İran daha çox niyə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərini vurur?

Hörmüz körfəzinə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt, Bəhreyn, Qətər, Oman və Səudiyyə Ərəbistanı daxildir. Hörmüz boğazının bağlanması Oman və Səudiyyə Ərəbistanı istisna olmaqla, bütün körfəz ölkələrinə təsir etdi. Bu iki ölkənin Hind okeanına birbaşa çıxışı var. Küveyt, Bəhreyn və Qətərdə əhalinin çoxunu şiələr təşkil edir və İrana qarşı nisbətən yumşaq münasibət bəsləyir, Oman və İran isə həmişə dost münasibətlərə malik olublar. Hətta fevral ayında Türkiyə İran-İsrail və ABŞ-İsrail münaqişələri ilə bağlı danışıqlar üçün öz ərazisini təklif edəndə İran Türkiyənin təklifini rədd edərək Omanı seçdi. Fars körfəzi ölkələri ABŞ-ın Qətərdə (Əl-Udeid Hava Bazası), ABŞ-ın 5-ci Donanmasının yerləşdiyi Bəhreyndə və Küveytdə hərbi bazalarına ev sahibliyi edir. İranın müharibənin ilk günlərində körfəzdəki ABŞ hərbi bazalarına raket hücumu Amerika və İsrail üçün müəyyən dərəcədə gözlənilməz oldu, hətta Tramp özü də bunu etiraf etdi. Lakin daha çox zərər çəkən Birləşmiş Əmirliklərdir və BƏƏ İranla ərazi mübahisələri olan yeganə körfəz ölkəsidir. İran və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri arasında körfəzdə bir neçə strateji əhəmiyyətli ada üzərində uzun müddətdir davam edən mübahisə var. Bu, iki körfəz ölkəsi arasında əlavə gərginlik mənbəyidir. Bunlar Əbu Musa, Böyük və Kiçik Baş Barmaq adalarıdır. İkinci amil BƏƏ əhalisinin sünni, İranın isə şiə dövləti olmasıdır. BƏƏ alimləri İslamın İran məzhəbini qəbul etmirlər. Bu da iki ölkə arasında gərginlik mənbəyidir. Beləliklə, ərazi mübahisələri, istənməyən hərbi ittifaqlar, Dubayın mövcudluğu, dini fərqlər və regional iqtisadi liderlik uğrunda mübarizə mövcuddur - bunların hamısı onları bir-birinə düşmən edir.

İranın vaxtaşırı olaraq Əmirliyə qarşı gərginlik nümayiş etdirməsinin öz tarixi səbəbləri var. Əsas amillərdən biri iqtisadi amillərdir. Əmirlik regiondakı ən vacib mərkəz və azad iqtisadi zonadır.Əlbəttə ki, buraya Yaxın Şərqdəki ən böyük azad iqtisadi zona olan Dubaydakı Cəbəl Əli də daxildir. Ticarətdə, logistikada və regionun ümumi iqtisadiyyatında böyük rol oynayır. Əmirliklərə zərbə ABŞ-ın və Qərb ölkələrinin iqtisadi maraqlarına zərbə olardı. Bu bölgənin ticarət dövriyyəsi ildə yüz milyardlarla dollar təşkil edir.Hazırda Qərb şirkətləri ciddi maliyyə itkilərinə məruz qalır. ABŞ-ın Bank of America, Citibank və digər iri investisiya və texnologiya şirkətləri kimi böyük bankları, eləcə də böyük Amerika şirkətlərinin nümayəndəlikləri Dubayda yerləşir. Onlar geniş çeşiddə xidmətlər təklif edirlər. Təbii ki, müharibənin əvvəlindən bəri fəaliyyətlərini dayandırıblar. Müxtəlif məlumatlara görə, regionda təxminən 80.000 ABŞ vətəndaşı yaşayır, onlardan təxminən 50.000-i Dubayda cəmləşib. Bu, əhəmiyyətli bir rəqəmdir və regionda Amerika icması statusunu daşıyır . Onlar Dubayı yüksək həyat səviyyəsi, karyera imkanları və vergisiz mühitinə görə seçirlər. İran Dubaya zərbə endirməklə ABŞ-ın maraqlarına və vətəndaşlarına zərbə vurur. Dubay Hava Limanı regionun ən böyük nəqliyyat mərkəzlərindən biridir. Müharibə həm turizmə, həm də hava səyahətinə təsir göstərib.

2025-ci ildə Bayi Beynəlxalq Hava Limanı bir ildə 95,2 milyon sərnişinə xidmət göstərərək rekord qırdı. Bu, hava limanının tarixində və dünya üzrə beynəlxalq hava limanları arasında ən yüksək illik göstərici idi. Hazırda olduqca gərgin bir vəziyyət var və bütün bu iqtisadi, ərazi və dini nüanslar həqiqətən də yanğına yanacaq tökə bilər. Xüsusilə, Dubayın bir çox beynəlxalq şirkətlər üçün əsas ticarət və tranzit mərkəzi olduğunu nəzərə alsaq, baş verənlərin böyük böhrana doğru getməsi ehtimalı yüksəkdir.

Yuxarıda göstərilən bütün amilləri nəzərə alsaq, müharibə davam etdikcə Əmirliklər İran raketlərinin hədəfi olaraq qalacaq və yaxın gələcəyə teokratik rejim dəyişmədiyi halda, İran  Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə hücum etməyə davam edəcək.

Moderator.az