Icma.az
close
up
RU
İNTELEKTUAL QIŞ YUXUSU və ya AMEA da “Kollektiv Horizontal Təfəkkür Konfransı”

İNTELEKTUAL QIŞ YUXUSU və ya AMEA da “Kollektiv Horizontal Təfəkkür Konfransı”

Icma.az xəbər verir, Mia.az saytına əsaslanaraq.

Kəbutər Hakverdi,

Xüsusi olaraq Mia.az üçün

***

Bu gün Azərbaycan elminin tarixində mühüm hadisə baş verdi. Elmin zirvəsində qərarlaşmış alimlər kollektiv şəkildə dərin meditasiya vəziyyətinə keçərək düşüncə enerjisini qənaət rejiminə aldılar.

Belə anladıq ki, elm ayıq zehniyyət  tələb edir. Lakin Azərbaycan elminin indiki vəziyyətndə oyaq olmaq  artıq lüks sayılır. Çünki ölkənin elm elitası bu gün sübut etdi ki, ən böyük intellektual akt – kollektiv yuxudur.  AMEA-da bu gün ilk dəfə olaraq “Kollektiv Horizontal Təfəkkür Konfransı” keçirildi. Təcrübənin məqsədi sübut etmək idi ki, ideyalar yalnız kollektiv xorultu  vəziyyətdə doğulur.

Akademik Xorultu Harmoniyası

AMEA-nın iclas zalında hökm sürən səssizlik adi sükut deyildi — bu, strateji səviyyəli, planlı və sinxronlaşdırılmış intellektual fasilə idi. Sosial mediada yayılan foto-biabrçılıqdan da görünür ki, söhbət sıradan yorğunluqdan getmir. Bu, “Akademik Horizontal Təfəkkür Modeli”nin ilk praktik tətbiqidir.  

Modelin əsas prinsipi sadədir: beyin ayıq olanda çox şey düşünə bilər, lakin yuxu  vəziyyətdə dövlət miqyaslı ideyalar formalaşır. Zalın ümumi mənzərəsi isə təsadüfi deyildi. Bəziləri bunu yuxu adlandırsa da, ekspertlər bunun kollektiv REM – bədən yatmış. Beyin isə oyaq- mərhələsinə nəzarətli keçid olduğunu vurğulayırlar. Çünki böyük kəşflər, məlum olduğu kimi, ya hamamda –(Evrika qışqıran kişinin adı yadımdan çıxdığı üçün yaza bilmədim hə, xatırladım Arximed), ya da yuxuda doğulur. Beləliklə, ölkənin elmi elitası bu gün sübut etdi ki, düşünmək üçün bəzən gözləri yummaq kifayətdir.

Açıq qalan isə yalnız bir sualdır: görəsən bu qədər dərin təfəkkür zamanı hansı yeni nəzəriyyələr dünyaya gəldi?

ELMİ FACİƏ 

İclas zalından çəkilmiş fotoların yayınlanmasının ardından dərhal reaksiya da gəldi: ayıb imiş, alim adamlarmışlar və daha nə mışlar, müşlər…

Təbii ya uzun illərin elmi yükünü çiyinlərində daşımış konfrans salonlarının ən ön sıralarında oturan beyin mərkəzinin vintləri. Yorulublar.  Lakin məsələ ayrı-ayrı insanların yorğunluğunda deyil. Məsələ mənzərənin yaratdığı simvoldadır. Çünki elm cəmiyyət üçün düşünmənin  rəmzidir. İclas zalında kollektiv yuxu isə istər-istəməz başqa sual doğurur: əgər ayıq qalmalı olan institut yatırsa, o zaman ayıq qalmaq kimin payına düşür? (Zalım uşağı heç olmasa biriniz oyaq qalsaydınız o birisini dürtüb yuxudan oyadardınız.)  Bəlkə də bu görüntü təsadüfi deyil. Bəlkə bu, uzun illər davam edən bürokratik monotonluğun təbii nəticəsidir. Söz çox, hesabat çox, protokol çox — amma fikir yorulub. Bəzən sistem o qədər mexaniki işləyir ki, insan orada iştirak edir, amma düşüncə afsaytta qalır.

Yuxu burada fiziki haldan çox, metaforadır. İdeyaların dövriyyəyə buraxılmadığı, mübahisənin risk sayıldığı, təşəbbüsün ehtiyatla qarşılandığı mühitdə şüur özünü  müdafiə rejiminə keçir. Bədən iclasa qatılır, ruh isə fasiləyə çıxır. Və ən ironik tərəfi budur ki, sosial mediada yayılan görüntü insanları məhz oyatdı. Bəlkə də bu iclasın ən böyük nəticəsi hansısa qərar yox, ictimai reaksiya oldu. Çünki bəzən bir şəkil yüz protokoldan daha çox sual yaradır. Problem alimlərin  yatmasında deyil. Problem odur ki,  heç kim elmə nümunə kimi baxmır komediya kimi qəbul edir.  Nümunə burnunu sallayıb qış yuxusuna gedəndə  cəmiyyət təccüblə müşahidə etməyə məcbur olur.  Elm tribunal deyil. Elm istiqamətdir. İstiqamət isə yatmış vəziyyətdə göstərilmir. Əgər fikir istehsal etməli olan məkan kollektiv sükuta qərq olursa, bu artıq yorğunluq yox, sistemik keyimədir. Keyimənin bir şəkli də yuxudur.  Bəlkə də bu mənzərə ən azı bir həqiqəti açıq göstərdi: bina ayaqdadır, kürsülər yerindədir, mikrofonlar işləyir… amma intellektual dinamika 0. 

Tarixdə xalqları zəif salan  fiziki yoxsulluq olmayıb. Bu zəfliyə səbəb olanlardan ən təhlükəlisi zehni arxayınlıq olub. Çünki insan yatanda özü zərər görür, amma institut yatanda gələcək zərər görür. Sosial mediada yayılan şəkillər bir epoxanın fotokadrı kimi yaddaçlara köçəcək. Bu  mənzərə institusional komanın vizual təsviridir. Çünki fərd yorula bilər, amma institutun yuxuya getməsi artıq sistem problemidir.

Elm susanda cəmiyyət danışır; elm yatanda isə gələcək sükuta qərq olur. Daha  təhlükəlisi də var - sükutun normaya çevrilməsi: ziyalımızın “alim adamlardı ayıbdır” deməsi. Doğurdanmı ayıb imiş. Nə olsun ki, kütləvi şəkildə yuxlayırlar. Maraqlıdır  kimisə oyatmaq mümkün olacaqmı, yoxsa artıq hamımız bu komanın içində öz payımız qədər rahatlaşmışıq?

MİA.AZ

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:142
embedMənbə:https://mia.az
archiveBu xəbər 25 Fevral 2026 22:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see370

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see238

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see236

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see230

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see230

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see226

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see224

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see224

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see223

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see220

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see215

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see210

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see210

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see208

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see208

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see208

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see208

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see205

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri