İnsan öləndən sonra beyni sağ qalır

İnsanın beyni min illərlə yaşaya bilər. Hətta insan bədəni toza çevrilsə belə, onun beyni özünü mühafizə etməyə qadir orqandır. Bu, inandırıcı təsir bağışlamasa və elmi fantastika filmlərinin süjeti kimi səslənsə də, təkzibedilməz elmi faktdır.
Reyting.az-ın məlumatına görə, Oksford Universiteti tədqiqatçılarının elmi araşdırmaları insan beyni ilə bağlı qeyri-adi nəticələr verib. Alimlər qədim dövrlərdə yaşamış insanların beynində tapılmış 4400-dən çox yeni hadisəni çox diqqətlə təhlil ediblər. Onların yaşı 4000 ilə 12000 il arasında dəyişir.
Təəccüb doğuran elmi nəticə odur ki, qədim insanların beyni bütün digər yumşaq toxumaların çoxdan yox ola biləcəyi barədə fərziyyələrdən və ehtimallardan sonra belə öz funksional sistemini tamamilə qoruyub.
Son vaxtlara qədər dünya elm aləmində qəbul edildiyi kimi, alimlər inanırdı ki, insanın bədənindəki bu hissə də ölümdən sonra parçalanmağa başlayan ilk sürətli orqanlardan biridir. Üstəlik, illərlə bütün dünya ölkələrində fəaliyyət göstərən və nəticələrin dəqiqliyini iddia edən məhkəmə-tibb ekspertizaları da buna əsaslanırdı. Lakin, üzə çıxan yeni kəşf hazırda bu sahədə mövcud olan baxışları dəyişmək üzrədir.
Tədqiqatçılar qrupunun apardığı elmi araşdırma və müşahidələrin demək olar, üçdə birində, yəni 1308 nümunənin üzərindəki nəticələrdən məlum olur ki, insan beynində yeganə sağ qalan və məhv olmayan yumşaq toxumalardır. Bu barədə açıqlama yayan elm adamlarının fikrincə, ən qəribəsi də odur ki, belə hallara ən qədim qalıqlarda daha çox rast gəlinir.
Alimlər bildiriblər ki, əldə edilən nümunələr heyrətləndiricidir:
"Llullaillaco" vulkanının ətəyindəki İnca ritual qurbanlarının beyinləri (təxminən 1450 ədəd).
Eramızdan əvvəl, təxminən 4-5-ci əsrlərə aid olan Tollund Adamı. Danimarkadakı torf bataqlığından tapılmış kəllə.
İspaniyada Vətəndaş Müharibəsi zamanı kütləvi məzarlıqdan tapılan insanlardan alınmış nümunələr. Bəzilərinin başından güllə ilə vurulub, lakin onların beyni bir müddət sağ qalıb.
Qalıqları Misir səhralarından və həmçinin qədim Skandinaviya gölləri sahillərindən tapılan nümunələr (tamamilə təbii, süni qorunma olmadan).
Alimlər bu cür mexanizmin eyni zamanda beynin biokimyası ilə bağlı ola biləcəyini də irəli sürüblər.
Tədqiqatçılar deyiblər ki, müəyyən molekullar, o cümlədən də zülallar, şəkərlər, lipidlərin mis tərkibinə bənzəyən metallarla reaksiyaya girməklə, beynin sabit birləşmələrini əmələ gətirə bilərdi. Tədqiqatçıların fikrincə, ancaq bu cür proses toxumaları çürümədən qoruyardı.
Alimlərin yeni elmi nəzəriyyəsi tam öz təsdiqini tapacağı təqdirdə, elm adamları daha bir istəklərini də dilə gətiriblər. Bir qrup elm adamı bu tədqiqatların davamı kimi ölümündən sonra insanın beynində olan informasiyaların, yaddaş blokunun digər aləmə köçürülməsi ilə bağlı ortaya çıxmış fərziyyələrin yeni kəşfin bir hissəsi kimi geniş araşdırılmasını istəyib.
Elmi sirr olmaqla yanaşı, bu kəşf həm də beynin təkamülünü və bəzi xəstəliklərin inkişafını, idrak funksiyasını, hətta insan tarixini ətraflı anlamaq üçün alimlərə bir çox yeniliklərə sahiblənmək baxımından ipucları verə bilər.
Oqtay QORÇU