Icma.az
close
up
RU
İlin iqtisadi narahatlıqları Təhlil

İlin iqtisadi narahatlıqları Təhlil

Azvision portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Əsas hesabat ilk növbədə iqtisadiyyatda artımla əlaqədar göstərici ilə bağlıdır. Bu il ölkədə iqtisadi artım zəif olub. Yanvar-noyabr aylarında ölkədə fəaliyyət göstərən müəssisə, təşkilat və fərdi sahibkarlar tərəfindən 116,3 milyard manatlıq və ya 2024-cü ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1,6% çox ÜDM istehsal edilib. Bu dövrdə iqtisadiyyatın neft-qaz sektorunda əlavə dəyər istehsalı 1,8% azalıb, qeyri-neft-qaz sahəsində isə 3,2% artıb.
Sənaye müəssisələri və bu sahədə fəaliyyət göstərən fərdi sahibkarlar tərəfindən 57 milyard 500 milyon manatlıq sənaye məhsulu istehsal edilib. Bu, əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1,1% az deməkdir. Neft-qaz sektorunda məhsul istehsalı 2,1% azalıb, qeyri-neft-qaz sektorunda isə 4,8% artıb. Sözün qısası, cari ildə də ölkədə iqtisadi tənəzzülü ört-basdır edən məhz qeyri-neft-qaz sektoru oldu. Qeyri-neft sektoru iqtisadi artımda artıq, bir müddətdir bu cür hərəkətverici qüvvə rolunda çıxış edir. Bu da ondan irəli gəlir ki, neft hasilatı enir və neftin qiyməti əvvəlki səviyyədə deyil, olmayacaq da... Qazla bağlı vəziyyət isə stabil xarakter daşımır. Ona görə də əslində, ciddi narahatlığa əsas var.
Belə bir fonda iqtisadiyyatın təhlükəsizliyi üçün mühüm elementlərdən olan məsələn, xarici ticarət dövriyyəsinin azalması və inflyasiyanın sürətlənməyə meyil göstərməsi kimi amillər isə ciddi təhdid xarakter daşıya bilər. Götürək inflyasiyanı: 2025-ci ilin yanvar-noyabr aylarında istehlak qiymətləri indeksi əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 5,7%, o cümlədən qida məhsulları, içkilər və tütün məmulatları üzrə 6,9, qeyri-qida malları üzrə 2,6, əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlər üzrəsə 6,6 faiz təşkil etmişdir.
2018-2021-ci illər ərzində ölkədə qiymət artımının səviyyəsi 10%-i keçmədiyi halda, 2022-ci ildə bu rəqəm birdən-birə 14%-ə yaxınlaşmış, 2023-cü ildə 8.8%, ötən il isə 5%-ə yaxın təşkil etmişdi. Yəni, ötən iki il ərzində - 2023-2024-cü illərdə bu proses zəifləmişdi. Lakin bu ilin əvvəlindən temp yenidən artdı - özü də iqtisadi artımın zəif tendensiyası fonunda... Bu çox, ciddi faktordur.
Yeri gəlmişkən, cari ilin iyulunda İllik inflyasiya 5%, avqustda 5,6%, sentyabrda 5,7%, oktyabrdasa 5,9% təşkil etmişdir. Nəzərə çatdırım ki, iyul, avqust, sentyabr və oktyabr aylarında ölkədə ÜDM istehsalının həcmi müvafiq olaraq 0.9%, 1%, 1,3% və eyni tempdə təşkil edib.
Xarici ticarət dövriyyəsinə gəldikdə isə, Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən bu ilin yanvar-oktyabr aylarında gömrük rəsmiləşdirilməsi hələ tam başa çatdırılmamış ixrac olunan xam neft və təbii qazın statistik qiymətləndirilmiş dəyəri nəzərə alınmaqla 2025-ci ilin yanvar-oktyabrında ölkənin xarici ticarət dövriyyəsi 39 milyard 913.9 milyon dollar olub. Bunun 20 milyard 688.7 milyon dollarını və ya 51.8 %-ni ixrac olunan məhsullar, 19 225.2 milyon dollarını və ya 48.2 %-nisə idxal məhsulları təşkil edib. Nəticədə xarici ticarətdə 1 milyard 463.5 milyon dollar məbləğində müsbət saldo yaranıb ki, 2024-cü ilin yanvar-oktyabr aylarına nisbətən xarici ticarət dövriyyəsi faktiki qiymətlərlə 3.9% artmış, real ifadədə isə 7.9 faiz azalmışdır. Həmin dövrdə idxal real ifadədə 7.9%, ixrac isə 7.8% enib.
Xarici ticarət dövriyyəsi 2023-cü ildən etibarən azalmağa başlayıb. “Bu niyə baş verir” sualına cavab olaraq həmişə yazmışam ki, səbəb təkcə neft-qaz sektoruna aid deyil, qeyri-neft-qaz məhsulları ixracının və dəyərinin azalması da bunda az rol oynamır. Halbuki, yuxarıda da qeyd etdim ki, ölkə iqtisadiyyatında artım, ən çox qeyri neft-qaz sektoru hesabına baş verir. Hökumət tərəfindən cari il üçün real ÜDM artımının 3% olacağı gözlənilir.

Pərviz Heydərov
Azvision.az üçün
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:183
embedMənbə:https://azvision.az
archiveBu xəbər 21 Dekabr 2025 13:08 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see364

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see341

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see330

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see275

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see274

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see252

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see239

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see234

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see234

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see224

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see222

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see218

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see208

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see207

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see207

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see190

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see187

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri