İsrailə üçüncü artıqdır qadağası? AKTUAL

İsrail gec-tez Yaxın Şərq münaqişəsini həll etmək üçün ABŞ-İran razılaşmasına qoşulacaq. Bu fikri ABŞ-ın vitse-prezidenti J.D. Vens 15 iyun axşamı bildirib. Lakin həmin gün çıxış edən İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ-İran memorandumunun təfərrüatları barədə məlumatlandırılmadığını açıq şəkildə bildirib. Pərdəarxası İsrail təhlükəsizlik xidmətləri qarşıdan gələn razılaşma ilə bağlı həyəcan təbili çalır: onlar bunun İrana Yaxın Şərqdəki radikal qrupları dəstəkləmək üçün istifadə edə biləcəyi resurslar axını təmin edəcəyindən qorxurlar.

Diplomatik proses "bir az irəlilədikcə" İsrail ABŞ-İran razılaşmasına qoşulacaq. Vens bunu 15 iyun axşamı NBC-də bildirib. "ABŞ-ın öz maraqları var", - deyə o vurğulayıb. "İsrail çox vaxt yaxşı tərəfdaşdır". Bizim ortaq maraqlarımız var, lakin bəzən müxtəlif məsələlərdə fikir ayrılığımız olur. "Və düşünürəm ki, bu, tamamilə məntiqlidir". Vens əlavə edib ki, İranla bağlanacaq razılaşma "İsraili və bütün Yaxın Şərqi daha təhlükəsiz edəcək".

Elə həmin gün Benyamin Netanyahu ABŞ-İran razılaşması ilə bağlı üç aydan sonra ilk mətbuat konfransını verib. Baş nazir qeyd etdi ki, o və komandası memorandumun təfərrüatlarından xəbərsizdirlər. "Bu razılaşma ABŞ Prezidenti tərəfindən bağlanıb. Və o, Hörmüz boğazının açılmasını və İranın nüvə proqramının ləğvini həqiqətən barışdıra biləcəyinə inanır", - deyə cənab Netanyahu izah edib. O, fikirlərini ABŞ Prezidentinə birbaşa təmaslar zamanı bildirdiyini əlavə edib. "Mən dedim ki, bizim öz maraqlarımız var, ilk növbədə nüvə təhlükəsi ilə bağlı. Əminəm ki, belə bir təhlükə bizim üçün mövcud olmayacaq", - Baş nazir deyib.

Bu arada, İsrail kəşfiyyat rəsmiləri qarşıdan gələn ABŞ-İran razılaşmasının bölgəyə potensial mənfi təsiri ilə bağlı həyəcan təbili çalırlar. "Livanda hərəkət azadlığından məhrum olacağıqmı? Tramp İsrail qoşunlarını Livanın cənubundan çəkilməyə məcbur edəcəkmi? Ən əsası, İranın ABŞ-ın himayəsi altında regional gücə çevrilməsi, neft satmaq, Hörmüz boğazına nəzarət etmək və qonşularını təhdid etmək üçün nə qədər vaxt lazım olacaq?" deyə İsrail təhlükəsizlik xidmətindəki bir mənbə "Al-Monitor"a soruşur.

İsrail təhlükəsizlik rəsmiləri İranın son münaqişədən "dərs çıxaracağından" və sanksiyalar qaldırıldıqdan sonra "müasir hava qüvvələri quracağından" qorxurlar. "Növbəti dəfə ona qarşı kritik bir müharibə aparmaq məcburiyyətində qaldığımız zaman tamamilə fərqli bir İranla qarşılaşacağıq", - deyə İsrail mənbəyi "Al-Monitor"a proqnozlaşdırıb.

O, bu halda İsrailin 2025-ci ildə "Aslan Kimi İnsanlar" və 2026-cı ildə "Aslanın Nəriltisi" əməliyyatları zamanı olduğu kimi hava üstünlüyünü təmin etməsi çətin olacağını söyləyib. 16 iyunda Fransada keçirilən G7 sammitinin kənarında çıxış edən Donald Tramp, son həftələrdə ABŞ-İran danışıqlar prosesinin demək olar ki, çökməsinə səbəb olan Livandakı İsrail əməliyyatlarına son qoymaq istəyini gizlətməyib. "İsrail Hizbullahla çox uzun müddətdir ki, döyüşür və nəticədə çoxlu insan ölür", - deyə Ağ Ev rəhbəri vurğulayıb. Qətər əmiri Təmim bin Həməd Əl-Tani ilə görüş zamanı: "Hər dəfə kimisə axtaranda mənzil binasını sökmək məcburiyyətində deyilsiniz, çünki həmin binalarda çoxlu insan var və inanın mənə, hamısı Hizbullah üzvü deyil".

Tramp bildirib ki, İsrailə Hizbullaha qarşı mübarizəni Livanla qonşu olan Suriyaya həvalə etməyi təklif edəcək, çünki bu, "bu vəzifəyə daha uyğun olardı".

Maariv-in yerli təhlükəsizlik aparatındakı mənbələrinə görə, buna baxmayaraq, İsrail bölgədəki hərbi fəaliyyətini genişləndirməyə hazırlaşır. Onların sözlərinə görə, İsrail Müdafiə Qüvvələri (İMQ) İranın müttəfiqi olan Ənsar Allah (Husi) qrupunun fəaliyyət göstərdiyi Yəmənə hücumları bərpa etmək və həmçinin ötən ilin oktyabr ayında götürdüyü öhdəliklərə baxmayaraq tərksilah etməkdən imtina edən Qəzza zolağında radikal Fələstin qrupu HƏMAS-a hücum etmək niyyətindədir.

Maariv mənbələrinə görə, Qəzza zolağı İsrail tərəfindən xüsusilə yüksək münaqişə potensialına malik bir yer kimi qəbul edilir. Onlar deyirlər ki, ABŞ-İran razılaşması baş tutarsa, HƏMAS və ona bağlı qrupların təhdidi xeyli arta bilər. Bu halda Tehran əhəmiyyətli maliyyə resurslarına çıxış əldə edəcək ki, bu da, İsraillilərin fikrincə, o, dərhal regional təmsilçilərini gücləndirmək üçün bundan istifadə edəcək. Buna görə də, Maariv mənbələri belə bir nəticəyə gəliblər ki, İranla tammiqyaslı münaqişənin qarşısını almaq üçün hərbi qüvvələri bütün cəbhələr üzrə diqqətlə paylamaq İsrailin maraqlarına uyğundur.

V.VƏLİLİ