İnsanın bioloji yaşı nə deməkdir?

İki nəfər kağız üzərində eyni yaşda görünə bilər, lakin onların sağlamlıq vəziyyəti kəskin şəkildə fərqli ola bilər.

Medicina.az xəbər verir ki, amerikalı alimlər bədəndə ən çox yayılmış beş bioloji yaşlanma testinin nəyi aşkar etdiyini anlamaq üçün 3200-dən çox insanın qan nümunələrini təhlil edib.

Onlar artıq bir insanın bioloji cəhətdən nə qədər tez qocaldığını qiymətləndirmək üçün bir neçə sübut olunmuş metoddan istifadə edirlər. İndi yeni bir araşdırma (mənbə ingilis dilində) ən çox yayılmış beş test sürətlənmiş qocalmanı siqnal etdikdə bədəndə nə baş verdiyini araşdırdı.

Epigenetik saat nədir?

Epigenetik saatlar adlanan bu metodlar, DNT metilasiyasına əsaslanan riyazi modellərdir .

Epigenetik saatlar qocalma tədqiqatlarında bioloji qocalmanın xəstəliklər, fiziki geriləmə və ölüm riski ilə necə əlaqəli olduğunu anlamaq üçün geniş istifadə olunur.

"Qocalma yalnız ad günü tortunuzdakı şamların sayı ilə deyil, həm də hüceyrələrinizin içərisində baş verənlərlə bağlıdır", - deyə Cənubi Kaliforniya Universitetinin Leonard Devis Tibb Məktəbinin gerontologiya üzrə dosenti, tədqiqatçı T. Em Arpavonq bildirib.

Alimlər ABŞ Səhiyyə və Təqaüd Tədqiqatında iştirak edən 3227 iştirakçının qan nümunələrini təhlil etdilər.

Müəyyən saatlar sürətlənmiş qocalmanı göstərdikdə bədəndə nə baş verdiyini anlamaq üçün ən çox istifadə edilən beş epigenetik saatın məlumatlarını qan nümunələrindəki gen aktivliyi ilə müqayisə etdilər.

Tədqiqat göstərdi ki, bu beş saat müxtəlif yaşlanma əlamətləri ilə əlaqələndirilir. Bəziləri enerji sərfiyyatı və hüceyrə böyüməsi ilə daha sıx bağlıdır, digərləri isə immun sisteminin fəaliyyəti və iltihabi proseslərlə daha sıx bağlıdır.

Lakin, saatlar həm də ortaq xüsusiyyətləri paylaşır - əsasən immun sistemindəki, maddələr mübadiləsindəki və hüceyrə rabitəsindəki dəyişikliklər.

Bioloji Yaşlanma Saatının "Qara Qutusu"nun Açılması

Tədqiqatçıların fikrincə, əldə edilən məlumatlar alimlərə müəyyən bir layihə üçün hansı yaşlanma saatlarının ən uyğun olduğunu seçməyə kömək edəcək. Məsələn, bəziləri immun sistemini öyrənmək üçün daha faydalı ola bilər, digərləri isə maddələr mübadiləsini öyrənmək üçün daha faydalıdır.

Komanda həmçinin bu tədqiqatın nəticələrinə əsasən yeni metriklər - sözdə transkriptom əsaslı yaşa bağlı genetik şkala (TAGS) hazırladı.

Tədqiqata görə, bəzi hallarda TAGS zəiflik, yeriş sürəti, ürək-damar xəstəlikləri, diabet, ağciyər xəstəlikləri və ölüm riskinin inkişafını proqnozlaşdırmaqda saatın özündən daha yaxşı idi.

Cənubi Kaliforniya Universitetinin Leonard Devis Tibb Məktəbinin baş müəllifi Eileen Crimmins bildirib ki, bu iş qocalmanın bioloji saatının "qara qutusunu" açmağa və onun oxunuşları ilə əlaqəli molekulyar proseslərə kömək edir.

"Bu biomarkerlərin altında yatan molekulyar proqramları aşkar etməklə, tapıntılarımız onları daha başa düşülən edir və geologiya elmində, epidemiologiyada və gələcək klinik praktikada istifadəsinə istiqamət verir".

Aygün Musayeva