İnsanlar delfinlərlə danışa biləcək

"Google" insanlara delfinlərlə danışmağa imkan verən və tezliklə yekun mərhələyə adlayacaq yeni bir süni intellekt modeli yaradıb. Müasir texnoloji üsulun vasitəsi və "DolphinGemma" alqoritminin köməyi sayəsində insanlar ünsiyyət zamanı delfin səslərini tanıyacaq, onlarla sərbəst dialoq qurmaq üçün dilin strukturunu axtaran müasir texnologiyadan istifadə edə biləcəklər.
Reyting.az-ın məlumatına görə, alimlər onilliklər ərzində delfinlərin dilini, bu dəniz məməlilərinin insanlarla və digər canlılarla ünsiyyət qurmaq üçün istifadə etdikləri bir sıra klikləri, eləcə də çığırtıları, fitləri, həmçinin başqa səsləri deşifrə etməyə çalışıblar. Hazırda "Google"-nin süni intellekti bu işdə böyük köməkçi ola bilər.
Şirkətin "Wild Dolphin Project" tədqiqatlar qrupu ilə "ChatGPT" kimi dil modellərinin nəzdində ən müasir texnologiyaya oxşar xüsusi vasitələrdən istifadə edir. Alimlər delfinlərin səslərini aydınlığı ilə təhlil etmək qabiliyyəti olan "DolphinGemma" süni intellekt sistemini yaratdıqlarını, prosesin son mərhələsinin artıq tamamlandığını bildiriblər.
"Vəhşi Delfin" layihəsi 1985-ci ildən bəri Atlantik okeanında xallı delfinləri tədqiq edir və onların təbii mühitini pozmadan davranışlarını, səslərini öyrənir, eləcə də bütün bunları video ilə qeyd edirlər.
Elm adamları vurğulayıb ki, uzun illər ərzində onlar sualtı səs yazılarının təsirli, həm də çox böyük bir arxivini toplayıblar və bu da, araşdırmalar üçün əsas materiallar mənbəyini yaradıb.
Bəzi nümunələri müəyyən etmək üçün alimlər arxivə müraciət ediblər. Bu sahədə çalışan mütəxəssislər delfinlərin adlar kimi çıxış edən xarakterik fitlərinin və ya münaqişələrlə əlaqəli təkrarlanan səslərinin olduğunu söyləyiblər.
Burada məqsəd eyni zamanda delfinlərin az da olsa, insan dilinə bənzər ünsiyyətə sahib olub-olmadığını anlamaqdır.
"DolphinGemma" modeli "Google"-nin ən müasir "SoundStream" texnologiyasına əsaslanır və o, delfin səslərini "tokenlərə" - xüsusi nümunələrlə başa düşülən şərti vahidlərə ayırır. Dil isə süni intellekt kimi öz vəzifəsini görür, əvvəlki səslərə əsasən səslərin gələcəyini proqnozlaşdırır. Tədqiqatçılar bildiriblər ki, model kifayət qədər dəqiq işləsə, delfinlərlə tam sərbəst dialoq qurmaq mümkün olacaq.
Yeni "DolphinGemma" süni intellekt standartlarına görə kifayət qədər yığcamdır - cəmi 400 milyon parametr. Bu da onu hətta smartfonlarda işləmək üçün belə əlverişli edir. Alimlərin fikrincə, bu detal xüsusilə vacibdir, çünki tədqiqatçılar adətən "Pixel" telefonlarını çöldə, qayıqlarda, suyun altında istifadə edirlər.
Corciya Texnologiya İnstitutunda hazırlanmış "CHAT" artıq bir neçə ildir ki, "Pixel 6"-da istifadə olunur və indi "Pixel 9"-a doğru yol alacaq, üstəlik, ona daha mürəkkəb alqoritmləri işə salmağa, həm də məlumatları daha sürətli emal etməyə imkan verəcək.
"DolphinGemma" modeli hələlik delfinlərlə rabitə sisteminə inteqrasiya olunmasa da, o, əldə edilmiş nümunələri təhlil etmək və tanımaq üçün güclü bir vasitəyə çevrilə bilər. Bu sistem tək insanın dinləmək deyil, eyni zamanda delfinlərə əsas səviyyədə cavab verə biləcəyi gözlənilən anı yaxınlaşdırır.
"Google" bu modeli 2025-ci ilin yayında tədqiqatçılara təqdim edəcək.
Oqtay QORÇU