İnformasiya təhlükəsizliyi hər dövlət üçün prioritetdir TEXNOLOQ AÇIQLADI

"Mövcud durumda kibermüharibə müxtəlif ölkələrdə daha sistemli və geniş şəkildə tətbiq olunmağa başlamışdır. Əgər bir neçə il əvvəl biz yalnız sadə haker hücumlarından və ya milli məzmunun, ölkənin virtual səviyyədəki təhlükəsizliyindən danışırdıqsa, indi bu, artıq fərqli bir mərhələyə keçib. Hətta demək olar ki, müasir dövrdə silah işlətmədən tam şəkildə kibermüharibə aparmaq mümkündür və texnologiya buna tam şərait yaradır". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında İKT İnformasiya Mərkəzinin direktoru Fərid Kazımov deyib.

Onun sözlərinə görə, artıq aydın şəkildə görünür ki, bu, təkcə texniki deyil, həm də siyasi proseslərə müdaxilə üçün bir vasitəyə çevrilib: "Məsələn, 2016-cı ildə ABŞ-da keçirilən prezident seçkilərində kibermüdaxilə iddiaları gündəmə gəlmişdi. Eyni zamanda, Şərqi Avropanın bir sıra ölkələrində də bu məsələlər müzakirə olunmağa başlanmışdır. Hərçənd bir çox hallarda bu iddialar sübut olunmasa da, ictimaiyyətə bu barədə məlumatlar çatdırılır, narahatlıqlar bildirilir.

Digər tərəfdən, iqtisadiyyatın sürətlə rəqəmsallaşması kibermüdaxilələr üçün daha geniş imkanlar yaradır. Artıq həm daxili iqtisadi proseslərə, həm də xarici iqtisadi əlaqələrə müdaxilələr müşahidə olunur. Viruslar, zərərli proqramlar və gizli şəkildə yerləşdirilən kiberhücum vasitələri müəyyən münaqişə zamanı aktivləşərək, konkret ölkəyə təsir etmək məqsədi daşıya bilər. Bütün bunlar təkcə dövlətlərarası münasibətlərə deyil, eyni zamanda vətəndaşlara, şirkətlərə və təşkilatlara da ciddi təsir göstərir. Məsələn, bank sistemlərinə edilən hücumlar, şəxsi məlumatların oğurlanması, korporativ sənədlərin yayılması – bunların hamısı kibermüharibənin bir hissəsinə çevrilib. Belə hallar vətəndaşlar arasında narahatlıq yaradır, iqtisadi itkilərə və etimadın azalmasına səbəb olur.

Bu səbəbdən də dövlətlər kibertəhlükəsizliyi təmin etmək üçün yeni texnologiyalar tətbiq etməli, qabaqlayıcı tədbirlər görməlidirlər. Hansı ölkə bu texnologiyalara daha yaxşı yiyələnirsə, informasiya və rəqəmsal təhlükəsizlik baxımından daha üstün mövqeyə sahib olur. Bu da həmin ölkənin real həyatda baş verə biləcək təhlükələrin qarşısını almaqda mühüm rol oynayır. Artıq müharibə anlayışı dəyişib. Kibermüharibə təkcə dövlətlərarası məsələ deyil – cinayətkar qruplar, kibercinayətkarlar və haker təşkilatları da korporasiyalara, dövlət qurumlarına və ictimaiyyətə qarşı müxtəlif hücumlar həyata keçirirlər. Bu hücumlar nəticəsində sənədlər yayılır, yazışmalar ifşa olunur, ictimai təzyiq yaranır və hətta siyasi şantaj alətinə çevrilir.

Yəni, kibermüharibə bu gün reallığın ayrılmaz bir hissəsinə çevrilib və ona qarşı hazırlıqlı olmaq hər bir dövlət və cəmiyyət üçün prioritet olmalıdır".