İyulun 24 dən bəşəriyyət planetə borclu yaşayır

“WWF” qeyri-hökumət təşkilatının press-relizinə əsasən, cümə axşamı, iyulun 24-nə kimi bəşəriyyət Yerin bir il ərzində bərpa edə biləcəyi bütün resursları istifadə edib. 2025-ci ilin bu günü bu cür hesablamaların başladığı 1971-ci ildən bəri istənilən vaxtdan tez gəlir.Bu barədə Oxuməni.az “rfi.fr”a istinadla xəbər verir.
“Global Footprint Network” beyin mərkəzi tərəfindən hər il hesablanan “Earth Overshoot Day” (Yerin ekoloji borc günü) həyat tərzimizin ekoloji izlərini nümayiş etdirir. Bu tarixdən sonra biz gələcək nəsillərə borcluyuq: təbii ehtiyatları tükəndiririk, meşələri kəsirik və ekosistemlərin qəbul edə biləcəyindən daha çox CO2 emissiya edirik.
2025-ci ildə bu gün iyulun 24-nə təsadüf edir. Keçən il “Yerin ekoloji borc günü” avqustun 1-də qeyd olundu ki, bu da vəziyyətin yenidən pisləşməsi deməkdir: 24 iyul hesablamaların başladığı 1971-ci ildən bəri ən erkən tarixdir. "Bu, qismən elmi məlumatların düzəldilməsi ilə bağlıdır (xüsusən də okeanların karbon tutma qabiliyyətinin aşağı salınması), lakin ümumi tendensiya narahatlıq doğurur" deyə hesabatın müəllifi və WWF Fransanın ictimai siyasət direktoru Jan Burkar izah edir.
Mətbuat açıqlaması həmçinin Fransanın ətraf mühit sahəsində ən pis tələbələrdən biri olduğunu vurğulayır. Burkar deyir: "Əgər yer üzündəki hər kəs fransızlar kimi istehlak etsəydi, “Yerin ekoloji borc günü” 19 aprel olardı". Yeni metodologiya ilə hesablanmış bu tarix Fransa istehlakının qeyri-mütənasib yüksək ekoloji izlərini vurğulayır.
“Yerin ekoloji borc günü” internet saytına görə, əgər hər kəs Qətər kimi istehlak etsəydi, 6 fevral olardı. Bunun əksinə olaraq, Uruqvayda istehlak səviyyəsi ilə bu, dekabrın 17-si olacaqdı. Planetin ən böyük iki çirkləndiricisi olan Çin və ABŞ üçün bu tarix müvafiq olaraq 20 May və 13 Mart olacaq.
“WWF”-ə görə, bu həddindən artıqlığın arxasında duran əsas məsələlər su kimi həyati resurslarla bağlıdır. "Fransada hər gün adambaşına təxminən 500 litr su istehlak edilir. Bunun yarısı qida ilə bağlıdır, digər yarısı isə suyun onsuz da qıt və həddən artıq istifadə olunan resurs olduğu ölkələrdən idxal olunur. Bu səbəbdən bizim ərzaq seçimlərimiz birbaşa olaraq digər ölkələrin su qıtlığına təsir göstərir", - hesabatda vurğulanır.
Fransada çəkilən bütün şirin suyun 60%-i kənd təsərrüfatı torpaqlarının yalnız 7%-ni suvarmaq üçün istifadə olunur - əsasən yem bitkiləri becərilir. Ölkənin səmərəsiz qida sistemi buna görə də su ehtiyatlarının israfına görə məsuliyyət daşıyır. Bu baxımdan, “WWF” xüsusilə kənd təsərrüfatı sahəsində dövlət siyasətinə yenidən baxmağa çağırır.
Almaz Həsənli, Oxuməni.az