Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

İrəvanda xan, Şəkidə Sultan niyə qalmadı... Təhrif olunmuş MAHNI

İrəvanda xan, Şəkidə Sultan niyə qalmadı... Təhrif olunmuş MAHNI

Modern.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Məşhur xalq mahnısının tarixi 19-cu əsrin əvvəlləri, Qafqazın işğal dövrü ilə bağlıdır...

İrəvanlı gözəlin aşiqi onun xallarına heyrətini bildirməklə, gözəlliyini tərənnüm edir... onun Xanlara, sultanlara, mahalin ən uca kimsələrinə layiq olduğunu bildirir...

Ölkə isə dağılıb, İrəvan xanlarının nəsli tarixi yurdlarından kəsilib... sağ qalanlar İranın içərilərinə köç edib...

Aşiq isə onu sevdiyi üçün daha canının dözmədiyini bəyan etməkdədir...

Mahnının tarixi mahiyyətini Firidun Şuşinski təhriflə çox dəyərli mətni bayağı ifa kimi şərh edib...
Mahnı ilk dəfə 1910-cu ildə Məşədi Hilal Zeynalovun ifasında qrammofon valına yazılıb... o vaxt hələ İrəvanda xanın, Şəkidə sultanın qalmadığı mətndə var idi. Məlumdur ki, Gəncə yox, Şəki oxunmalı idi... və Məşədi Hilal da elə Şəki oxuyur...

Mən həmin səs yazısıyla musiqi tədqiqatçısı Gülhüseyn Kazımlının vasitəsilə tanış idim.
Professor Abasqulu Nəcəfzadə 1938-ci ildə repressiya qurbanı olmuş Hümmət Əlizadənin nəşr etdirdiyi mətni belə xatırlayır:

İrəvanda bir quyu var,
Şəkərdən şirin suyu var.
Hər gözəlin bir xoyu var
Ay qız, o xal nə xaldır,
Sən ora düzdürmüsən?
Ay naz, o xal nə xaldır,
Sən üzə düzdürmüsən?

İrəvanda yol işlərəm,
Xəncəlimi gümüşlərəm.
Bir öpərəm, bir dişlərəm.
İrəvanda ayaq quşu
Gedər yazı, gələr qışı.
Yaxşı olar yar görüşü

İrəvanda Çarşı bazar,
İçində bir gəlin gəzər.
Dərdlərimə dərman yazar.

İrəvanda Zəngi çayı,
Hüsnün mat eyləyir ayı,
Mən yazıq yetimin payı

İrəvanda olar dügü,
Tacirlər bağlayar yükü,
Hindistandakı qul təki

İrəvanda xan qalmadı,
Gəncədə soltan qalmadı,
Daha məndə can qalmadı

Əlbəttə elə prfessor özü də bu mətnlə tam razılaşmır... əlbəttə Gəncə məsələsində... Sultanlıq anlayışı Şəki ilə daha çox bağlıdır... professor da mətndəki gəlin obrazına yumşaq etrazını bildirir və doğru olaraq gəlin obrazının əvəzinə gözəl obrazını daha döğru olaraq qeyd edir...

Diqqət edilərsə bütün mətn boyu heç yerdə "İrəvanda xal qalmadı" ifadəsi işlədilmir.

Söz arası: Bu mətn cüzi redaktə ilə (gəlin- gözəl, Gəncə- Şəki) yenidən yaşam haqqı almağa tam layiqdir... "Bir öpərəm, bir dişlərəm"də də erotika axtarmaq yersizdir... bu ifadəni Dədə Qorqud kitabından da yada sala bilərik...

Hələ mahnının duet variantını da şərh edənlər var... Bu barədə A.Nəcəfzadənin qeydləri də maraqlıdır. İrəvan qalası işğal olunandan sonra xanlığın varisləri uzun müddət açıq və gizli şəkildə mübarizəni davam etdiriblər... onda daha sərt tədbirlər görülüb... xanlığa qohum olanların baş tərpədənlərin çoxu öldürülür, sağ qalanlar İranın içərilərinə köç edirlər... bu barədə əvvəlcə də qeyd etmişdim... Ölkənin şimalındakı Sultanlıqlara da münasibət belə olub.

Elə Qarabağ xanı İbrahim Xəlil xanın bütün ailəsinin və özünün başına gətirilənləri hər kəs bilir... körpə uşaqlar da qılıncdan keçirilmişdi.

Professor Hikmət Babaoğlu isə mətni tam rus işğalı ilə bağlı şərh edir... Zənnimcə, çox doğru yanaşmadır.

Nəhayət, xalqın tarixi, xüsusilə, faciələri ilə bağlı məsələlərdə diletant yanaşmalara laqeyd münasibət qətiyyən olmaz...

Düşünürəm ki, mətnin bərpası ilə ustad sənətkarların ifasında yenidən yazılması çox vacibdir...
 

Əli Rza Xələfli

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:272
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 14 Noyabr 2025 14:51 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see434

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see327

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see325

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see304

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see298

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see284

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see282

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see272

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see253

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see237

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see232

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see215

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see214

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see205

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see199

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see195

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see191

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see191

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see186

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri