İrandakı hiperinflyasiyanın Azərbaycana təsiri AÇIQLAMA

Hazırda İranda baş verən son hadisələrdən sonra hiperinflyasiya baş verir. Bu, indi də dünyanın bir çox ölkələsində baş verməkdədir. Hiperinflyasiya isə qiymətlərin çox qısa müddətdə sürətlə yüksəldiyi iqtisadi hadisədir. Əsas nəticəsi isə valyutanın dəyərinin sürətlə düşməsidir.

Hiperinflyasiya, dövlət borclarında defolt ilə, kütləvi iflaslar ilə, pul istifadəsindən imtina ilə və əmanət yığmağın mümkünsüzlüyü səbəbindən əhalinin yoxsullaşması ilə müşayiət oluna bilər.

Bu hiperinfilyasiyanın Azərbaycana hər hansı təhlükəsi varmı? 

İqtisadçı Eldəniz Əmirov Ölkə.az-a açıqlamasında qeyd edib ki, İranda baş verən hiperinflyasiyanın müəyyən qədər təsiri ola bilər:

"Amma Azərbaycanda hiperinflyasiya təhlükəsi yoxdur. İnsanların alış-veriş mərkəzlərində, marketlərdə hiss etdikləri inflyasiya göstəricisi ilə Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən açıqlanan statistikadakı rəqəmlərdə fərqlər məhsul çeşidlərinin sayına görədir. Yəni insanlar daha çox gündəlik ərzaq məhsullarından istifadə etdiyindən, onlarda olan qiymət artımına nəzərən inflyasiyanın yüksək olduğunu qeyd edirlər. Statistika Komitəsi isə təkcə həmin məhsullara görə deyil, 538 adda ərzaq və qeyri-ərzaq qiymətləri üzərində müşahidə olunan qiymət artımlarına nəzərən hesablayır. Yəni bunlardan 538-dən 151-i ərzaq məhsullarıdır, 274-ü isə qeyri-ərzaq məhsullarıdır. Ümumi bu saydan istifadə edilərək inflyasiya göstəriciləri müəyyən edilir.

Buna görə də insanlar, məsələn, hər hansısa bir məhsulu alanda iki dəfə qalxdığını görürsə, Statistika Komitəsinin açıqladığı inflyasiya fərqlidirsə, burada olan, yaranan fərq məhz bundan qaynaqlanır".

Qeyd edək ki, artıq bir neçə gündür ki, paytaxt bazarlarında və topdansatış mərkəzlərində İran istehsalı məhsulların həm qıtlığı, həm də qiymət artımı müşahidə olunur. Satıcılar bildirirlər ki, əgər bir neçə həftə öncə alıcılar bu məhsulları daha münasib qiymətə tapa bilirdilərsə, məhsul qıt olduğundan qiymətlər artıb.

Satıcılar bildirirlər ki, idxalın zəifləməsi ən çox gündəlik tələbat mallarına, xüsusən də yağ və düyü bazarına zərbə vurub. Ehtiyatlar tükəndikcə, qiymətlər də sürətlə artır. 

Ekspertlər hesab edir ki, əgər tədarük bərpa olunmasa, bu qıtlıq digər idxal məhsullarının da süni şəkildə bahalaşmasına səbəb olar bilər.

Həmidə İbrahimova