İranın BƏƏ yə hücum etməsinin səbəblərindən biri və bəlkə də...

SİA yazdıqlarına qayıdır...

...İsrail və ABŞ arasında İrana qarşı davam edən müharibə fonunda Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin mövqeyi kəskin şəkildə sərtləşib.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, BƏƏ-nin Vaşinqtondakı səfiri Yusif əl-Otaybi "The Wall Street Journal" qəzetində Tehrana qarşı "son nəticə" əldə etmək üçün daha çox irəliləyişə çağıran yazı yazıb.

Əl-Otaybinin təklif etdiyi...

Diplomat “sadə atəşkəsin kifayət olmadığını” bildirib. O, “nüvə imkanları, raketlər, dronlar, terrorçuların proksiləri və beynəlxalq gəmiçilik yollarının blokadası”nı əhatə edən hərtərəfli həll yoluna çağırıb.

Lakin o, müharibəni kimin başlatdığını qeyd etməyib və günahı faktiki olaraq İranın üzərinə atıb.

O, BƏƏ-nin “cəbhə xəttində” olduğunu iddia edib: “...İran Əmirliklərə 2180-dən çox raket və dron atıb - bu, digər ölkələrdən daha çoxdur.” (...və özünə sual etməyib ki, niyə?-A.B.)

Kontekst: İsrail ilə münasibətlər və qonşuların tənqidi...

BƏƏ 2020-ci ildə İsrail ilə münasibətləri normallaşdırdı (...gərək ki, İbrahim sazişləri yadınızda olar... İslam dininə görə, İbrahim peyğəmbər ərəblərlə yəhudilərin ortaq atasıdır..?-A.B.) və o vaxtdan bəri regiondakı ən yaxın tərəfdaşlarından birinə çevrildi.

Bu, hətta müttəfiqləri arasında da narazılığa səbəb olur. Məsələn, Səudiyyə Ərəbistanında kral sarayı ilə əlaqəsi olan bir akademik Əmirlikləri “İsrailin ərəb dünyasındakı Troya atı” adlandıraraq onları özlərini “sionizmin qucağına” atmaqda günahlandırdı.

Ritorika güclənir...

BƏƏ-nin digər yüksək vəzifəli rəsmilərindən də oxşar mesajlar eşidilir. Prezident Məhəmməd bin Zayed Əl-Nəhyanın müşaviri Ənvər Qarqaş Ərəb Liqası və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının susqunluğunu tənqid edib.

Dubayın keçmiş polis rəisi Zəhi Xəlfan Təmim daha da irəli gedərək “Qərb ölkələri dost ölkələrdir” və “qardaş ölkələr adlandırdığımız ölkələr... əslində bizdən ayrıdır” elan edib.

Analitiklərin rəyi: riskli bir addım...

Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, bu mövqe Əmirliklərin özləri üçün ciddi risklər daşıyır.

Andreas Krieg (London Kral Kolleci): “BƏƏ hazırda sakinləri və müəssisələri nəzarətin öz əlində olduğuna inandırmağa çalışır, halbuki əslində onlar İranın ehtiyatsız hərbi kampaniyasına yalnız şifahi şəkildə cavab verirlər.”\

Onun sözlərinə görə, Əmirliklər hərbi əməliyyatlara real töhfə vermək üçün strateji dərinliyə malik deyillər; onların bəyanatları ABŞ Respublikaçılar Partiyasındakı neokonservatorlarla xal qazanmaq üçün nəzərdə tutulub. Seyid İmamian (Tehran Politexnik Universiteti) əvvəllər qeyd etmişdi ki, İranın BƏƏ-yə hücum etməsinin səbəblərindən biri onun ərazisində təkcə Amerika deyil, həm də İsrail bazalarının olmasıdır.

İqtisadi aspektlər və mümkün təcrid...

Müharibə səbəbindən BƏƏ üçün iqtisadi çətinlik təhlükəsinə baxmayaraq, Əl Otaiba ABŞ-a 1,4 trilyon dollarlıq investisiya öhdəliklərini təsdiqləyərək vurğulayıb ki, “...Amerika ilə iqtisadi əlaqələrimiz nə qədər güclü olarsa, hər iki ölkə bir o qədər güclü olar.”(?)

Bu arada, ABŞ prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazını “İranla birgə” idarə etməyi təklif etməklə Körfəz tərəfdaşlarını kənara çəkə biləcəyinə işarə edib.

Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, Əbu-Dabinin hazırkı kursu təkcə Tehranı daha da qəzəbləndirməklə yanaşı, həm də Əmirlikləri ənənəvi Körfəz konsensusundan təcrid edərək təhlükəsizliyini Vaşinqtona daha da bağlamaq riskini daşıyır.

Əli Babayev