Icma.az
close
up
RU
“James Webb” qara dəliyin ətrafını indiyədək mümkün olmayan dəqiqliklə görüntüləyib

“James Webb” qara dəliyin ətrafını indiyədək mümkün olmayan dəqiqliklə görüntüləyib

Icma.az xəbər verir, Yeniavaz saytına əsaslanaraq.


“James Webb” kosmik teleskopu (JWST) ilk dəfə olaraq spiral qalaktika Circinusun mərkəzində yerləşən fövqəlkütləvi qara dəliyin ətrafını indiyədək mümkün olmayan dəqiqliklə görüntüləyib.
Yeniavaz.com
xəbər verir ki, Yer kürəsindən təxminən 14 milyon işıq ili uzaqlıqda yerləşən qalaktika ilə bağlı nəticələri NASA 13 yanvar 2026-cı il tarixində açıqlayıb.
Yeni infraqırmızı görüntülərdə qalaktikanın mərkəzində parlaq bir sahə aydın görünür. Uzun illər alimlər bu parıltının əsasən qara dəlikdən çıxan güclü küləklər və maddə axınları ilə yarandığını düşünürdülər. Lakin JWST-nin təqdim etdiyi məlumatlar bu təsəvvürü dəyişir.
Araşdırmaya görə, infraqırmızı şüalanmanın 87 faizi qara dəliyi “qidalandıran” sıx, yastı qaz-toz diskindən gəlir. Bu disk hadisələr üfüqünü əhatə edən və “tor” adlanan tozlu strukturun daxili hissəsidir. Şəkildə görünən tünd sahələr torun xarici toz halqasını, şimal hissədəki zəif qövs isə (“North Arc”) qara dəliyin aktivliyi nəticəsində yaranan isti toz axınının yeganə izini göstərir. Bu axının payına ümumi şüalanmanın 1 faizindən azı düşür. Qalan 12 faiz isə mərkəzdən daha uzaqda yerləşən, qara dəliyin radiasiyası və zəif radiojetlə qızdırılan tozdan qaynaqlanır.
Bu qədər yüksək dəqiqlik necə əldə edilib?
Tədqiqat qrupu Cənubi Karolina Universitetindən Enrike Lopes-Rodrigesin rəhbərliyi ilə JWST-nin xüsusi müşahidə rejimindən – yeddi altıbucaqlı dəlikdən ibarət yüksək kontrastlı koronoqrafdan istifadə edib. Bu texnika interferensiya nümunələri yaradaraq mərkəzi mənbənin işığını ayırmağa və xırda detalları görməyə imkan verir.
“Space Telescope Science Institute”dan Jülyen Jirar bildirib ki, bu, JWST-nin yüksək kontrastlı rejiminin ilk dəfə qalaktikadan kənar bir obyekt üçün tətbiqidir. Meksikanın Milli Avtonom Universitetindən Xoel Sançes-Bermudes isə qeyd edib ki, görüntülərin kəskinliyi əvvəlki müşahidələrlə müqayisədə iki dəfə artıb: “Sanki 6,5 metrlik teleskopla deyil, 13 metrlik kosmik teleskopla baxırıq”.
Niyə bu kəşf vacibdir?
Qara dəliklərin maddəni necə udması qalaktikaların təkamülü ilə birbaşa bağlıdır. Aktiv qara dəliklər böyük enerji buraxaraq ulduz yaranmasını ya boğa, ya da stimullaşdıra bilər və bununla qalaktikanın strukturunu formalaşdırır. İndiyədək infraqırmızı şüalanmanın əsas mənbəyi kimi küləklər və axınlar qəbul edilirdi. Lakin əvvəlki teleskoplar akresiya diski, tor və küləklərdən gələn işığı ayırd edə bilmirdi – hamısı bir ümumi parlaqlıq kimi görünürdü.
JWST bu komponentləri ilk dəfə aydın şəkildə ayırmağa nail olub. Alimlərin fikrincə, nəticələrin təsdiqi üçün daha geniş statistik nümunə - onlarla qara dəliyin öyrənilməsi lazımdır.
“James Webb” teleskopunun müşahidələri göstərir ki, aktiv qalaktikalarda infraqırmızı şüalanmanın əsas mənbəyi qara dəlikdən çıxan küləklər deyil, onu qidalandıran sıx tozlu diskdir. Circinus qalaktikasında işığın 87 faizi daxili torusdan, 1 faizdən azı isə maddə axınlarından gəlir. Bu nəticə qara dəliklərin böyüməsi və qalaktikaların təkamülü haqqında onilliklərdir mövcud olan modellərə yenidən baxılmasını tələb edir.
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:277
embedMənbə:https://yeniavaz.com
archiveBu xəbər 25 Yanvar 2026 19:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see359

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see337

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see276

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see266

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see266

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see265

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see258

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see253

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see248

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see244

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see236

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see235

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see234

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see231

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see223

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see222

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see221

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see199

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri