuters-ə bildiriblər ki, Tehran Pakistan rəsmilərinə Yəməndəki müttəfiqləri üzərində heç bir nəzarətinin olmadığını bildirib.

V.VƏLİLİ