İlanın ağına da, qarasına da lənət: Zəhərli ilanı necə tanıyaq və nə edək?

Son günlər havaların daha isti keçməsi ilə ilan sancmaları da artıb. İstirahət mövsümü olduğundan insanların rayonlara, dağlıq bölgələrə getmələri bu halların da çoxalmasına gətirib çıxarır.

Bəs, hansı ilanlar zəhərlidir? İlan gördükdə necə davranmaq lazımdır?

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən zooloq Samir Məmmədovun sözlərinə görə, Azərbaycanda ümumilikdə 28 növ ilan mövcuddur ki, onlardan yalnız altısı zəhərlidir. Həmin altı növ arasında insanlar üçün ən təhlükəlisi gürzədir. Müsahibimiz bildirib ki, qalan növlər insan həyatı üçün təhlükə yaratmır:

“Gürzə belə nadir hallarda insana hücum edir. Adətən bu, yalnız ilan özünü təhdid altında hiss etdikdə baş verir. Məsələn, insan bilmədən onun üstünə ayaq basdıqda və ya yaxın məsafədə onu narahat etdikdə gürzə müdafiə məqsədilə dişləyə bilər. Lakin uzaqdan baxıldıqda və ilanla kontakt qurulmadıqda, o heç vaxt hücum etmir”.

S.Məmmədov qeyd edib ki, insanlar ilanı gördükdə qışqırmaq, üstünə nəsə atmaq, telefonla çəkməyə çalışmaq və ya ona toxunmaq kimi davranışlardan uzaq durmalıdırlar. Zooloq nəzərə çatdırıb ki, sadəcə sakit durmaq kifayətdir və bu zaman ilan özü oradan uzaqlaşacaq.

Həmsöhbətimiz bildirib ki, ilanlar insanlardan qorxurlar və təhlükəni hiss edirlər. İnsan bədənindəki istilik, onların diqqətini çəksə də, yalnız yaxınlaşma və ya təzyiq hiss etdikdə müdafiəyə keçirlər.

Zooloq vurğulayır ki, bəzən insanlar su ilanlarını tutub əllərində saxlayır, sonra yenidən suya buraxırlar ki, bu yolverilməz davranışdır. Dediyinə görə, su ilanları zəhərli olmasa da, onların dişlərində çox sayda mikrob və bakteriyalar olur. Onlara toxunmaq infeksiyalara yol aça bilər.

Müsahibimiz nəzərə çatdırıb ki, ilanlar soyuqqanlı canlılardır və istiyə meyillidirlər. Ona görə də insan bədəninə yaxınlaşmaları təbiidir:

“Əgər ilan sancarsa, insan panikaya düşmədən ilk olaraq həmin nahiyəni hərəkətsiz saxlamağa çalışmalı, mümkün olduqda ip və ya parça ilə qan dövranını yavaşlatmalıdır. Zəhəri çıxarmağa cəhd göstərmək olmaz, bu, əlavə fəsadlar yarada bilər. Təcili şəkildə xəstəxanaya çatdırılmalı və toksikoloq tərəfindən müayinə edilməlidir”.

İlan sancmaları zamanı vaksin və zərdabın mövcudluğunu bildirən zooloq söyləyib ki, vaxtında müdaxilə edildikdə ciddi təhlükə yaranmır:

“İnsanlar arasında ilanlara qarşı yanlış stereotiplər mövcuddur, halbuki əslində onların əksəriyyəti heç bir təhlükə yaratmır. Sadəcə onların yaşayış mühitinə hörmətlə yanaşmaq, yaxınlaşmamaq və müdaxilə etməmək kifayətdir”.

Həmsöhbətimiz ilanların çoxunun kolluq sahələrdə, qayalıqlarda, köhnə evlərin zirzəmilərində, dağlıq və yarımsəhra ərazilərdə, bağ evlərində olduğunu qeyd edib. Onu da nəzərə çatdırıb ki, dənizkənarı yerlərdə və yaş ərazilərdə rast gəlinmə ehtimalı azdır. Qışda isə onlar yuxu vəziyyətində olurlar və aktiv olmurlar.

“İnsanlar ilanların özlərini qorumaq üçün əvvəlcədən səs çıxardığını da unutmamalıdır. Məsələn, gürzə təhlükə hiss etdikdə öz səsini çıxararaq xəbərdarlıq edir. Bu da onun “mənə yaxınlaşma” demək tərzidir. İlanlara qarşı sadəcə məsafə saxlamaqla, onları narahat etməməklə və maariflənmə ilə insanlar onlarla təhlükəsiz şəkildə birgə yaşaya bilər”.

Mina Mikayılova