İldə 700 minə qədər ölüm: İqlim dəyişikliyi ilə bağlı dəhşətli PROQNOZ

Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, temperaturun yüksəlməsi fiziki hərəkətsizliyi artıracaq və bu da hər il yüz minlərlə vaxtından əvvəl ölümə səbəb olacaq. Fiziki hərəkətsizliyin ən böyük artımı harada gözlənilir?

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, 2050-ci ilə qədər iqlim dəyişikliyi hər il yüz minlərlə əlavə ölümə səbəb ola bilər. Bu proqnozu istiliyin fiziki fəaliyyətə və insan sağlamlığına təsirini araşdıran elm adamları açıqlayıb.

Argentina Katolik universitetinin alimləri gələcəkdə temperaturun yüksəlməsinin fiziki aktivliyə necə təsir edəcəyini qiymətləndirmək üçün 2000-2022-ci illər arasında 156 ölkədən məlumatları təhlil ediblər.

Nəticələrə görə, orta temperaturun 27,8°C-dən yuxarı olduğu hər əlavə ay qlobal miqyasda fiziki hərəkətsizliyin 1,5 faiz artmasına səbəb olacaq. Aşağı və orta gəlirli ölkələrdə bu rəqəm 1,85 faizə çata bilər.

Nəticədə, hər il əlavə 470.000 ilə 700.000 arasında vaxtından əvvəl ölüm hallarının baş verəcəyi və məhsuldarlıq itkilərinin 3,68 milyard dollara çata biləcəyi proqnozlaşdırılır.

Fiziki hərəkətsizlikdə ən böyük artım isti bölgələrdə, xüsusən də Mərkəzi Amerika, Karib dənizi, Sahara altı Şərqi Afrika və Saharaaltı Asiyada gözlənilir. Orada, temperatur 27,8°C-dən yuxarı olduqda bu nisbət hər ay 4 faizə qədər arta bilər.

Tədqiqatçılar istiliyin fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq qabiliyyətinə birbaşa təsir etdiyini izah edirlər.

"İstiliyə məruz qalma ürək-damar stressinin artması və fiziki gərginliyin qavranılmasının artması səbəbindən fizioloji məhdudiyyətlər yaradır və açıq havada fiziki fəaliyyət üçün əhəmiyyətli maneələr yaradır", - onlar vurğulayırlar. 

Alimlərin fikrincə, bunun qlobal sağlamlıq üçün nəticələri kritik ola bilər.

"Temperaturun artması fiziki hərəkətsizliyin yayılmasını artıracaq və bu da əlavə vaxtından əvvəl ölümlərə və məhsuldarlığın itirilməsinə, xüsusən də tropik bölgələrdə səbəb olacaq", - tədqiqatçılar qeyd edirlər.

Onlar iqlim dəyişikliyinin təsirini azaltmaq üçün təcili tədbirlər görülməsinə çağırırlar. Xüsusilə, buraya istiliyə uyğunlaşdırılmış şəhər infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi, əlçatan, kondisionerli idman qurğularının yaradılması və yüksək temperaturun riskləri barədə məlumatlılığın artırılması daxildir.

Onlar belə bir nəticəyə gəliblər: "İstiliyə uyğunlaşmış şəhərsalma dizaynına, subsidiyalaşdırılmış iqlim nəzarətli idman qurğularına və istiliklə əlaqəli risklər barədə hədəflənmiş ünsiyyətə üstünlük vermək, iddialı emissiya azaldılması ilə yanaşı, bu ortaya çıxan sağlamlıq və iqtisadi problemlərin azaldılması üçün vacibdir".

Alimlər həmçinin xəbərdarlıq edirlər ki, qətiyyətli tədbirlər görülməsə, qlobal istiləşmə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının 2030-cu ilə qədər fiziki hərəkətsizliyi 15 faiz azaltmaq məqsədinə xələl gətirə və iqtisadi artıma mənfi təsir göstərə bilər.

Son illər artıq bu təhlükəli tendensiyanı təsdiqləyib: əvvəlki üç il rekord həddə çatıb və dünyanın bir çox bölgəsində fiziki fəaliyyəti daha da çətinləşdirib.