Kibercinayətlər artır: Azərbaycan rəqəmsal təhdidlərə qarşı hansı addımları atır?

Rəqəmsallaşma prosesi cəmiyyətin bütün sahələrinə sirayət etdikcə, informasiya texnologiyalarından sui-istifadə hallarının – yəni kibercinayətlərin də yayılması qaçılmaz hala çevrilmişdir.

Müasir dövrdə kibercinayətlər təkcə fərdi şəxsləri deyil, həm də ictimai institutları və milli təhlükəsizliyi təhdid edən qlobal problemlərdəndir. Buna görə də dövlətlərin bu sahədə normativ hüquqi baza formalaşdırması və effektiv tənzimləmə mexanizmləri yaratması zərurətə çevrilmişdir. Azərbaycan Respublikasında da bu istiqamətdə mühüm addımlar atılmışdır. Məqalənin məqsədi kibercinayətlərin hüquqi tənzimlənməsi sahəsində Azərbaycanın mövcud qanunvericiliyini və institusional mexanizmlərini təhlil etmək, problemləri və perspektivləri üzə çıxarmaqdır.

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən hüquqşünas Ayxan Məmmədli bildirib ki, rəqəmsallaşma cəmiyyətin bütün sahələrinə nüfuz etdikcə, kibercinayətlərin – yəni informasiya texnologiyalarından sui-istifadə hallarının artması da qaçılmaz olur. Bugünkü dünyada bu tip cinayətlər artıq təkcə şəxsi məlumatların oğurlanması ilə məhdudlaşmır, həm də dövlətlərin təhlükəsizliyinə, iqtisadiyyatına və ictimai sabitliyə ciddi təhdidlər yaradır:

"Bu tendensiya ilə mübarizə aparmaq üçün dövlətlər bir sıra hüquqi və institusional tədbirlər həyata keçirməlidirlər. Azərbaycan da bu prosesdən geri qalmır. Ölkədə kibercinayətlərlə mübarizə məqsədilə qanunvericilik aktları qəbul olunub, müvafiq qurumlar yaradılıb. Bu yazıda kibercinayətlərin hüquqi tənzimlənməsi sahəsində atılan addımlar, mövcud problemlər və gələcək perspektivlər təhlil olunur".

Ayxan Məmmədli: Kibercinayətlər artıq yalnız texnoloji problem deyil, milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrilib

Onun sözlərinə görə, hazırda Azərbaycanda kibercinayətlərlə mübarizə aparmaq üçün bir neçə qanunvericilik aktı mövcuddur. Cinayət Məcəlləsində, İnzibati Xətalar Məcəlləsində, həmçinin “İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiya mühafizəsi haqqında” qanunda bu sahə ilə bağlı müddəalar yer alıb. Daxili İşlər Nazirliyinin, Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidmətinin və digər qurumların nəzdində kibertəhlükəsizliklə bağlı bölmələr fəaliyyət göstərir:

"Bununla belə, mütəxəssislər hesab edir ki, mövcud hüquqi baza sürətlə dəyişən texnoloji reallıqlara tam cavab vermir. İnternet mühitində baş verən cinayətlərin əksəriyyəti transsərhəd xarakter daşıdığından, beynəlxalq əməkdaşlıq da xüsusi önəm kəsb edir".

Hüquqşünas bildirib ki, rəqəmsal təhlükələr günbəgün daha mürəkkəb və təhlükəli xarakter alır:

"Kibercinayətlər artıq yalnız texnoloji problem deyil, milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrilib. Azərbaycan bu sahədə mühüm addımlar atsa da, mövcud qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsinə, ixtisaslı kadrların hazırlanmasına və ictimai maarifləndirmə işlərinin genişləndirilməsinə ehtiyac qalır. Eyni zamanda, beynəlxalq təcrübədən faydalanmaq və qlobal kibertəhlükəsizlik əməkdaşlıqlarında daha fəal iştirak etmək də prioritet olmalıdır. Yalnız bu halda rəqəmsal mühitdə cinayətkarlarla mübarizə daha effektiv və davamlı ola bilər".

Əli Hüseynov