Icma.az
close
up
RU
İran Məkkə sazişi ilə bağlı ikili mövqe sərgiləyir Generaldan ŞƏRH

İran Məkkə sazişi ilə bağlı ikili mövqe sərgiləyir Generaldan ŞƏRH

Sherg.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

“Tehran həm diplomatiya, həm də güc mesajı verir”

İranın "Məkkə sazişi" Razılaşmasına münasibəti rəsmi açıqlamalar və parlament nümayəndələrinin mövqeləri fonunda formalaşmağa başlayıb. Tehranın reaksiyasında razılaşmanın mahiyyəti, region ölkələrinin təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı və xarici aktorların regional proseslərdəki rolu ilə bağlı fərqli vurğular diqqət çəkir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi İsmayıl Bəqai Pakistan, Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanı arasında imzalanan sazişin region ölkələrinin Yaxın Şərqdəki vəziyyətə baxışının dəyişdiyini göstərdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, son iki-üç ildə baş verən hadisələr region dövlətlərini təhlükəsizliyin xarici vasitəçilərdən asılı olmamalı olduğu qənaətinə gətirib. Bəqai İranın siyasətinin də region ölkələri arasında əməkdaşlığın və qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsinə yönəldiyini vurğulayıb.

Bununla yanaşı, İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının sədri İbrahim Əzizi məsələ ilə bağlı daha fərqli və tənqidi mövqe sərgiləyib. O, “X” platformasındakı paylaşımında “Məkkə sazişi”nin ərəb ölkələrinin təhlükəsizliyin region dövlətlərinin əməkdaşlığından asılı olduğunu dərk etdiyini göstərdiyini, lakin onların hələ də “düzgün yolu tapmadığını” bildirib.

Türkiyənin Azərbaycandakı keçmiş Hərbi Attaşesi, ehtiyatda olan general Yücel Karauz Sherg.az-a İranın üçtərəfli sazişə mövqeyini şərh edib:

"İranın Məkkə Birgə Müdafiə Razılaşmasına münasibəti 10 avqust 2026-cı il tarixinə olan məlumata görə artıq daha aydın görünməyə başlayıb. Tehranın rəsmi və yarı-rəsmi mövqeyini İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmail Bəqayinin həftəlik mətbuat konfransındakı açıqlamalarında, həmçinin Məclisin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının sədri İbrahim Əzizinin “X” platformasındakı paylaşımlarında görmək mümkündür. Bu açıqlamalar təqdim etdiyiniz xülasədə əks olunan əsas məqamlarla böyük ölçüdə üst-üstə düşür.

Bəqayi razılaşmanın Tehranı narahat etməsi üçün heç bir səbəb olmadığını açıq şəkildə bildirdi. Əsaslandırması belə oldu ki, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında dərin dini, tarixi və sivilizasiya bağlılıqları var. Razılaşma region ölkələrinin son 2-3 ildə (xüsusilə ABŞ-İran gərginliyi və regional münaqişələr kontekstində) “təhlükəsizliyin saxta vasitəçilərdən alına biləcək bir məhsul olmadığını” anladıqlarının göstəricisidir. İranın siyasəti region ölkələrinin xarici aktorlara, xüsusilə ABŞ-yə asılı olmadan öz təhlükəsizliklərini təmin edəcək əməkdaşlığı təşviq etmək və qarşılıqlı etimadı gücləndirmək istiqamətindədir.

Bu dil İranın klassik “regional həll, xarici müdaxiləyə qarşı çıxış” narrativinə uyğundur. Tehran razılaşmanı özünə qarşı bir “çevrilmə” aləti kimi deyil, ABŞ təhlükəsizlik çətirinin zəiflədiyinə dair işarə kimi çərçivələyir. Oxşar tonda açıqlamalar daha əvvəl də bəzi yüksək vəzifəli şəxslərdən, məsələn, Xarici İşlər Nazirliyinin parlamentlə əlaqələr şöbəsindən gəlmişdi".

General Əzizinin sazişə sərt yanaşmasından da danışıb:

"Əzizinin X mesajı daha ehtiyatlı və xəbərdaredicidir. O, bildirir ki, "Məkkə Razılaşması ərəb ölkələrinin nəhayət təhlükəsizliyin region ölkələrinin əməkdaşlığına bağlı olduğunu anladığını göstərir. Lakin hələ düzgün yolu tapa bilməyiblər".

Bu ifadə rəsmi diplomatik üslubdan daha sərtdir. Əzizi və bəzi digər millət vəkilləri məsələn, İbrahim Rezai razılaşmanın “kağız üzərində” qaldığını, Səudiyyə Ərəbistanının xaricdən təhlükəsizlik axtarışının daha əvvəl ABŞ ilə olduğu kimi davamlı həll gətirməyəcəyini müdafiə edir. “Səhv hesablama” xəbərdarlığı da əlavə olunur. Bu, İran daxili siyasətində daha millətçi, mühafizəkar qanadın səsidir".

Sabiq attaşe İranda hazırda iki fərqli reaksiyanın mövcud olduğunu bildirib:

"Rəsmi, diplomatik qat, yəni Bəqayi və Xarici İşlər Nazirliyi ölçülü, “bizə qarşı deyil, xarici asılılığa qarşı” vurğusu ilə çıxış edir. Razılaşmanı İranın illərdir müdafiə etdiyi “regional təhlükəsizlik arxitekturası” narrativinə əlavə etməyə çalışır.

Parlamentar, mühafizəkar qat isə, yəni Əzizi və oxşarları daha tənqidi, Səudiyyə Ərəbistanını “hələ düzgün yolu tapa bilməyib” deyə xəbərdarlıq edirlər və çəkindirici mesaj verirlər.

Bu fərq İranın həm diplomatiya kanallarını açıq saxlamaq, həm də daxili ictimaiyyətə və regional rəqiblərinə “güclü duruş” siqnalı vermək istədiyini göstərir. Razılaşmanın kollektiv müdafiə maddəsi-birinə hücum hamısına hücum maddəsi Tehranda diqqətlə izlənilir. Xüsusilə Səudiyyə Ərəbistanına yönəlik mümkün gərginlikdə Pakistan və Türkiyənin mövqeyi kritik hala gələ bilər".

Müsahibimiz vurğulayıb ki, Türkiyə baxımından İranın rəsmi dilinin “narahatlıq yoxdur” deməsi müsbət siqnaldır:

"Lakin Əzizi üslubunda xəbərdarlıqlar razılaşmanın uzunmüddətli perspektivdə İran-Türkiyə münasibətlərində, xüsusilə Suriya, İraq və Körfəz tarazlıqları kontekstində diqqətlə idarə olunmalı həssas sahə yarada bilər".

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 10 Avqust 2026 16:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see327

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see319

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see315

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see306

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see287

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see267

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see254

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see249

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see248

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see247

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see242

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see219

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see219

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see213

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see204

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see198

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see195

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see183

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see183

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri