Karbonu Udan Canlı Tikinti Materialı

Ağac kimi nəfəs alan material: Canlı struktur havadakı karbonu udur

Xalqcebhesi.az xəbər verir ki, İsveçrənin ETH Zürich Universitetində alimlər, havadakı karbon qazını ağaclar kimi udaraq onu həm üzvi, həm də mineral formaya çevirə bilən canlı bir material hazırlayıblar. Bu materialın əsasını fotosintez qabiliyyətinə malik siyanobakteriyalar təşkil edir.

İkiqat karbon saxlama mexanizmi

Makromolekulyar Mühəndislik professoru Mark Tibbitt rəhbərliyində aparılan tədqiqatda siyanobakteriyalar xüsusi bir hidrojelin içinə yerləşdirilib. Beləliklə, həm canlı, həm də böyüyə bilən və atmosferdən birbaşa CO₂ çəkə bilən tikinti materialı yaradılıb. 3D printer texnologiyası ilə istənilən formaya salına bilən bu material yalnız günəş işığı, karbon qazı və qida maddələri ilə zəngin süni dəniz suyu ilə böyüyə bilir.

Karbonu həm biokütlə, həm də mineral kimi saxlayır

Siyanobakteriyalar fotosintez zamanı materialın içində əhəng daşı kimi bərk karbonatların yaranmasına səbəb olur. Bu karbonatlar uzunmüddətli karbon saxlama qabiliyyətinə malikdir. Həmçinin, material zamanla sərtləşir və möhkəmlənir.

Tibbittin komandasında yer alan doktorant Yifan Cui, bu prosesi belə izah edir:

“Siyanobakteriyalar zaman keçdikcə yumşaq quruluşu sərtləşdirir və materialı mexaniki baxımdan daha dayanıqlı edir.”

400 gün ərzində davamlı CO₂ udma

Laboratoriya sınaqlarına əsasən, bu canlı material 400 gün ərzində fasiləsiz şəkildə karbon qazını udmağa davam edə bilir. Hər bir qram material təxminən 26 milliqram CO₂ udur – bu, təkrar emal olunmuş betonun karbon tutma qabiliyyətindən (7 mg/g) daha yüksəkdir.

Siyanobakteriyalar — gələcəyin memarları

Materialın əsasını, canlı hüceyrələrlə dolu su əsaslı hidrojel təşkil edir. Bu gel, işıq, su, CO₂ və qida maddələrinin keçidinə imkan verir və hüceyrələrin içəridə bərabər yayılmasını təmin edir. 3D printer ilə xüsusi geometrik formalar yaradılaraq bakteriyaların daha uzun müddət canlı qalması və dərin qatlara işığın çatması təmin olunub.

Binalar karbon tələsinə çevrilə bilər

Tədqiqatçılar bu texnologiyanın gələcəkdə binaların fasadlarında örtük materialı kimi istifadə edilə biləcəyini bildirir. Beləliklə, tikililər ömürləri boyunca atmosferdən karbon qazı çəkərək passiv karbon yutağına çevrilə bilər.

İlk tətbiq nümunələri Venesiya Memarlıq Biennalesi və Milan Triennalesi kimi beynəlxalq tədbirlərdə nümayiş olunub. Kanada Pavilyonunda yerləşdirilən üç metr hündürlüyündə iki süni "ağac gövdəsi" illik təxminən 18 kiloqram CO₂ udur – bu da 20 illik bir şam ağacının udduğu miqdara bərabərdir.

Çürümə deyil, çevrilmə: Canlı memarlığın yüksəlişi

Milan sərgisində təqdim olunan “Dafnənin Dərisi” adlı layihədə taxta səthlərə yerləşdirilən mikroorqanizmlər zamanla yaşıl bir örtük əmələ gətirir. Bu yalnız estetik bir dəyişiklik deyil, eyni zamanda CO₂ udan canlı bir memarlıq elementinə çevrilir.

Məryəm Quliyeva