Kirayə böhranı böyüyür

Bakıda kirayə mənzil tapmaq artıq sadəcə maddi yox, psixoloji dözümlülük tələb edən prosesə çevrilib. AzPost-un araşdırmasına görə, xüsusilə gənclər arasında bu məsələ həm təhsilə, həm işə, həm də sosial həyata təsir edən ciddi baryer halını alıb.

Rəsmi statistikaya əsasən, 2024-cü ilin sonunda kirayə bazarında qiymətlər əvvəlki illə müqayisədə otuz faizə qədər artıb. Bakının Yasamal, Nərimanov və Nəsimi rayonlarında bir otaqlı mənzilin orta aylıq qiyməti artıq beş yüz – altı yüz manat civarındadır. Bu isə orta əməkhaqqı ilə yaşayan bir gənc üçün ciddi yük deməkdir.

Tələbə axını, iş tapmaq ümidi ilə bölgələrdən paytaxta gələnlər və xarici vətəndaşların artan marağı fonunda, bazarda tələb təklifi üstələyir. Bu balanssızlıq, qiymətlərin sürətlə artmasına şərait yaradır.

AzPost-un sorğusuna qatılan kirayəçilər bildirir ki, aylıq ödənişdən əlavə depozit, giriş haqqı və vasitəçi komissiyaları səbəbindən bəzən evə köçmək üçün ilkin olaraq min manatdan çox pul tələb olunur.

Son illərdə vəziyyəti daha da pisləşdirən əsas amillərdən biri də “günlük icarə” sisteminin yayılmasıdır. Bir çox ev sahibləri daha çox gəlir əldə etmək üçün mənzillərini Airbnb və oxşar platformalar vasitəsilə qısa müddətli icarəyə verirlər. Bu isə uzunmüddətli kirayə bazarında ciddi boşluq yaradır.

Qanunvericilik baxımından da vəziyyət qeyri-müəyyəndir. İcarə müqavilələrinin əksəriyyəti hələ də qeyri-rəsmi şəkildə bağlanır. Nəticədə, nə kirayəçi hüquqlarını müdafiə edə bilir, nə də ev sahibi üçün sabitlik təmin olunur. Ekspertlər qeyd edir ki, şəffaf bazar sistemi olmadan nə qiymət artımı dayanar, nə də sosial ədalət təmin edilər.

Problemin kökündə yalnız iqtisadi amillər dayanmır. Gənclər arasında birgə kirayə modeli artıq standart halını alıb: üç-dörd nəfər bir evi paylaşaraq həm qiyməti bölür, həm də şəxsi məkanından imtina edir. Bu isə sosial və psixoloji problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər.

Əmlak mütəxəssisləri vəziyyətdən çıxış yolu kimi aşağı faizli ipoteka imkanlarının genişləndirilməsini, tələbə yataqxanalarının yenilənməsini və sosial mənzil layihələrinin artırılmasını təklif edir.

Əgər bu tendensiya davam edərsə, yaxın gələcəkdə kirayə mənzil tapmaq, xüsusilə yeni yetkinlik yaşına çatmış gənclər üçün demək olar ki, əlçatmaz olacaq. Nəticədə, “ev” anlayışı rahatlıq yox, stress mənbəyi kimi qəbul olunacaq.

Süleyman

Paylaş