İndiki Rusiya, məhkəmələrdə hökm payına görə Stalin SSRİ sini 20 dəfə geridə qoyub

Rusiya hüquq sistemi İosif Stalin dövrünün Sovet İttifaqını məhkəmələrdə təqsirləndirən hökmün payı ilə 20 dəfə, 1940-cı illərin əvvəllərindəki hərbi tribunallara görə isə 30 dəfə geridə qoyub. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu məlumatları "Müstəqil Qəzet”ə hüquqşünas, Belqorod vilayətinin Hüquqşünaslar Palatasının üzvü, Rusiya Federasiyasının Hüquqşünaslar Palatasının müşaviri Boris Zolotuxin verib.

İllər ərzində Rusiya məhkəmələrində təqibə məruz qalan vətəndaşların yalnız təxminən 0,3%-ni bəraət alır, halbuki 1937-ci ildə "məhkəmələr 7% təqsirləndirilən şəxsi bəraət verib, 1941-1944-cü illərdə isə hərbi tribunallar 10-12% bəraət verib, - Zolotuxin statistik məlumat verib. - Bu, "təkcə müəyyən məhkəmələrin deyil, bütövlükdə sistemin təqsirləndirici meylindən xəbər verir”.

Ali Məhkəmə və hüquq sistemi rəhbərliyi baş verənləri guya yüksək keyfiyyətli istintaqla izah edir, buna görə də bir çox işlər dayandırılır və məhkəməyə getmir. Lakin bu mövqe Zolotuxin tərəfindən asanlıqla rədd edilir, çünki onun fikrincə, andlı məhkəmələrdə məhkəmələrin statistikasına baxıldığında 20-25% təqsirləndirilən şəxsin bəraət aldığı görünür, hətta Rusiya Federasiyasının İstintaq Komitəsinin işi üzrə, "istintaq keyfiyyətinin a-priori daha yüksək olduğu” məsələlərdə belə.

Rusiya Hüquqşünaslar Palatasının məlumatına görə, keçən il Rusiyanın məhkəmələri cinayət işləri üzrə son 10 ildə ən yüksək sayda təqsirləndirilən şəxsi - 589,011 nəfəri məhkum edib. Bu zaman bəraət verən hökmün payı 2023-cü ildə 0,26%-dən 0,25%-ə düşüb. Başqa sözlə, hər bir bəraət hökmünə qarşı 400 təqsirləndirici hökm verilib və Rusiyanın məhkəməsində bəraət almanın şansı təxminən 10 dəfə aşağıdır, bu, ruletdə qalib gəlmək ehtimalından daha azdır (bu ehtimal 2,7%-dir, ya da 36-da 1).

Halbuki, əvvəllər sovet ədalətinin inkvizisiya prinsiplərinin keçmişdə qaldığı düşünülürdü, amma əslində hakimlər özlərini "dövlətin xidmətçiləri” kimi hesab edirlər və "dövlət səhv edə bilməz” prinsipi ilə hərəkət edirlər, - Zolotuxin şikayətlənir.

"Karpoq, Taraborin və Həmkarlar” hüquq bürosunun idarəedici ortaqı Dmitri Taraborin həmkarı ilə razıdır və qeyd edir ki, hazırda Rusiyada cinayət hüququ prosesi "icrası məcburi olmayan tövsiyələr toplusuna çevrilib” və cinayət prosesi demək olar ki, "praktiki olaraq yox olub”. Demək olar ki, cinayət-prosessual qanun pozuntularının əksəriyyəti məhkəmələrdə qəbul edilir və hökmün verilməsi üçün heç bir əngəl yaratmır, xüsusilə də bu, təqsirləndirici hökm olduqda, hətta Ali Məhkəmənin qərarları belə məhkəmə qərarlarında təhrif edilir.

Nəticədə hüquq sistemi, hüquq mühafizə orqanlarının qəbul etdiyi qərarları sənədləşdirən bir konveyrə çevrilib. "Müstəntiq - vəsatət verir, prokuror - dəstəkləyir, məhkəmə - razılaşdırır. İstintaqda etiraf – sübutların şahıdır, etiraf etməmək isə müdafiə tərəfinin mövqeyidir və cəzadan yayınmaq üsuludur”, – deyə Moskvadan olan hüquqşünas Yekaterina Tütünnikova müdafiə prinsiplərini izah edir.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin isə bəraət hökmünün aşağı payında heç bir problem görmür. O, dekabrın sonunda, andlı məhkəmələrdən daha çox istifadə etməyə çağıran təklifi cavablandırarkən, məhkəmələrin işinin "bizim şəraitə uyğun olmalı olduğunu” bildirib. "Biz bu istiqamətdə hərəkət edəcəyik, amma bu bizim cəmiyyətin bu institutdan daha geniş istifadə etməyə hazır olmasına uyğun olmalıdır”, – Putin bildirib.

Alpər