İnsan niyə haram yola meyil edir?

Bakı - Şamaxı yolunun üstündə At yalı qəsəbəsində fəaliyyət göstərən təkər dəyişən ustalar yola qəsdən mismar səpirlər ki, hərəkət edən maşınların təkərləri partlasın və sürücülər onlara müraciət etsinlər.

Bəs insanlar niyə pulu haram yolla qazanmağa çalışır? 

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a danışan psixoloq Zeynəb Əyyubova bildirdi ki, insan çətinlik, maddi sıxıntı, qeyri-sabit həyat şəraiti və sosial ədalətsizlik hissi ilə üz-üzə qalanda bəzən doğru ilə yanlış arasındakı xətti itirir:

"Özündə dəyər hissini pul qazanmaqla ölçür, amma bunun üçün sağlam yollar tapmadıqda qısa yollara üz tutur. Bu cür davranışın əsasında həm də məsuliyyətdən yayınma, nəticəni düşünmədən qərar vermə və empati çatışmazlığı dayanır. Qarşısındakı insanın təhlükədə olacağını, zərər görəcəyini dərk etsə də, qazanc ehtiyacı onun mənəvi baryerlərini zəiflədir".

Psixoloqun sözlərinə görə, zəmanənin belə olması isə insanlardan çox sistemə, sosial münasibətlərə, cəmiyyətdə formalaşmış dəyərlərə bağlıdır:

"Əgər cəmiyyətdə dürüst əməyin dəyəri aşağı qiymətləndirilir, amma “çətin yolla” qazananlar daha çox hörmət görürsə, insanlar da özlərini haqlı çıxararaq yanlış davranışlara yönəlirlər. Bu, həm də kollektiv məsuliyyətin itməsi, hamının “mən özümü qurtarmalıyam” düşüncəsinə çəkilməsi ilə bağlıdır.
Etik dəyərlər, vicdan və insan həyatına hörmət heç bir sosial və iqtisadi səbəblə izah edilə bilməz. Qısa qazanc üçün başqasının həyatını riskə atmaq, əslində insanın özü ilə münasibətinin pozulduğunu göstərir. Daxili sabitliyi, güvəni və məqsədi olan insan heç vaxt haram yola meyil etmir, çünki öz dəyərlərini itirmək qorxusu qazanc itirmək qorxusundan böyükdür.

Cəmiyyətin sağlamlaşması üçün həm fərdi, həm də ümumi səviyyədə dəyər sisteminin bərpası vacibdir: dürüstlük nümunələrinin artırılması, təhsil və maarifləndirmə, sosial ədalət, və ən əsası, insanların bir-birinə güvən hissinin geri qaytarılması. İnsanı dəyişdirən təkcə psixoloji məsləhət deyil, həm də gördüyü mühitdir".

Nuriyyə NATİQQIZI